Khám phá bánh xèo Quảng Hòa – Đặc sản nức tiếng vùng Ba Đồn

Điểm làm nên nét riêng của bánh xèo Quảng Hòa trước hết nằm ở loại gạo được sử dụng. Khác với bánh xèo miền Nam thường có kích thước lớn, màu vàng từ nghệ, bánh xèo Quảng Hòa được làm từ gạo lứt đỏ hay còn gọi là gạo mành – loại gạo vẫn giữ lớp cám tự nhiên, tạo nên màu đỏ hồng đặc trưng cho vỏ bánh.

Bánh thường được tráng trên khuôn gang nhỏ, mỗi chiếc chỉ khoảng 15 cm. Lớp vỏ mỏng, giòn nhẹ bên ngoài nhưng vẫn có độ bùi, thơm rất riêng của gạo lứt. Phần nhân không quá cầu kỳ, thường gồm giá đỗ, hành lá hoặc hẹ, có nơi thêm tôm đất nhỏ hay cá lóc. Chính cách chế biến tiết chế ấy giúp hương vị nguyên bản của bột gạo vẫn được giữ lại. Cái tên “bánh xèo” cũng bắt nguồn từ âm thanh quen thuộc khi bột được đổ xuống chảo dầu nóng, phát ra tiếng “xèo” vui tai. Từ căn bếp của những gia đình ở Quảng Hòa, món bánh dân dã này dần trở thành một phần trong đời sống ẩm thực địa phương, mang theo hương vị mộc mạc của vùng quê bên sông Gianh.

Không giống bánh xèo ở nhiều vùng miền, bánh xèo Quảng Hòa mang một dáng vẻ và cách thưởng thức rất riêng, từ nguyên liệu làm bánh cho đến những thức ăn kèm tưởng dân dã nhưng lại tạo nên dấu ấn khó nhầm. Điểm đặc biệt đầu tiên nằm ở bột bánh từ gạo lứt đỏ – loại gạo đặc trưng được sử dụng ở Quảng Hòa. Chính lớp cám tự nhiên của gạo tạo cho bánh màu hồng nhạt đẹp mắt, đồng thời mang đến vị thơm bùi rất riêng. Trong khi đó, bánh xèo ở nhiều nơi thường sử dụng bột gạo trắng, tạo màu vàng tươi nhờ nghệ hoặc các nguyên liệu khác.

Một nét thú vị khác là kích thước bánh khá nhỏ. Bánh thường được đổ trên những chiếc chảo gang có đường kính khoảng 10–15 cm, vừa đủ cho một lần thưởng thức. Vỏ bánh mỏng, có độ giòn vừa phải, không quá nhiều dầu và giữ được vị bùi tự nhiên của gạo lứt. Phần nhân cũng được làm khá giản dị. Bánh xèo Quảng Hòa truyền thống có thể không nhân hoặc chỉ thêm một chút hành, hẹ thái nhỏ vào bột.

Nhưng điều khiến món bánh thực sự khác biệt nằm ở cách ăn kèm. Bánh thường được dùng cùng cá chuối – chuối sứ xanh luộc chín, thái và tạo hình đặc trưng cùng nộm giá đỗ, rau két, vừng rang, rau sống và chén nước chấm chua ngọt đậm đà. Đặc biệt, cá chuối là một nét ăn kèm rất riêng trong văn hóa ẩm thực Quảng Bình, khiến món bánh trở nên thú vị hơn hẳn.

Muốn cảm nhận trọn vẹn hương vị của bánh xèo Quảng Hòa, cách thú vị nhất là tìm về chính vùng đất đã làm nên món bánh này. Những chiếc bánh được tráng ngay tại chỗ, trên bếp nóng, vừa ra lò đã thơm nức.

• Chợ Quảng Hòa / Chợ Hòa Ninh: Nằm tại xã Quảng Hòa, khu vực thị xã Ba Đồn, đây là nơi tập trung nhiều hàng bánh xèo lâu năm. Bánh thường được tráng trực tiếp trên bếp củi hoặc bếp than, mang hương vị mộc mạc, đậm chất địa phương.

• Quán dì Hoa: Ở thôn Thanh Tân, xã Quảng Hòa, là một địa chỉ được nhiều người địa phương giới thiệu khi muốn tìm bánh xèo đúng vị.

• Chợ Ba Đồn: Nếu không tiện vào Quảng Hòa, bạn có thể tìm bánh xèo tại khu chợ này. Giá thường khá bình dân, khoảng 20.000 – 30.000 đồng/đĩa.

• Tại Đồng Hới: Một số địa chỉ như quán Cô Vân (82 Lê Thành Đồng) cùng các khu chợ như chợ đêm ẩm thực, chợ Đồng Hới hay chợ Ga Nam Lý cũng có bán. Tuy nhiên, nếu muốn tìm đúng hương vị đặc trưng nhất, Quảng Hòa vẫn là điểm đến đáng thử.

Bánh xèo thường được tráng và bán trong ngày, vì vậy đi vào buổi sáng hoặc đầu giờ trưa sẽ dễ thưởng thức bánh nóng hổi, vừa đổ xong. Với món ăn này, đôi khi cái ngon không chỉ nằm ở chiếc bánh, mà còn ở cảm giác ngồi bên bếp nóng, nghe tiếng bột “xèo” trên chảo và thưởng thức một hương vị rất riêng của vùng quê Quảng Bình.

Để thưởng thức bánh xèo Quảng Hòa đúng điệu, không chỉ cần một chiếc bánh ngon mà còn phải biết cách kết hợp các món ăn kèm để cảm nhận trọn vẹn hương vị đặc trưng.

• Thưởng thức khi bánh còn nóng: Bánh ngon nhất ngay sau khi vừa tráng xong, lúc lớp vỏ vẫn giữ được độ giòn, thơm và nóng hổi. Vì vậy, đừng để bánh nguội quá lâu.

• Ăn cùng đầy đủ thức ăn kèm: Đặt bánh xèo cùng cá chuối, nộm, rau sống và bánh đa, cuốn lại rồi chấm vào nước mắm. Vị bùi của gạo lứt, vị tươi mát của rau và vị đậm đà của nước chấm hòa quyện tạo nên nét riêng của món bánh.

• Chọn thời điểm thích hợp: Buổi sáng hoặc chiều mát là thời điểm lý tưởng để ghé quán. Nếu có thể, hãy chọn nơi tráng bánh trực tiếp để vừa thưởng thức vừa nhìn người làm bánh bên bếp nóng. Bạn cũng có thể thử thêm bánh đúc gạo lứt, bánh tráng mè đen nếu quán có phục vụ.

• Điều chỉnh nước chấm theo khẩu vị: Nước chấm là phần không thể thiếu khi ăn bánh xèo. Bạn có thể gia giảm độ cay, mặn hoặc ngọt tùy sở thích để món ăn vừa miệng hơn.

• Kết hợp trong hành trình khám phá Quảng Bình: Từ Đồng Hới, bạn có thể di chuyển khoảng 40 km về hướng Ba Đồn – Quảng Hòa, kết hợp thưởng thức bánh xèo với chuyến khám phá sông Gianh và những điểm đến lân cận.

Bánh xèo Quảng Hòa uy mộc mạc, giản dị nhưng lại chứa đựng cả một câu chuyện về bản sắc ẩm thực và văn hóa của miền đất gió Lào cát trắng. Từ hạt gạo lứt đỏ thắm đến bàn tay khéo léo của người dân địa phương, mỗi chiếc bánh không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng của tình quê, của sự chân chất và lòng mến khách.

Thưởng thức bánh xèo Quảng Hòa là một trải nghiệm không thể thiếu trong hành trình khám phá vùng đất này, nơi mà ẩm thực và du lịch hòa quyện thành một bản giao hưởng đầy cảm xúc. Và nếu bạn đang lên kế hoạch cho chuyến đi sắp tới, đừng quên đồng hành cùng Sovaba Travel trong các tour du lịch Quảng Bình, nơi không chỉ dẫn lối bạn đến những thắng cảnh nổi tiếng như Động Phong Nha, Suối Moọc hay biển Nhật Lệ, mà còn giúp bạn khám phá trọn vẹn tinh hoa ẩm thực địa phương từ những quán ăn bản địa đậm chất quê hương.