Cơm hến Huế có gì đặc biệt mà ai ăn một lần cũng nhớ mãi?

Cơm hến bắt nguồn từ những ngày tháng khó khăn của người dân Cồn Hến – bãi đất phù sa nằm giữa dòng sông Hương. Tương truyền, cách đây hơn 200 năm, một gia đình nghèo đã tận dụng cơm nguội cùng hến sông để chế biến thành món ăn chống đói vì không bắt được tôm cá. Chính từ sự mộc mạc ấy, cơm hến dần trở nên phổ biến, rồi được bà Nguyễn Thị Thép dâng lên vua Thành Thái. Nhà vua say mê hương vị độc đáo và phong hiệu lập ra Phường Hến, biến món cơm hến từ một bữa ăn dân dã trở thành món cung đình, có mặt trong những dịp lễ trọng. Hành trình từ mâm cơm nghèo khó đến bàn tiệc của bậc đế vương không chỉ cho thấy sự tinh tế trong cái đơn sơ, mà còn làm nổi bật tinh thần cần kiệm, sáng tạo và sự tài hoa của người Huế trong việc thổi hồn vào từng món ăn.

Dù nhìn đơn giản, cơm hến Huế lại đòi hỏi sự tỉ mỉ trong chế biến:

• Hến tươi từ cồn Hến: Hến được lấy từ sông Hương, ngâm nước vo gạo 3 ngày để loại bỏ bùn đất, sau đó luộc kỹ để giữ nước trong, ngọt thanh. Phần thịt hến được xào với hành, tỏi, muối, tiêu, tạo vị đậm đà.
• Cơm nguội đặc trưng: Cơm phải để nguội qua đêm, hạt rời, không dính, thể hiện triết lý “không bỏ phí” của người Huế.
• Nguyên liệu đa dạng: Một tô cơm hến đầy đủ có đến 21 thành phần, từ tóp mỡ giòn tan, đậu phộng rang, mắm ruốc, hành phi, đến các loại rau sống như rau răm, giá đỗ, khế chua, bắp chuối, và dọc mùng.

Mỗi nguyên liệu đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, tạo nên sự hài hòa giữa vị ngọt, mặn, chua, cay, béo, giòn, và tươi mát.

So với các món cơm trộn như cơm tấm Sài Gòn hay cơm gà Hội An, cơm hến Huế nổi bật bởi sự thanh mát xen lẫn cay nồng đặc trưng. Hương vị đến từ sự hài hòa: vị ngọt của hến sông, chua nhẹ từ khế và bắp chuối, cay từ ớt và mắm ruốc, giòn từ đậu phộng và tóp mỡ, cùng thơm lừng từ rau sống. Không giống cơm tấm nặng về thịt nướng và bì, cơm hến nhẹ nhàng hơn, phù hợp ăn sáng hoặc bữa nhẹ, với nước hến chan tạo cảm giác thanh mát, không ngấy.

Quá trình chế biến tỉ mỉ từ ngâm hến trong nước vo gạo để loại bùn đến xào nhanh tay để giữ độ giòn giúp món ăn tránh mùi tanh, khác biệt hẳn so với các món trộn thông thường. Đây là lý do cơm hến được ví như "món ăn cung đình dân dã", mang phong vị hoàng gia nhưng gần gũi.

Để thưởng thức đúng điệu, người địa phương thường tách riêng cơm hến khô và nước dùng. Đầu tiên, trộn đều cơm với topping, thêm mắm ruốc và ớt tùy khẩu vị (cẩn thận vì mắm ruốc Huế rất cay). Sau đó, chan từng thìa nước hến nóng hổi để giữ độ giòn và thấm vị dần dần. Ăn kèm bánh tráng nướng hoặc rau sống để tăng độ tươi mát.

• Trộn đều hoặc chan từng chút: Có người trộn tất cả nguyên liệu với mắm ruốc và ớt, có người chan từng thìa nước hến để giữ vị ngọt thanh.
• Ăn nóng để tránh tanh: Cơm hến ngon nhất khi còn nóng, đặc biệt là nước luộc hến. Nếu mua mang về, hãy hâm nóng trước khi dùng.
• Kèm thức uống giải nhiệt: Một ly nước đậu xanh hoặc chè bắp sẽ làm dịu vị cay, tăng trải nghiệm ẩm thực.

Huế có vô số quán cơm hến, nhưng những nơi được người địa phương yêu thích thường nằm ở khu Vỹ Dạ hoặc gần Cồn Hến. Dưới đây là một số gợi ý:

• Cơm Hến Hoa Đông: 64 Kiệt 7 Ưng Bình, Thành phố Huế
• Cơm Hến Bà Cam: 49 Tùng Thiện Vương, Vỹ Dạ, Huế, Thành phố Huế
• Cơm Hến Đập Đá: 01 Hàn Mặc Tử, Vỹ Dạ, Huế, Thành phố Huế 
• Cơm Hến: 17 Hàn Mặc Tử, Vỹ Dạ, Huế, Thành phố Huế
• Cơm hến Hương Xưa: 30/7 Ưng Bình, Vỹ Dạ, Huế, Thành phố Huế
• Cơm hến Bà Đen: 31 Trần Quang Khải, Phú Hội, Huế, Thành phố Huế
• Cơm hến bé Liêm: 64 Nguyễn Công Trứ, Phú Hội, Huế, Thành phố Huế

Cơm hến Huế không chỉ đơn thuần là một bữa ăn, mà còn là mảnh ghép văn hóa phản chiếu nếp sống mộc mạc, tiết kiệm và tinh tế của con người cố đô. Một món ăn bình dị nhưng lại gợi thương, gợi nhớ, để ai đã từng thưởng thức đều mang theo dư vị khó quên. Nếu có dịp đến Huế du lịch, hãy dành thời gian thưởng thức cơm hến ngay trên mảnh đất đã sinh ra nó, để cảm nhận trọn vẹn hồn quê trong từng thìa cơm giản dị.

Và để chuyến đi thêm trọn vẹn, bạn có thể khám phá thêm nhiều kinh nghiệm du lịch Huế như địa điểm tham quan, món ngon đặc sản, hay những tour du lịch Huế ý nghĩa cùng Sovaba Travel tại sovaba.travel. Đây sẽ là cẩm nang đáng tin cậy giúp bạn có một hành trình khám phá Huế thật ý nghĩa và đáng nhớ.