Về Ninh Bình thăm Đền thờ Triệu Việt Vương: Dấu ấn lịch sử và giá trị tâm linh đặc biệt

Đền thờ Triệu Việt Vương tọa lạc tại phố Khu Đông, thị trấn Yên Ninh, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình. Ngôi đền nằm trên một khu đất bằng phẳng rộng khoảng 1.775m², cách trung tâm thành phố Ninh Bình khoảng 10km về phía Bắc. Vị trí này khá thuận lợi, nằm gần các tuyến đường giao thông chính như Quốc lộ 10 và sông Đáy, giúp du khách dễ dàng tiếp cận bằng xe máy, ô tô hoặc xe buýt từ Hà Nội (khoảng 2 giờ di chuyển).

Xung quanh đền là không gian yên bình với ao hồ phía trước, đồng ruộng hai bên và đường giao thông phía sau giáp với doanh nghiệp thương binh 27-7. Đây là một phần của hệ thống thờ tự Triệu Việt Vương tại Ninh Bình, nơi có gần 30 di tích liên quan đến vị anh hùng này, chủ yếu tập trung ở các huyện Yên Khánh, Yên Mô, Kim Sơn, Gia Viễn và Hoa Lư. Nếu bạn kết hợp tham quan, có thể ghé thêm các đền thờ khác như Đền Duyên Phúc (xã Khánh Hồng) hay Đền Trì Chính (xã Kim Chính) để có cái nhìn toàn diện hơn về di sản văn hóa vùng đất cố đô. 

Đền thờ Triệu Việt Vương có lịch sử hình thành gắn liền với truyền thống tôn vinh anh hùng dân tộc của người Việt. Ngôi đền đã tồn tại từ lâu đời, nhưng qua thời gian, nó bị hư hỏng do thiên tai, hoạt động của con người và các cuộc chiến tranh. Người dân địa phương đã nhiều lần trùng tu, sửa chữa để bảo tồn, và đến nay, đền vẫn giữ được nét kiến trúc truyền thống của đền chùa Việt Nam cổ.

Năm 2008, đền được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, đánh dấu sự công nhận chính thức từ Nhà nước về giá trị lịch sử và văn hóa của nó. Việc hình thành đền không chỉ để thờ tự Triệu Việt Vương mà còn tôn vinh các danh nhân địa phương từ các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần đến Nguyễn, những người có công xây dựng và bảo vệ đất nước. Trong bối cảnh Ninh Bình là vùng đất gắn bó với cửa sông Đáy – nơi Triệu Việt Vương tuẫn tiết năm 571 – hệ thống thờ tự ở đây trở thành biểu tượng của lòng trung kiên và tinh thần dân tộc, với gần 30 di tích trải rộng khắp các huyện ven sông. Điều này phản ánh sự kính trọng sâu sắc của nhân dân đối với vị vua đã góp phần giữ gìn độc lập cho nước Vạn Xuân.

Triệu Việt Vương, tên thật là Triệu Quang Phục (524–571), là một vị anh hùng dân tộc nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc. Ông sinh ra tại huyện Chu Diên (nay thuộc tỉnh Hải Dương và một phần Hưng Yên), con trai của Thái phó Triệu Túc – một hào trưởng yêu nước. Từ nhỏ, Triệu Quang Phục đã nổi tiếng với tài võ nghệ và lòng trung quân ái quốc.

Năm 542, ông tham gia cuộc khởi nghĩa của Lý Bí chống lại nhà Lương, góp công lớn trong việc giành độc lập và lập nước Vạn Xuân năm 544. Khi Lý Nam Đế bị giặc bao vây, ông được trao quyền chỉ huy quân đội và dẫn dắt cuộc kháng chiến kéo dài tại đầm Dạ Trạch (Hưng Yên), sử dụng chiến thuật du kích đánh ban đêm, khiến giặc Lương khốn đốn trong gần 4 năm. Nhân dân gọi ông là "Dạ Trạch Vương" vì tài năng quân sự xuất chúng.

Sau cái chết của Lý Nam Đế năm 548, Triệu Quang Phục lên ngôi, xưng Triệu Việt Vương, trị vì 23 năm (548–571), đóng đô tại Long Biên. Ông không chỉ đánh bại giặc ngoại xâm mà còn chú trọng xây dựng đất nước. Tuy nhiên, năm 571, bị Lý Phật Tử đánh úp, ông tự vẫn tại cửa biển Đại Nha (gần sông Đáy, ranh giới Ninh Bình và Nam Định) để bảo toàn khí tiết. Triệu Việt Vương được nhân dân tôn thờ như một vị thần bảo hộ, và Ninh Bình – vùng đất gắn với nơi ông tuẫn tiết,  trở thành trung tâm thờ tự lớn nhất với hệ thống di tích phong phú.

Kiến trúc của Đền thờ Triệu Việt Vương mang đậm dấu ấn truyền thống Việt Nam, được xây dựng theo kiểu "tiền nhất hậu đinh" với ba phần chính: bái đường, trung đường và hậu cung. Tổng thể đền hài hòa, sử dụng vật liệu gỗ lim, đá xanh và ngói lợp, tạo nên vẻ cổ kính và uy nghiêm.

• Bái đường: Gồm 5 gian, dài 13,88m, rộng 5m, với cột xi măng giả gỗ, mái ngói và hiên rộng 1,66m. Nổi bật là các họa tiết rồng chầu mặt nguyệt trên mái, biển đề "Dạ Trạch uy phong", và các vật phẩm lễ nghi như kiệu, bàn thờ hương án.
• Trung đường: 3 gian, dài 6,74m, rộng 6,22m, với dầm gỗ lim và mái ngói. Ở giữa là bàn thờ chính với ngai thờ, lư hương đôi rồng, biển "Tối linh từ" (cao 1,75m, rộng 0,65m, sơn son thếp vàng). Hai bên thờ các danh nhân địa phương từ các triều đại, với cửa tam quan dẫn vào hậu cung.
• Hậu cung: 2 gian, dài 4,35m, rộng 3m, là nơi thờ chính Triệu Việt Vương và Trần Hưng Đạo. Nổi bật là tủ thờ hình chữ nhật chạm khắc tinh xảo chứa sắc phong, và tượng Triệu Việt Vương (cao khoảng 1,34m, mặc long bào vàng, đội mũ miện) trong lồng kính.

Điều đặc biệt là đền kết hợp thờ tự Triệu Việt Vương với Trần Hưng Đạo và các danh nhân địa phương, tạo nên giá trị tâm linh đa tầng. Các họa tiết rồng phượng, câu đối và đồ thờ cổ kính phản ánh nghệ thuật điêu khắc thời Nguyễn, khiến đền trở thành một bảo tàng sống về lịch sử văn hóa Ninh Bình.

Lễ hội tại Đền thờ Triệu Việt Vương là dịp để nhân dân tưởng nhớ công ơn vị anh hùng, với các hoạt động diễn ra quanh năm theo lịch âm. Các lễ chính bao gồm:

• Ngày 6 tháng Giêng: Lễ kỷ niệm sinh nhật Triệu Việt Vương, mở đầu bằng tiếng trống chiêng của lãnh đạo địa phương, thu hút bà con tham gia dâng hương.
• Ngày 10 tháng 2: Lễ Tế Kỳ Phúc, cầu bình an và thịnh vượng.
• Ngày 14 tháng 8: Giỗ chính Triệu Quang Phục, với nghi thức tế lễ trang nghiêm.
• Ngày 20 tháng 8: Kỷ niệm Trần triều, kết hợp thờ tự Trần Hưng Đạo.
• Ngày 20 tháng 9: Lễ cúng cơm mới, thể hiện lòng biết ơn với đất trời.
• Ngày 25 tháng 12: Lễ tất niên, kết thúc năm cũ.

Các nghi lễ truyền thống bao gồm dâng hương, tế lễ với trang phục cổ, múa lân và biểu diễn văn nghệ dân gian. Lễ hội không chỉ mang tính tâm linh mà còn giáo dục truyền thống yêu nước, với sự tham gia của Đảng ủy, UBND và Mặt trận Tổ quốc địa phương. Nếu đến vào dịp lễ, bạn sẽ cảm nhận được không khí sôi động, nhưng lưu ý tránh chen lấn và giữ gìn vệ sinh.

Để chuyến tham quan Đền thờ Triệu Việt Vương trở nên ý nghĩa và suôn sẻ, hãy lưu ý một số kinh nghiệm sau:

• Thời gian lý tưởng: Mùa xuân (tháng 1-3 âm lịch) khi thời tiết mát mẻ và có lễ hội, hoặc mùa thu để tránh mưa lũ. Giờ mở cửa thường từ 7h sáng đến 5h chiều, miễn phí vé vào cửa.
• Di chuyển: Từ Hà Nội, đi theo cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ đến Ninh Bình, rồi rẽ vào Quốc lộ 10 hướng Yên Khánh. Nếu dùng xe buýt, bắt tuyến Hà Nội - Ninh Bình rồi chuyển xe ôm hoặc taxi (khoảng 50.000-100.000 VNĐ). Kết hợp thăm các điểm gần như Cố đô Hoa Lư hoặc Tràng An để tối ưu lịch trình.
• Lưu ý khi tham quan: Mặc trang phục lịch sự (áo dài tay, quần dài), không mặc đồ ngắn hoặc hở hang vì đây là nơi thờ tự. Mang theo nước uống, kem chống nắng và tránh hái hoa, vứt rác bừa bãi. Nếu chụp ảnh, xin phép ban quản lý để tôn trọng không gian tâm linh.
• Ăn uống và lưu trú: Gần đền có các quán ăn địa phương phục vụ đặc sản Ninh Bình như thịt dê núi, cơm cháy. Nếu ở lại, chọn homestay ở Yên Ninh hoặc khách sạn tại thành phố Ninh Bình (giá từ 300.000 VNĐ/đêm).

Tham quan đền không chỉ giúp bạn thư giãn mà còn học hỏi về lịch sử, nuôi dưỡng lòng tự hào dân tộc. Nếu có cơ hội, hãy ghé thăm để cảm nhận giá trị tâm linh đặc biệt của vùng đất này!

Tham quan đền thờ Triệu Việt Vương du khách không chỉ mang theo những kiến thức lịch sử giá trị mà còn đọng lại cảm xúc sâu sắc về tinh thần quật cường và ý chí độc lập của dân tộc Việt Nam. Giữa không gian linh thiêng của vùng đất Ninh Bình, ngôi đền trở thành điểm kết nối giữa quá khứ và hiện tại, nhắc nhớ mỗi thế hệ về trách nhiệm gìn giữ và trân trọng những giá trị lịch sử đã được hun đúc qua thời gian. Nếu có dịp đến Ninh Bình, đừng bỏ lỡ cơ hội ghé thăm Đền thờ Triệu Việt Vương để cảm nhận trọn vẹn chiều sâu văn hóa, lịch sử và đời sống tâm linh nơi đây. Đây không chỉ là một điểm tham quan, mà còn là hành trình tìm về cội nguồn, giúp chuyến đi của bạn trở nên ý nghĩa và trọn vẹn hơn.