Khám phá bánh phu thê gói lá dứa Huế – Món bánh truyền thống đầy ý nghĩa

Bánh phu thê không phải là món ăn ngẫu nhiên mà có một câu chuyện lịch sử gắn liền với triều đại nhà Lý, cách đây hơn 800 năm. Theo truyền thuyết, vào năm 1225, vua Lý Anh Tông dẫn quân đi đánh giặc ở biên giới phía Bắc. Người vợ trẻ của ngài, thương chồng vất vả nơi chiến trường, đã tự tay vào bếp làm những chiếc bánh từ bột nếp, đậu xanh và dừa nạo. Bà gửi bánh theo sứ giả ra tiền tuyến, và kỳ diệu thay, những chiếc bánh vẫn giữ được độ dẻo dai, không hề hỏng sau hành trình dài ngày. Khi nhận được, nhà vua xúc động trước tình cảm vợ chồng keo sơn ấy, liền đặt tên bánh là "phu thê" – tượng trưng cho sự gắn bó bền chặt như lớp vỏ dẻo quấn lấy nhân ngọt.

Ban đầu, bánh phu thê được làm đầu tiên tại làng Đình Bảng (Bắc Ninh), nơi gắn bó với triều Lý, và thường dùng làm lễ vật tiến vua hoặc trong các dịp ăn hỏi ở Hà Nội. Sau này, món bánh "di cư" vào Huế qua các thương nhân và triều đình nhà Nguyễn, được biến tấu để phù hợp với khẩu vị miền Trung. Phiên bản bánh phu thê Huế gói lá dứa nổi bật với lớp vỏ xanh mướt từ nước cốt lá dứa, gói bằng lá dừa tươi thay vì lá dong như ở Bắc, tạo nên hương thơm đặc trưng và màu sắc hài hòa tượng trưng cho sự tươi mới của tình yêu. Ngày nay, bánh không chỉ là đặc sản mà còn là món quà biếu tết hoặc lễ hội, lưu giữ hồn cốt văn hóa Việt qua từng lớp bột dẻo.

Tên gọi "phu thê" đã nói lên tất cả: bánh đại diện cho tình vợ chồng thủy chung, son sắt, một lòng một dạ. Lớp vỏ dẻo dai quấn chặt lấy nhân ngọt ngào, giống như cách người phụ nữ ôm ấp, che chở cho chồng con qua bao gian khó. Trong văn hóa Huế, nơi ẩm thực luôn gắn với triết lý sống, bánh xu xê còn mang màu sắc ngũ hành: trắng của bột lọc (kim), vàng đậu xanh (thổ), xanh lá dứa (mộc), đỏ dây buộc (hỏa), và đen lạt tre (thủy) – biểu thị sự hài hòa, viên mãn trong hôn nhân.

Không chỉ dừng ở ý nghĩa biểu tượng, bánh còn là phần không thể thiếu trong lễ cưới truyền thống. Ở Huế, các cặp đôi thường dùng bánh phu thê làm quà hỏi, gửi gắm lời chúc phúc cho một cuộc sống vợ chồng bền lâu. 

Thực tế, bánh phu thê Huế thường được gói trong hộp làm từ lá dừa, chứ không phải lá dứa như một số cách gọi nhầm lẫn. Lá dừa được đan thành hộp vuông, giúp giữ bánh tươi ngon, tránh bị nóng và tạo hình dáng đặc trưng. Tuy nhiên, lá dứa đóng vai trò quan trọng trong việc tạo màu và mùi cho lớp vỏ bánh. Lá dứa tươi được ép lấy nước cốt, trộn vào bột để mang lại màu xanh tự nhiên và hương thơm quyến rũ, giúp bánh không chỉ đẹp mắt mà còn giữ được độ dẻo dai lâu hơn. Lý do sử dụng lá dứa ở Huế xuất phát từ nguồn nguyên liệu dồi dào ở miền Trung, đồng thời tận dụng tính chất tự nhiên của lá để tránh sử dụng phẩm màu hóa học. Điều này không chỉ nâng tầm giá trị dinh dưỡng mà còn giữ gìn bản sắc truyền thống, khiến bánh phu thê Huế khác biệt so với các vùng khác.

Để làm nên chiếc bánh phu thê gói lá dứa Huế chuẩn vị, nguyên liệu phải được chọn lọc kỹ lưỡng, chủ yếu từ thiên nhiên. Các thành phần chính bao gồm:

• Vỏ bánh: Bột năng (khoảng 200g cho 10 chiếc bánh), đường trắng (100g), nước cốt lá dứa tươi (để tạo màu xanh và mùi thơm), một chút nước cốt dừa để tăng độ béo.
• Nhân bánh: Đậu xanh cà vỏ (150g), dừa nạo sợi (100g), đường cát (80g), và đôi khi thêm đu đủ xanh thái sợi để tăng độ giòn.
• Phụ liệu: Lá dừa để đan hộp, lá chuối để lót (nếu không dùng hộp lá dừa), và một ít dầu ăn để chống dính.

Tất cả nguyên liệu đều phải tươi mới, không chất bảo quản, để đảm bảo bánh giữ được hương vị tự nhiên. Lượng nguyên liệu có thể điều chỉnh tùy theo khẩu vị, nhưng tỷ lệ bột năng và nước cốt lá dứa là chìa khóa để vỏ bánh dẻo mà không bị cứng.

Du lịch Huế mà chưa thử bánh phu thê gói lá dứa thì thật phí! Dưới đây là top địa chỉ uy tín:

• Tiệm bánh phu thê - Thuận: Đường Nguyễn Thiện Thuật, Thuận Hoà, Huế, Thành phố Huế
• Chợ Đông Ba (Huế): Mua trực tiếp từ các sạp gia truyền, giá rẻ hơn 30.000 VNĐ/hộp, tươi ngon nhất.
• Bánh phu thê Sáu Thí: GHJ5+PX6, An Thành, Quảng Điền, Thành phố Huế

Bánh phu thê gói lá dứa Huế không chỉ là một món bánh ngọt dân gian, mà còn là biểu tượng của tình yêu thủy chung, của sự gắn kết bền chặt trong hạnh phúc lứa đôi. Với màu xanh dịu mắt từ lá dứa, vị dẻo bùi của đậu xanh, xen lẫn cái béo thơm của dừa, chiếc bánh nhỏ bé đã trở thành một phần ký ức ngọt ngào trong đời sống người dân xứ Huế. Ngày nay, bánh phu thê không chỉ xuất hiện trong lễ cưới hỏi hay các dịp trọng đại, mà còn là món quà tinh tế gửi gắm thông điệp yêu thương. Nếu có dịp đặt chân đến Huế, đừng quên thưởng thức món bánh truyền thống này để cảm nhận hồn cốt ẩm thực cố đô.