Lan Viên Cố Tích: Bảo tàng Gốm Cổ Sông Hương – điểm đến văn hoá độc đáo ở Huế

Lan Viên Cố Tích tọa lạc tại số 120 Nguyễn Phúc Nguyên, phường Hương Long, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế. Vị trí này nằm khá gần chùa Thiên Mụ – một biểu tượng du lịch khác của Huế, chỉ cách trung tâm thành phố khoảng 10-15 phút di chuyển bằng xe máy hoặc taxi. Nằm bên dòng sông Hương huyền thoại, bảo tàng không chỉ dễ dàng tiếp cận mà còn mang đến không gian yên bình, tách biệt khỏi nhịp sống hối hả của đô thị. Nếu bạn đang ở khu vực Đại Nội Huế, bạn có thể kết hợp tham quan Lan Viên Cố Tích trong cùng một ngày để tối ưu hóa lịch trình du lịch Huế của mình.

Lan Viên Cố Tích được hình thành từ niềm đam mê bảo tồn văn hóa của GS.TS Thái Kim Lan – một nhà nghiên cứu triết học nổi tiếng, cùng với người anh trai quá cố là họa sĩ Thái Nguyên Bá. Quá trình thu thập hiện vật kéo dài gần 40 năm, bắt đầu từ những món gốm cổ được vớt lên từ lòng sông Hương. Bộ sưu tập còn được bổ sung từ các hiện vật quý giá của nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan quá cố, tạo nên nền tảng vững chắc cho bảo tàng.

Tên gọi "Lan Viên Cố Tích" mang ý nghĩa thơ mộng, gợi nhớ về ký ức tuổi thơ và di sản gia tộc Thái tộc. Bảo tàng chính thức được cấp phép hoạt động vào ngày 9/12/2021 theo Quyết định số 3217/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, và mở cửa đón khách từ ngày 17/4/2022. Đây là bảo tàng tư nhân thứ ba tại Huế, sau Bảo tàng Đồ sứ ký kiểu thời Nguyễn (2012) và Bảo tàng Thêu XQ (2016). Điểm đặc biệt là Lan Viên Cố Tích là bảo tàng duy nhất tại Việt Nam tập trung vào gốm cổ được khai quật từ sông Hương, phản ánh sự giao thoa văn hóa qua hàng thiên niên kỷ.

Với diện tích khoảng 700m², Lan Viên Cố Tích là sự kết hợp hài hòa giữa nhà vườn cổ kính và không gian trưng bày hiện đại. Khuôn viên bao gồm nhà rường hơn 200 năm tuổi – biểu tượng của kiến trúc Huế truyền thống với lối thiết kế mở, mái ngói cong và cột gỗ chắc chắn. Vườn cây xanh mướt, đặc biệt là những bụi hồng cổ tỏa hương dịu dàng, tạo nên không khí tĩnh lặng, gần gũi với thiên nhiên.

Bảo tàng được thiết kế như một "khu vườn văn hóa" qua các hiện vật. Không gian ngoài trời kết nối với khu trưng bày trong nhà, mang đến cảm giác như đang dạo bước qua lịch sử. Nếu bạn yêu thích kiến trúc Huế, nơi đây sẽ là nơi lý tưởng để chiêm ngưỡng sự hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, đồng thời tận hưởng sự yên bình bên dòng sông thơ mộng.

Bộ sưu tập tại Lan Viên Cố Tích là "linh hồn" của bảo tàng, với gần 5.000 hiện vật gốm cổ chủ yếu được vớt từ đáy sông Hương. Các cổ vật trải dài từ thời kỳ tiền Sa Huỳnh (khoảng 2.500-3.000 năm trước) đến thế kỷ 20, phản ánh sự giao thoa văn hóa qua các triều đại.

• Gốm Cham và Sa Huỳnh (thế kỷ 5 TCN): Làm từ đất nung thô, hình dáng đơn giản như hũ, bình, thể hiện sự trao đổi giữa cư dân địa phương và văn hóa Chăm.
• Gốm Lê Sơ và Trung Hưng (thế kỷ 17-18): Sản xuất tại làng Phước Tích và Mỹ Xuyên, với men trắng hoặc xanh, dùng cho sinh hoạt hàng ngày như bát, chén, bình vôi.
• Gốm Lý-Trần và Nguyễn (từ thiên niên kỷ 1 SCN đến thế kỷ 19-20): Men đa sắc phức tạp, chịu ảnh hưởng từ thương mại quốc tế.

Không gian trưng bày chính giới thiệu 108 hiện vật tiêu biểu với chủ đề "Sông Hương – nơi gặp gỡ các nền văn hóa", giúp người xem hiểu rõ hơn về cuộc sống, phong tục và kỹ thuật chế tác gốm của người xưa. Những món đồ như bình, hũ, bát bồng không chỉ là cổ vật mà còn là chứng nhân lịch sử, kể câu chuyện về Huế trước thế kỷ 14.

Tham quan Lan Viên Cố Tích không chỉ là ngắm nhìn cổ vật mà còn là hành trình khám phá lịch sử Huế qua lăng kính văn hóa. Bạn có thể tự do chụp ảnh, lắng nghe câu chuyện từ hướng dẫn viên (nếu đặt trước), hoặc đơn giản là dạo bước trong vườn để cảm nhận sự yên bình. Bảo tàng đang lên kế hoạch áp dụng công nghệ hiện đại như mã QR, hướng dẫn tự động và bảo tàng ảo, giúp du khách dễ dàng tìm hiểu sâu hơn về từng hiện vật.

Điểm nhấn là sự kết nối với sông Hương, nơi các cổ vật được "khai sinh" lần thứ hai. Nếu may mắn, bạn có thể tham gia các hoạt động trải nghiệm như làm gốm thủ công hoặc thưởng thức bánh pháp lam Huế – một món ăn truyền thống chỉ có tại đây. Đây là nơi lý tưởng để bạn "sống chậm" giữa nhịp sống hối hả, đặc biệt nếu bạn yêu thích lịch sử và nghệ thuật.

Để chuyến đi đến điểm đến văn hóa độc đáo ở Huế này thêm phần suôn sẻ, hãy lưu ý:

• Giờ mở cửa: Từ 8h00 đến 17h00 hàng ngày. Ưu tiên thứ Bảy và Chủ Nhật; các ngày trong tuần, nhóm 5-20 người cần đặt lịch qua email: gomcosonghuong@gmail.com.
• Giá vé: 
  • 120.000 VNĐ/người lớn (ngoại tỉnh và quốc tế).
  • 60.000 VNĐ cho học sinh, sinh viên và người Huế.
  • Miễn phí cho trẻ em dưới 10 tuổi.
• Di chuyển: Dễ dàng bằng xe máy hoặc taxi từ trung tâm Huế (khoảng 10-15 phút). Gần các điểm như chùa Thiên Mụ, lý tưởng cho tour kết hợp.

Lưu ý: Mang theo nước uống vì không gian ngoài trời; chụp ảnh tự do nhưng tôn trọng hiện vật.

Lan Viên Cố Tích không chỉ là điểm đến để ngắm nhìn hiện vật, mà còn là nơi giúp mỗi du khách hiểu sâu hơn về lịch sử và đời sống cư dân bên dòng sông Hương. Giữa một Huế đầy lễ hội, đền đài và phong cảnh, bảo tàng mang lại một góc nhìn khác, lặng lẽ nhưng giàu giá trị. Nếu có dịp đến thăm chùa Thiên Mụ hay dạo bước bên bờ sông Hương, bạn hãy dành thời gian ghé qua Lan Viên Cố Tích để cảm nhận sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, cũng như để thấy rằng Huế không chỉ đẹp ở cảnh quan, mà còn ở chiều sâu văn hóa.