Lễ hội Cầu ngư là một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu của cư dân vùng biển miền Trung, gắn liền với tín ngưỡng thờ Cá Ông (cá voi) – vị thần được ngư dân tôn kính như người bảo hộ trên biển cả. Theo quan niệm dân gian, Cá Ông thường xuất hiện để cứu giúp thuyền bè gặp nạn giữa sóng gió. Vì vậy, khi cá voi dạt vào bờ và qua đời, người dân sẽ tổ chức tang lễ trang trọng, lập lăng thờ và hương khói quanh năm để bày tỏ lòng biết ơn.
Tại vùng biển Cửa Việt và nhiều làng chài ven biển Quảng Trị như Hải Khê, Gio Việt, Vĩnh Thạch hay Thâm Khê, Lễ hội Cầu ngư đã được duy trì qua nhiều thế hệ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa cộng đồng. Một số địa phương còn lưu giữ lịch sử lễ hội kéo dài hàng trăm năm, phản ánh chiều sâu văn hóa của cư dân miền biển.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, Lễ hội Cầu ngư còn thể hiện khát vọng về những chuyến ra khơi bình an, mùa cá tôm bội thu và cuộc sống no đủ. Đồng thời, đây cũng là dịp để cộng đồng ngư dân cùng gặp gỡ, gắn kết và bày tỏ lòng tri ân đối với biển cả – nguồn sống đã nuôi dưỡng biết bao thế hệ người dân vùng duyên hải. Chính những giá trị ấy đã làm nên sức sống bền bỉ của lễ hội trong đời sống văn hóa biển Quảng Trị nói riêng và Việt Nam nói chung.
