Lễ hội vật làng Sình Huế: Nét đẹp thượng võ hơn 500 năm giữa lòng cố đô

Lễ hội vật làng Sình được tổ chức tại đình làng Lại Ân, thuộc làng Sình, phường Dương Nỗ, thành phố Huế (trước đây là xã Phú Mậu, huyện Phú Vang). Ngôi làng nằm bên hạ lưu sông Hương, cách trung tâm thành phố khoảng 8–10 km về phía đông. Vùng đất này còn gắn với dấu ấn giao thương sầm uất của thương cảng Thanh Hà xưa, tạo nên chiều sâu lịch sử và văn hóa cho khu vực ven sông.

Lại Ân là một trong những ngôi làng hình thành từ sớm ở vùng đất Đàng Trong. Trải qua nhiều thế hệ, nơi đây vẫn lưu giữ những phong tục, sinh hoạt cộng đồng và nét văn hóa truyền thống đặc trưng. Trong đó, hội vật đầu xuân đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân địa phương.

Vào ngày hội, sới vật thường được dựng trên khoảng đất rộng trước đình hoặc gần khu vực cổng làng. Từ sáng sớm, người dân các vùng lân cận cùng du khách đã tìm về, tạo nên không khí náo nhiệt giữa không gian làng quê. Tiếng trống hội vang lên, tiếng reo hò cổ vũ hòa cùng những màn tranh tài quyết liệt, khiến sân đình trở thành điểm hẹn văn hóa sôi động mỗi dịp đầu năm. Ngày nay, lễ hội vật làng Sình không chỉ thu hút người dân địa phương mà còn là điểm đến hấp dẫn đối với du khách muốn tìm hiểu văn hóa truyền thống xứ Huế. Giữa nhịp sống hiện đại, sới vật vẫn giữ được sức hút riêng, nơi tinh thần thượng võ và tình làng nghĩa xóm được tiếp nối qua từng mùa hội.

Lễ hội được tổ chức vào mùng 10 tháng Giêng Âm lịch hằng năm, chỉ diễn ra trong một ngày nhưng luôn thu hút đông đảo người dân và du khách từ khắp nơi tìm về. Với người dân địa phương, đây không đơn thuần là một cuộc tranh tài đầu năm mà còn là dịp gặp gỡ, sum vầy và tiếp nối nét đẹp văn hóa đã gắn bó với quê hương qua nhiều thế hệ.

Ngày hội bắt đầu từ sáng sớm, trong không khí vừa trang nghiêm vừa rộn ràng. Lễ hội gồm hai phần chính, mỗi phần mang một ý nghĩa riêng:

• Phần lễ: Thường diễn ra từ khoảng 5 giờ sáng tại đình làng. Trong không gian linh thiêng, các nghi thức truyền thống được cử hành để tưởng nhớ tiền nhân, cầu mong năm mới bình an, mùa màng tươi tốt và cuộc sống ấm no.

• Phần hội: Bắt đầu sau phần lễ, thường vào khoảng 7 giờ 30 phút. Tiếng trống thúc giục vang lên, sới vật dần trở nên náo nhiệt với những trận so tài liên tiếp. Người xem đứng kín quanh sới, dõi theo từng thế vật và không ngớt tiếng reo hò cổ vũ.

Theo những tư liệu được lưu truyền tại địa phương, hội vật làng Sình có nguồn gốc từ thời các chúa Nguyễn, cách đây vài trăm năm. Thuở ban đầu, vật không chỉ là một hoạt động rèn luyện sức khỏe mà còn giúp trai tráng trong làng nâng cao thể lực, sự nhanh nhẹn và tinh thần đoàn kết. Qua năm tháng, sinh hoạt ấy dần trở thành lễ hội đầu xuân, mang theo khát vọng về một năm mới khỏe mạnh, bình an và nhiều may mắn.

Ngày nay, dù cuộc sống đã đổi thay, cứ đến mùng 10 tháng Giêng, người dân lại tìm về sới vật làng Sình như một cuộc hẹn quen thuộc với cội nguồn. Tiếng trống hội, những thế vật khỏe khoắn và tiếng reo vui của đám đông hòa quyện, làm nên bức tranh mùa xuân đầy sức sống.

Lễ hội vật làng Sình không chỉ hấp dẫn bởi những màn tranh tài quyết liệt mà còn bởi các nghi thức mang đậm dấu ấn văn hóa làng quê xứ Huế. Từ giây phút dâng hương tưởng nhớ Thành Hoàng đến tiếng trống thúc giục trên sới vật, mỗi hoạt động đều gửi gắm tinh thần hướng về cội nguồn và khát vọng về một năm mới khỏe mạnh, bình an.

Phần lễ

Trước khi sới vật mở hội, các bậc cao niên trong làng khăn áo chỉnh tề, thành kính thực hiện nghi thức dâng hương, vái tạ Thành Hoàng tại đình làng Lại Ân. Trong làn khói hương nghi ngút, người dân gửi gắm ước nguyện về một năm quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và mọi nhà được bình an, mạnh khỏe. Ở một số năm, lễ hội còn có tục thả đèn thăng thiên, mang theo những lời cầu chúc may mắn, bình an gửi đến đất trời. Nghi thức tuy giản dị nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa, thể hiện lòng tri ân với tiền nhân và mong muốn gìn giữ những phong tục tốt đẹp của làng quê.

Phần hội

Sau phần lễ trang nghiêm, không khí làng Sình dần chuyển sang náo nhiệt khi tiếng trống hội vang lên, báo hiệu những trận tranh tài bắt đầu. Sới vật thường được bố trí trên bãi đất rộng, bao quanh bằng dây bảo vệ để tạo không gian cho các đô vật thi đấu và người xem cổ vũ.

Hội vật có sức hút bởi tính cộng đồng rộng mở, chào đón cả người dân địa phương lẫn du khách đủ điều kiện sức khỏe tham gia. Các đô vật thường được chia theo nhóm tuổi, không phân hạng cân. Điểm đặc biệt trong luật đấu là nguyên tắc “lấm lưng, trắng bụng”. Đô vật phải tìm cách quật ngã đối phương để lưng chạm đất, bụng hướng lên trên và giữ được thế thắng theo quy định của hội vật. Những miếng đánh nguy hiểm như bẻ khớp, khóa siết hoặc tấn công vào các vùng nhạy cảm đều không được chấp nhận. Tinh thần an toàn, giao lưu và thượng võ luôn được đặt lên hàng đầu.

Khi nắng xuân trải vàng trên sân đình, tiếng trống hội vẫn vang lên giữa những tràng cổ vũ rộn ràng. Mỗi trận vật khép lại, một cuộc tranh tài mới lại bắt đầu. Và chính trong không khí ấy, nét đẹp thượng võ của làng Sình tiếp tục được gìn giữ, không chỉ bằng những thế vật khỏe khoắn mà còn bằng tinh thần gắn kết và niềm tự hào của cộng đồng.

Nếu có dịp đến Huế vào những ngày đầu năm, du khách có thể kết hợp khám phá làng Sình và hòa mình vào không khí lễ hội vật truyền thống. Để chuyến đi thuận tiện và có trải nghiệm trọn vẹn hơn, bạn nên lưu ý một số điều sau:

• Chọn đúng thời điểm: Lễ hội thường diễn ra vào ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch. Nên đến từ sáng sớm để theo dõi phần lễ và không bỏ lỡ những trận vật đầu tiên.

• Chủ động phương tiện di chuyển: Làng Sình nằm cách trung tâm Huế khoảng 8–10 km. Du khách có thể lựa chọn xe máy, ô tô hoặc taxi để đến khu vực đình làng Lại Ân.

• Ưu tiên trang phục thoải mái: Nên mặc quần áo gọn nhẹ, đi giày hoặc dép dễ di chuyển vì khu vực xem hội có thể đông người và phải đứng trong thời gian dài.

• Chọn vị trí quan sát phù hợp: Sới vật thường thu hút đông đảo người xem. Hãy đứng phía ngoài khu vực dây bảo vệ, tránh chen lấn hoặc làm ảnh hưởng đến các đô vật.

• Tôn trọng phong tục địa phương: Khi tham dự phần lễ tại đình làng, du khách nên giữ thái độ trang nghiêm, ăn mặc lịch sự và hạn chế gây ồn ào.

• Giữ gìn không gian lễ hội: Không xả rác, không tự ý bước vào sới vật và nên hỏi ban tổ chức nếu muốn đăng ký tham gia thi đấu.

Sau khi xem hội vật, du khách có thể dành thời gian tìm hiểu thêm về làng Sình, khám phá đời sống văn hóa của cư dân địa phương và kết hợp tham quan những điểm đến lân cận. Một buổi sáng ở vùng ven sông Hương vì thế không chỉ có những màn tranh tài sôi nổi mà còn mở ra cơ hội cảm nhận nhịp sống và phong tục lâu đời của người dân xứ Huế.

Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội vật làng Sình Huế vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn bởi tinh thần thượng võ, sự hào sảng và nét đẹp gắn kết cộng đồng. Không chỉ là sân chơi đầu xuân, mỗi trận đấu còn thể hiện ý chí, lòng can đảm và tinh thần fair-play của người dân xứ Huế. Giữa nhịp sống hiện đại, hội vật làng Sình vẫn là một di sản văn hóa đáng trân trọng, góp phần làm nên bản sắc riêng của vùng đất cố đô. Nếu có dịp du lịch Huế vào tháng Giêng, đừng bỏ lỡ cơ hội hòa mình vào không khí sôi động của lễ hội truyền thống đặc sắc này.

Theo dõi Sovaba Travel để khám phá thêm nhiều câu chuyện thú vị về Huế, từ di sản, ẩm thực đến các làng nghề truyền thống.