Lễ hội Xuống đồng Hội An Đông: Nét đẹp văn hóa nông nghiệp độc đáo

Lễ hội Xuống đồng Hội An Đông là một sự kiện văn hóa nông nghiệp truyền thống, được tổ chức để mở đầu vụ sản xuất Đông - Xuân, tái hiện không gian làng quê Việt Nam xưa với các hoạt động liên quan đến nghề trồng lúa nước. Đây không chỉ là dịp để người dân địa phương cầu mong mùa màng bội thu mà còn là sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài nước. Lễ hội nhấn mạnh giá trị văn hóa bản địa, giáo dục thế hệ trẻ về bản sắc dân tộc và thúc đẩy du lịch xanh, thân thiện với môi trường.

Lễ hội Xuống đồng Hội An Đông có nguồn gốc từ nghi thức tín ngưỡng dân gian truyền thống của người dân Việt Nam, đặc biệt ở các vùng nông thôn miền Trung. Đây là một phần của văn hóa nông nghiệp lúa nước, bắt nguồn từ thời kỳ xa xưa khi người dân tổ chức các lễ cúng để tạ ơn trời đất sau vụ mùa và cầu mong vụ mới thành công. Tại Hội An Đông, lễ hội được hình thành dựa trên truyền thống của làng rau An Mỹ – một khu vực nổi tiếng với nghề trồng rau sạch và lúa nước, vốn là làng nghề cổ truyền của Đà Nẵng.

Ý nghĩa sâu sắc của lễ hội nằm ở việc gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa. Nó tượng trưng cho tinh thần đoàn kết cộng đồng, tôn vinh nghề nông. Thông qua các nghi lễ, người dân gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, đủ đầy. Hơn nữa, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, lễ hội giúp giáo dục thế hệ trẻ về nguồn cội, đồng thời quảng bá hình ảnh Đà Nẵng như một điểm đến du lịch văn hóa độc đáo, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. 

Lễ hội thường được tổ chức vào đầu năm mới, cụ thể là vào tháng 1 hàng năm, trùng với thời điểm bắt đầu vụ Đông - Xuân. Năm 2026, lễ hội diễn ra vào ngày 4/1/2026, bắt đầu từ sáng sớm (khoảng 6h30) và kéo dài đến trưa. Thời gian này được chọn để phù hợp với chu kỳ nông nghiệp, khi thời tiết se lạnh và đồng ruộng sẵn sàng cho việc cày cấy.

Địa điểm chính là Làng rau An Mỹ, thuộc phường Hội An Đông, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng. Đây là một khu vực nông thôn yên bình, cách trung tâm thành phố khoảng 10-15km, dễ dàng tiếp cận bằng xe máy hoặc ô tô. Làng rau An Mỹ nổi tiếng với hệ thống sông ngòi chằng chịt và cánh đồng xanh mướt, tạo nên không gian lý tưởng cho các hoạt động lễ hội. Nếu bạn đến từ xa, có thể kết hợp tham quan các địa danh gần đó như sông Hàn hay bãi biển Mỹ Khê để làm phong phú hành trình.

Các nghi lễ truyền thống là phần cốt lõi, mang tính thiêng liêng và được thực hiện nghiêm trang. Từ 6h30 sáng, các bậc cao niên trong làng tiến hành lễ cúng Thần Nông và Thành Hoàng – vị thần bảo trợ nông nghiệp. Lễ cúng bao gồm việc dâng hương, hoa quả, rượu và các sản vật địa phương để tạ ơn trời đất, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Sau phần cúng lễ, lãnh đạo địa phương đánh trống khai mạc, kèm theo chương trình nghệ thuật tái hiện cảnh làng quê xưa. Các nghi lễ khác bao gồm trình diễn bắt mạ vụ Đông và mở đường cày đầu tiên bằng trâu hoặc xe máy cày. Những hoạt động này không chỉ giữ nguyên giá trị tín ngưỡng mà còn giáo dục về lịch sử nông nghiệp Việt Nam, giúp người tham gia hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa con người và thiên nhiên.

Lễ hội trở nên sôi động nhờ hàng loạt hoạt động dân gian, tái hiện cuộc sống nông thôn. Nổi bật nhất là cuộc thi cấy lúa giữa các đơn vị trong phường, nơi nông dân thi tài tốc độ và kỹ thuật cấy mạ trên ruộng nước. Ngoài ra, du khách có thể chứng kiến cảnh trâu cày ruộng, tát nước bằng gàu giai hoặc nhóm bếp rơm nấu cơm.

Không gian "Chợ quê" là điểm nhấn, với gian hàng trưng bày nông sản địa phương như rau sạch An Mỹ, sản phẩm OCOP (One Commune One Product). Ở đây, bạn có thể thưởng thức các món ăn dân dã như cao lầu, mì Quảng, bánh xèo, bánh bèo, tất cả đều được chế biến từ nguyên liệu tươi ngon. Các hoạt động trải nghiệm như xay bột, làm bánh truyền thống cũng được tổ chức, giúp người tham gia cảm nhận rõ nét sự dung dị của đời sống nông dân.

Đối với du khách, Lễ hội Xuống đồng Hội An Đông không chỉ để xem mà còn để trực tiếp trải nghiệm, mang đến những cảm xúc mới mẻ và đáng nhớ. Những hoạt động tiêu biểu có thể kể đến:

• Trải nghiệm làm nông dân: Du khách, trong đó có nhiều du khách quốc tế, hào hứng xắn quần lội bùn cấy lúa, cưỡi trâu, tát nước, qua đó cảm nhận rõ sự vất vả, kiên nhẫn và nhịp lao động đặc trưng của nông nghiệp Việt Nam.
• Giao lưu cộng đồng: Sự thân thiện, cởi mở của người dân địa phương cùng không khí làng quê yên bình để lại ấn tượng sâu sắc cho nhiều du khách từng tham gia lễ hội.
• Trải nghiệm ẩm thực địa phương: Du khách có thể tham gia các tour kết hợp chế biến món ăn dân dã như bánh bèo, hoặc thưởng thức bữa cơm quê ngay tại làng.
• Ghi lại khoảnh khắc văn hóa: Lễ hội là dịp lý tưởng để chụp ảnh, lưu giữ những hình ảnh chân thực về đời sống và sinh hoạt nông nghiệp truyền thống.

Để chuyến đi trọn vẹn hơn, du khách nên chuẩn bị trang phục thoải mái, mang theo mũ nón và kem chống nắng, sẵn sàng hòa mình vào không gian lễ hội và nhịp sống của người dân Hội An Đông.

Tồn tại và được duy trì qua nhiều thế hệ, Lễ hội Xuống đồng Hội An Đông là minh chứng sinh động cho sức sống của văn hóa nông nghiệp trong đời sống đương đại. Lễ hội không chỉ đánh dấu sự khởi đầu của một vụ mùa mới, mà còn gìn giữ ký ức tập thể về cách người dân nơi đây gắn bó với ruộng đồng, thiên nhiên và cộng đồng làng xã. Khi nhịp sống hiện đại ngày càng lấn át không gian làng quê, những lễ hội như Xuống đồng trở thành điểm tựa văn hóa quan trọng, giúp Hội An Đông bảo tồn bản sắc riêng và giới thiệu đến du khách một lát cắt chân thực về đời sống nông nghiệp truyền thống của vùng đất này.