Thiền Viện Trúc Lâm Bạch Mã: Nguồn gốc & lịch sử xây dựng

Giữa khung cảnh núi Bạch Mã xanh thẳm, hồ Truồi mênh mang và những khoảng không gian tĩnh lặng của xứ Huế, Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã hiện lên như một điểm dừng chân đặc biệt dành cho những ai muốn tạm rời nhịp sống vội vã để tìm về sự an nhiên. Không chỉ sở hữu vị trí tuyệt đẹp giữa thiên nhiên, nơi đây còn mang trong mình dấu ấn của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử – một dòng thiền mang đậm bản sắc Phật giáo Việt Nam.

Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử được hình thành từ thời vua Trần Nhân Tông vào thế kỷ XIII, với tư tưởng nổi bật “cư trần lạc đạo” – sống giữa cuộc đời nhưng vẫn giữ được tâm sáng, lòng thanh tịnh và hướng đến những giá trị tốt đẹp. Tinh thần ấy được tiếp nối và phục hưng mạnh mẽ trong thời hiện đại bởi Hòa thượng Thích Thanh Từ, người đã dành nhiều tâm huyết xây dựng hệ thống thiền viện, tạo không gian tu học cho Tăng Ni, Phật tử và góp phần đưa tinh thần Trúc Lâm trở lại gần hơn với đời sống Phật giáo Việt Nam.

Điểm tạo nên sức hút riêng của Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã chính là vị trí giữa hồ Truồi và dãy Bạch Mã. Muốn đến thiền viện, du khách trải nghiệm hành trình di chuyển trên mặt hồ, để rồi từng bước cảm nhận không gian núi rừng dần mở ra trước mắt. Một bên là mặt hồ Truồi xanh biếc, một bên là núi rừng Bạch Mã trùng điệp; giữa khung cảnh ấy là kiến trúc mang đậm nét Phật giáo. Sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên – kiến trúc – không gian thiền tạo nên một điểm đến vừa đẹp để khám phá, vừa thích hợp để tĩnh tâm và chiêm nghiệm. Tên gọi “Trúc Lâm Bạch Mã” cũng gắn liền với chính nơi đây: “Trúc Lâm” là tên dòng thiền, còn “Bạch Mã” gợi nhắc đến dãy núi hùng vĩ bao quanh thiền viện.

Ngày nay, Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã không chỉ thu hút Phật tử và du khách hành hương mà còn trở thành một điểm đến được yêu thích khi du lịch Huế. Đến đây, bạn có thể tận hưởng một hành trình chậm rãi: ngồi thuyền trên hồ Truồi, ngắm núi rừng Bạch Mã, tham quan không gian thiền viện và dành cho mình những phút giây thật tĩnh lặng.

Câu chuyện về Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã bắt đầu từ tâm nguyện của Hòa thượng Thích Thanh Từ về việc xây dựng một trung tâm tu học của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tại khu vực miền Trung. Trong một lần khảo sát từ đỉnh núi Bạch Mã, Hòa thượng đặc biệt ấn tượng trước bức tranh non nước của hồ Truồi và vùng đất Lộc Hòa. Núi rừng xanh thẳm, mặt hồ rộng mở cùng khí hậu mát mẻ với nhiệt độ trung bình khoảng 19–21°C khiến nơi đây được ví như một “chốn bồng lai tiên cảnh”, phù hợp để kiến tạo một không gian tu học và thiền định.

Sau quá trình khảo sát và làm việc với các cơ quan chức năng, ngày 16/02/2006, các đệ tử của Hòa thượng Thích Thanh Từ đã đến Huế để bàn bạc, khảo sát thực địa và thống nhất vị trí xây dựng. Ngọn đồi nằm giữa hồ Truồi, trong không gian núi rừng thuộc khu vực Vườn Quốc gia Bạch Mã, cuối cùng được lựa chọn làm nơi đặt nền móng cho thiền viện.

Một dấu mốc quan trọng diễn ra vào ngày 30/03/2006, đúng dịp kỷ niệm ngày giỗ Thiền sư Pháp Loa – Đệ nhị Tổ Thiền phái Trúc Lâm. Lễ Đặt Đá xây dựng Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã được tổ chức trang trọng với sự hiện diện của chư tôn đức Tăng Ni, đại diện chính quyền, quan khách và hàng nghìn Phật tử từ nhiều nơi. Ngày 13/09/2006, sau hơn sáu tháng hoàn tất thủ tục và chuẩn bị mặt bằng, Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã chính thức khởi công. Công trình được xây dựng giữa địa hình đặc biệt với đồi núi, mặt hồ và điều kiện vận chuyển vật liệu nhiều hạn chế. Thế nhưng, bằng sự phát tâm của Giáo hội Phật giáo, đông đảo Phật tử cùng nỗ lực không ngừng của chư Tăng Ni và đội ngũ thi công, từng hạng mục của thiền viện dần được hình thành giữa khung cảnh thiên nhiên Bạch Mã.

Chỉ sau hơn 18 tháng thi công, những hạng mục cơ bản đã hoàn thiện. Ngày 24/03/2008, Hòa thượng Thích Thanh Từ quang lâm chứng minh và chủ trì Lễ An Vị Phật – Tổ, đồng thời khai chuông, khai trống tại thiền viện. Đến 20/04/2008, Đại Lễ Khánh Thành được long trọng tổ chức, đánh dấu sự hiện diện của một công trình tâm linh mang dấu ấn thiền phái Trúc Lâm Yên Tử giữa miền Trung.

Không đồ sộ theo kiểu phô trương, Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã gây ấn tượng bởi cách kiến trúc hòa mình vào cảnh sắc hồ Truồi – núi Bạch Mã. Những mái ngói, gỗ quý, đường nét truyền thống và không gian xanh bao quanh tạo nên một tổng thể vừa trang nghiêm, vừa gần gũi, đậm dấu ấn kiến trúc Phật giáo Việt Nam.

• Ngoại viện: Ngoại viện là khu vực trung tâm, nổi bật với chính điện thờ Đức Phật Thích Ca trong tư thế thiền định dưới gốc bồ đề. Phía sau chính điện là khu thờ Tổ sư Đạt Ma. Công trình chính điện gồm hai tầng, mái ngói vảy cá mang vẻ cổ kính, kết hợp những chi tiết rồng được chạm khắc tinh tế cùng hệ thống cửa bằng gỗ lim và gỗ quý, tạo nên không gian trang nghiêm nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc.

• Tăng viện: Tăng viện và Ni viện là không gian tu học dành riêng cho chư Tăng, chư Ni và Phật tử nam, nữ. Tại đây diễn ra các hoạt động thiền định, tụng kinh và học Phật pháp, mang đến một không gian tu tập thanh tịnh, tách biệt với nhịp sống bên ngoài.

Một trong những trải nghiệm đáng nhớ khi tham quan Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã là hành trình bước qua 172 bậc thang đá để đến cổng Tam Quan. Ba lối cổng mang những ý nghĩa riêng trong kiến trúc truyền thống, trong đó cổng giữa dành cho bậc quân vương hoặc chính khách, hai cổng phụ dành cho quan văn và quan võ. Từng bậc đá nối tiếp nhau giữa không gian núi rừng khiến hành trình lên thiền viện giống như một khoảng lặng để du khách chậm bước, gác lại những bộn bề và cảm nhận rõ hơn sự tĩnh tại của chốn thiền môn giữa hồ Truồi.

Bên cạnh đó, thiền viện còn nổi bật với bức tượng Phật Thích Ca bằng đá nặng 1.500 tấn, cao 24 mét, tọa lạc trên ngọn đồi trước thiền viện. Xung quanh tượng là các bức tranh khắc họa cuộc đời Đức Phật, từ khi đản sinh đến lúc nhập niết bàn, giúp du khách hiểu thêm về hành trình cứu độ chúng sinh của Ngài.

Trước khu vực thiền viện là tượng Phật Thích Ca bằng đá, một điểm nhấn nổi bật trong quần thể. Tượng cao khoảng 24 mét, tọa lạc trên ngọn đồi hướng ra không gian thiên nhiên rộng mở. Xung quanh là những hình ảnh tái hiện các dấu mốc trong cuộc đời Đức Phật, từ đản sinh đến nhập Niết bàn. Chính sự kết hợp giữa kiến trúc Phật giáo, hồ Truồi xanh biếc và núi rừng Bạch Mã đã tạo nên sức hút riêng cho nơi đây. Đến Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã, du khách không chỉ tham quan một công trình tâm linh mà còn có cơ hội tìm thấy một khoảng bình yên giữa thiên nhiên xứ Huế.

Không chỉ là một công trình Phật giáo giữa núi rừng, Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã còn là nơi thiên nhiên và đời sống tâm linh hòa quyện trong một không gian đặc biệt. Tọa lạc giữa hồ Truồi và dãy Bạch Mã, thiền viện mở ra một khoảng trời yên tĩnh, nơi tiếng nước, màu xanh của núi rừng và không gian thanh tịnh của chốn thiền môn giúp du khách tạm gác nhịp sống vội vã.

Đến đây, bạn có thể chiêm bái, tìm hiểu Phật giáo, tham gia các khóa tu hoặc đơn giản dành một khoảng thời gian để lắng lại và tìm sự cân bằng trong tâm hồn. Đây cũng là một trong những trải nghiệm đáng nhớ khi du lịch Huế, đặc biệt với những ai yêu thích các điểm đến văn hóa, tâm linh, tham gia các khóa tu hoặc chiêm bái. 

Một trong những thời điểm đặc biệt tại Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã là Lễ hội thả đèn hoa đăng vào mùng 4 Tết. Trong ánh đèn lung linh trên mặt nước, Phật tử và du khách cùng gửi gắm những ước nguyện về bình an, may mắn và những điều tốt đẹp cho năm mới. Không gian ấy cũng mang đến cơ hội để du khách cảm nhận sâu hơn vẻ đẹp của văn hóa Phật giáo và tinh thần Thiền Trúc Lâm. Hành trình đến thiền viện sẽ trọn vẹn hơn khi kết hợp khám phá hồ Truồi và Vườn Quốc gia Bạch Mã. Hồ Truồi rộng khoảng 400 ha, nằm giữa những dãy núi xanh, tạo nên khung cảnh khoáng đạt và thơ mộng.

Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã không chỉ là một điểm tham quan, mà còn là hành trình tìm về sự an nhiên giữa nhịp sống hiện đại. Mỗi bước chân nơi đây đều mang đến cho du khách cảm giác tĩnh tại, như được gột rửa những âu lo để tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn.

Nếu bạn mong muốn có một chuyến đi trọn vẹn – an toàn – nhiều trải nghiệm ý nghĩa, Sovaba Travel hiện đang tổ chức các tour du lịch Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã với lịch trình khoa học, dịch vụ chu đáo và hướng dẫn viên am hiểu văn hóa Phật giáo. Đây chắc chắn sẽ là lựa chọn lý tưởng để bạn vừa chiêm bái, vừa khám phá cảnh sắc hùng vĩ của núi rừng Bạch Mã.