Hang Rục Mòn nằm trải dài trên địa bàn hai xã Trung Hóa và Hóa Sơn, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị). Đây là một phần của hệ thống núi đá vôi Trường Sơn, cách Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng khoảng 100km về phía Tây Bắc. Từ trung tâm thành phố Đồng Hới, bạn mất khoảng 2-3 giờ di chuyển bằng xe ô tô hoặc xe máy để đến điểm xuất phát tour.

Để tiếp cận, du khách thường khởi hành từ Phong Nha, đi theo đường Hồ Chí Minh nhánh Đông đến xã Hóa Sơn (khoảng 60km), sau đó rẽ vào đường nhánh khoảng 16km qua trạm kiểm lâm Cà Xèng. Từ đây, bạn sẽ trek bộ hơn 1 giờ men theo dòng suối xanh biếc, qua bản làng dân tộc Chứt (chỉ khoảng 10 hộ dân) và bình nguyên cỏ xanh mướt. Cung đường này không chỉ dẫn đến cửa hang mà còn mang đến cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, với núi rừng bao la và không khí trong lành.

Lưu ý: Do địa hình đồi núi và suối sâu, việc di chuyển đòi hỏi sức khỏe tốt và chỉ nên thực hiện dưới sự hướng dẫn của tour guide chuyên nghiệp.

Hang Rục Mòn được hình thành hàng trăm triệu năm trước do sự kiến tạo địa chất của dãy núi đá vôi. Người dân địa phương, chủ yếu là dân tộc Chứt, đã biết đến hang từ lâu và sử dụng để lấy phân dơi làm phân bón hoặc bắt cá sông ngầm (như cá chình, cá gáy). Tuy nhiên, hang chỉ chính thức được khai thác du lịch từ năm 2017, sau khi tỉnh Quảng Bình cấp phép, nhằm bảo tồn và phát triển bền vững.

Đặc điểm địa lý nổi bật:

• Chiều dài và cấu trúc: 2.863m, uốn lượn như mê cung xuyên qua núi, với vòm hang cao hơn 50m và rộng đủ để đỗ 10 chiếc xe buýt song song.
• Hang khô và hang ướt: Phần hang ướt có sông ngầm chảy quanh năm, nước trong vắt, sâu khoảng 30m ở một số đoạn; phần hang khô sở hữu hệ thống thạch nhũ đa dạng, bao gồm thạch nhũ "sống" (đang hình thành, như hình ba ông Phúc - Lộc - Thọ) và thạch nhũ "chết" (hóa thạch, óng ánh kim sa như mái tóc tiên nữ hoặc đĩa xôi vàng).
• Các yếu tố độc đáo: Giếng trời duy nhất cách cửa hang 50m, cho phép ánh sáng len lỏi; vách đá vân gỗ trắng-xanh; bộ xương rắn hóa thạch; bãi cát nhỏ từ bào mòn đá.
• Môi trường: Hang tối đen, yên tĩnh, chỉ nghe tiếng suối chảy và dơi vỗ cánh, tạo cảm giác bí ẩn và hoang sơ.

Hang Rục Mòn không lớn như Sơn Đoòng nhưng nổi bật với vẻ đẹp nguyên sơ, chưa bị khai thác quá mức, và gắn liền với đời sống văn hóa của người dân tộc địa phương.

Thời gian tốt nhất để khám phá Hang Rục Mòn là mùa khô từ tháng 3 đến tháng 8, khi thời tiết khô ráo, suối cạn và đường trek dễ dàng hơn. Tránh mùa mưa lũ (tháng 9 - tháng 12) vì nước sông ngầm dâng cao, địa hình trơn trượt và nguy cơ lũ quét cao. Nhiệt độ trong hang ổn định quanh năm (khoảng 18-22°C), nhưng bên ngoài có thể nóng bức vào hè hoặc lạnh vào đông.

Nếu bạn đi vào mùa cao điểm (tháng 4-7), hãy đặt tour sớm để tránh tình trạng hết chỗ.

Vì Hang Rục Mòn là địa điểm mạo hiểm, bạn bắt buộc phải tham gia tour chuyên nghiệp, không được tự ý khám phá để đảm bảo an toàn.

Một số tour phổ biến:

• Tour 1 ngày: Tập trung vào khám phá hang chính, trekking nhẹ và bơi sông ngầm. Giá khoảng 2-3 triệu VND/người, bao gồm hướng dẫn viên, porter và thiết bị.
• Tour 2 ngày 1 đêm: Bao gồm cắm trại trong hang, leo thang dây lên tầng cao 40m. Giá từ 4-5 triệu VND/người, với đội ngũ 5 guide và 10 porter (thường là người dân tộc Chứt).
• Tour kết hợp: Kết nối với các địa danh lân cận như Thác Mơ, Hồ Yên Phú, Hang Chuột hoặc phim trường Kong: Skull Island. Giá tour trọn gói từ Hà Nội hoặc TP.HCM khoảng 3-5 triệu VND cho 3-4 ngày.

Tour thường bao gồm tập huấn an toàn (leo núi, đu dây) trước khi khởi hành. Số lượng khách hạn chế (10-15 người/tour) để bảo vệ môi trường.

Du lịch Hang Rục Mòn mang tính mạo hiểm cao, phù hợp với những ai thích chinh phục thiên nhiên. Các hoạt động chính:

• Trekking và lội suối: Đi bộ qua đường mòn 16km, băng bình nguyên cỏ, thăm bản làng dân tộc và phim trường Yên Phú.
• Bơi sông ngầm: Thả trôi theo "sông lười", ngụp lặn trong nước trong vắt, soi đèn pin ngắm thạch nhũ.
• Leo thang dây và khám phá hang khô: Leo vách đá 40m bằng dây thừng, chiêm ngưỡng thạch nhũ kỳ lạ, giếng trời và nhánh hang bí ẩn.
• Cắm trại và nghỉ đêm: Ngủ lều trong hang, nghe tiếng suối và dơi, thưởng thức bữa ăn dã chiến (cá nướng, tôm sông).
• Chèo kayak và văn hóa địa phương: Tham gia chèo thuyền trên suối, giao lưu với người dân tộc Chứt thân thiện, thưởng thức đặc sản Quảng Bình như cá sông thơm ngon.

Mỗi hoạt động đều đòi hỏi thiết bị an toàn như áo phao, mũ bảo hộ và đèn pin

Nằm ẩn mình giữa núi rừng Quảng Bình, nơi này vẫn còn nhiều điều chưa được khám phá. Những dòng sông ngầm bí ẩn, những khối nhũ đá mang hình thù kỳ lạ, những vách đá dựng đứng thách thức lòng can đảm của con người – tất cả tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ, nơi ánh sáng và bóng tối hòa quyện trong một không gian vừa tĩnh lặng, vừa hùng vĩ. Để biết thêm chi tiết về quá trình khám phá Hang Rục Mòn, bạn có thể tham khảo các bài viết về Tour Hang Rục Mòn của Sovaba Travel.