Cua đá Cù Lao Chàm có gì đặc biệt mà du khách sẵn sàng chi tiền triệu?

Cua đá Cù Lao Chàm, hay còn gọi là cua núi, là loài cua đặc hữu sinh sống chủ yếu trong các hang đá trên núi tại quần đảo Cù Lao Chàm. Không giống như cua biển thông thường, chúng không sống dưới nước mà chọn môi trường núi đá ẩm ướt, nơi có nhiều cây cỏ và lá cây mọc hoang. Theo các nguồn tài liệu, loài cua này chủ yếu ăn lá cây thuốc nam và các loại thực vật giàu dinh dưỡng, kết hợp với việc uống nước sương sớm mai, giúp thịt cua trở nên săn chắc, ngọt tự nhiên mà không hề tanh.

Về hình dáng, cua đá có lớp vỏ cứng, màu sắc từ nâu đỏ đến tím đen, với càng to và chắc khỏe. Chúng thường có kích thước trung bình, mỗi con nặng khoảng 200-500g, nhưng thịt ít hơn so với cua biển do lối sống "ăn chay" trên núi. Tuy nhiên, chính chế độ ăn đặc biệt này khiến thịt cua giàu protein, khoáng chất và các dưỡng chất tốt cho sức khỏe, như canxi từ lá cây và chất chống oxy hóa từ thực vật hoang dã. Điều này biến cua đá thành một món ăn không chỉ ngon miệng mà còn bổ dưỡng, phù hợp cho những ai quan tâm đến sức khỏe.

Hơn nữa, cua đá được xếp vào danh mục động vật cần bảo tồn tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm (được UNESCO công nhận năm 2009). Việc đánh bắt bị hạn chế nghiêm ngặt, chỉ cho phép từ tháng 4 đến tháng 7 hàng năm để bảo vệ nguồn giống. Điều này càng làm tăng giá trị hiếm có của loài cua này, khiến nó trở thành "đặc sản quý" mà không phải lúc nào cũng có sẵn.

Giá cua đá Cù Lao Chàm thường dao động từ 600.000 đến 1.800.000 VNĐ/kg, tùy kích thước và mùa vụ. Một con cua lớn có thể lên đến 250.000 VNĐ, và nếu mua nguyên kg, du khách có thể phải chi từ 1-2 triệu đồng cho một bữa ăn gia đình. Tại sao lại đắt đến vậy? Đầu tiên là sự khan hiếm: Loài cua này chỉ sống ở Cù Lao Chàm, số lượng hạn chế do quy định bảo tồn, và việc đánh bắt đòi hỏi người dân địa phương phải leo núi, tìm hang đá vất vả và nguy hiểm.

Thứ hai, giá trị dinh dưỡng và hương vị độc đáo. Thịt cua đá mềm, béo ngậy, ngọt thanh nhờ chế độ ăn lá cây và nước sương, khác biệt hoàn toàn với cua biển thông thường. Nhiều du khách chia sẻ rằng, chỉ cần thử một lần là "nghiện", vì vị ngon "ngấm" vào từng thớ thịt, kết hợp với mùi thơm tự nhiên không cần gia vị cầu kỳ.

Dù đắt đỏ, cua đá vẫn đáng giá vì mang lại trải nghiệm "độc quyền". Du khách không chỉ ăn mà còn được nghe câu chuyện từ người dân địa phương, góp phần hỗ trợ kinh tế cộng đồng và bảo tồn môi trường. Nếu so sánh, giá này tương đương với các đặc sản cao cấp khác như yến sào hay bào ngư, nhưng giá trị cảm xúc và sức khỏe mà nó mang lại khiến nhiều người sẵn sàng chi tiền.

Để giữ trọn vị ngọt tự nhiên, cua đá thường được chế biến đơn giản, không cần rửa sạch quá kỹ mà chỉ làm sạch nhẹ để giữ độ tươi. Dưới đây là một số cách phổ biến, dựa trên kinh nghiệm của người dân địa phương và các đầu bếp:

Hấp hoặc luộc cua đá

Đây là cách đơn giản nhất, giúp thịt cua giữ nguyên độ ngọt. Chỉ cần hấp với bia hoặc nước gừng trong 10-15 phút, chấm kèm muối tiêu chanh hoặc mắm gừng. Vị đậm đà của cua quyện với rau thơm như húng, răm tạo nên món ăn khó quên.

Nướng cua đá trên than củi

Nướng nguyên con trên than hồng, không cần gia vị, cua chín sẽ tỏa mùi thơm ngầy ngậy. Phương pháp này phù hợp cho các bữa tiệc ngoài trời, đặc biệt khi cắm trại tại đảo.

Xào me hoặc rang muối

Nếu muốn cầu kỳ hơn, xào cua với sốt me chua ngọt hoặc rang muối ớt. Những món này làm nổi bật độ giòn của vỏ và vị béo của thịt, thường được phục vụ tại các nhà hàng địa phương như Dân Trí hay Hải Quỳnh.

Lưu ý: Tránh chế biến quá phức tạp để không làm mất vị nguyên bản. Mỗi kg cua đá chỉ đủ cho 2-3 người ăn, nên chọn cua tươi sống để đảm bảo chất lượng.

Để thưởng thức cua đá chuẩn vị, bạn nên đến Cù Lao Chàm vào mùa hè (tháng 3-8), khi thời tiết đẹp và cua đang vào mùa. Vé cano khứ hồi từ Hội An khoảng 200.000 VNĐ/người, cộng phí tham quan 70.000 VNĐ và phí sinh thái 20.000-30.000 VNĐ.

• Nơi mua và ăn: Chợ Tân Hiệp là điểm lý tưởng để mua cua tươi với tem sinh thái đảm bảo nguồn gốc. Các nhà hàng như Đảo Nhớ hay Bãi Chồng chuyên chế biến cua đá.
• Mẹo tiết kiệm: Đi theo nhóm để chia chi phí, hoặc tham gia tour ẩm thực kết hợp lặn ngắm san hô (giá tour khoảng 500.000-800.000 VNĐ/người).
• Lưu ý bảo vệ môi trường: Không mang túi ni lông lên đảo, và chỉ mua cua từ nguồn hợp pháp để hỗ trợ bảo tồn.
• Kết hợp du lịch: Sau khi thưởng thức cua, khám phá Eo Gió, chùa Hải Tạng hay rừng nguyên sinh để chuyến đi thêm trọn vẹn.

Nếu bạn đang lên kế hoạch du lịch Cù Lao Chàm, đừng bỏ lỡ cua đá, món ăn không chỉ ngon mà còn là cách để kết nối với thiên nhiên và văn hóa địa phương.

Cua đá Cù Lao Chàm không chỉ là một món hải sản có giá trị cao, mà còn phản ánh rõ nét điều kiện tự nhiên và cách khai thác đặc thù của đảo. Sự khan hiếm theo mùa, môi trường sống tự nhiên và chất lượng thịt chắc, ngọt đã tạo nên mức giá cao, đồng thời khiến cua đá trở thành trải nghiệm ẩm thực được nhiều du khách quan tâm khi đến Cù Lao Chàm. Bên cạnh cua đá, Cù Lao Chàm còn có nhiều đặc sản địa phương đáng trải nghiệm như nhum biển, các loại ốc, bánh ít lá gai hay rượu sim rừng. Việc tham khảo thêm các món ăn này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về ẩm thực bản địa và lựa chọn được những trải nghiệm phù hợp cho chuyến đi, thay vì chỉ tập trung vào một món đặc sản duy nhất.