Đền tưởng niệm liệt sĩ bên bến phà Long Đại - Quảng Bình

Trước năm 1965, bến phà Long Đại nằm trên tuyến đường Quốc lộ 15A (nay là nhánh Đông đường Hồ Chí Minh), do Công ty Giao thông vận tải tỉnh Quảng Bình quản lý. Phà nằm ở địa bàn thôn Long Đại, xã Hiền Ninh (bờ Bắc) và thôn Xuân Dục, xã Xuân Ninh (bờ Nam), huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình (nay một phần thuộc xã Trường Ninh sau sáp nhập hành chính). Vị trí chiến lược tại Km 1004 + 810 khiến nơi đây trở thành điểm vượt sông quan trọng trên đường Trường Sơn – Hồ Chí Minh.

Khi Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc (từ 1965), bến phà trở thành mục tiêu trọng điểm. Nó được bàn giao cho Tỉnh đội Quảng Bình, sau đó thuộc Đoàn 500 Tổng cục Hậu cần. Đơn vị Công binh C16 (Binh trạm 16) ngày đêm bám trụ, sửa chữa cầu phao, đảm bảo thông xe thông bến để chi viện vũ khí, lương thực, bộ đội cho miền Nam. Đơn vị này đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1969. Hai bờ sông dày đặc trận địa phòng không. Bộ đội, dân quân, thanh niên xung phong (TNXP) và dân công hỏa tuyến đã anh dũng chiến đấu với khẩu hiệu “Tất cả vì tiền tuyến! Tất cả vì miền Nam ruột thịt!”. Nhiều chiến sĩ đã ngã xuống, nhưng bến phà vẫn thông suốt, góp phần quan trọng vào chiến thắng chung của dân tộc.

"Đêm ấy đêm trăng

chúng tôi hành quân qua phà Long Đại

nơi mảnh bom thù dày hơn đá sỏi

Nơi trao tay mình tiền phương, hậu phương."

Những vần thơ ấy, có lẽ đã khắc họa một phần khung cảnh khốc liệt nơi bến phà Long Đại năm xưa. Trong những trang sử nhuốm màu khói lửa ấy, bến phà Long Đại mãi khắc ghi những mất mát không thể nào quên của lực lượng thanh niên xung phong. Đêm 16/6/1972, 15 thanh niên xung phong quê Nghệ An (tuổi 18-20) hy sinh khi tập hợp chào cờ chuẩn bị hành quân, dưới trận bom dữ dội. Chỉ ba tháng sau, ngày 19/9/1972, 16 thanh niên xung phong quê Thái Bình (7 nữ, 9 nam, tuổi 17-20) anh dũng ngã xuống khi ứng cứu sau trận đánh phá; bom trúng hầm trú ẩn, 15 người chết tại chỗ, một người hy sinh ngày 23/9.

Những sự kiện đau thương ấy đã hóa thành những vết sẹo không bao giờ lành trong ký ức lịch sử, là minh chứng hùng hồn cho tinh thần quả cảm, sự hy sinh cao cả của thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Nơi đây, mảnh bom thù dày hơn đá sỏi, đã thấm đẫm máu của những người con đất Việt, để hôm nay, đền tưởng niệm sừng sững như một nén hương thơm, tri ân những linh hồn bất tử.

Để tưởng niệm và tri ân các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trên tuyến đường Trường Sơn, Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn – bến phà Long Đại được khởi công năm 2011 và hoàn thành vào tháng 7/2013, với tổng kinh phí khoảng 10 tỷ đồng. Công trình do Tỉnh đoàn Quảng Bình chủ trì, Báo Sài Gòn Giải Phóng vận động nguồn lực, cùng sự đồng hành tài trợ của Vietcombank và nhiều tổ chức, cá nhân hảo tâm.

Tọa lạc trên triền đồi phía Bắc sông Long Đại, khu đền sở hữu kiến trúc hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, với diện tích khoảng 1.600m² trong tổng thể không gian rộng lớn, thanh tịnh.

Các hạng mục tiêu biểu gồm:

• Đền chính: Không gian linh thiêng, nơi ghi danh và tưởng niệm hơn 1.000 liệt sĩ đã hy sinh tại bến phà Long Đại và trên tuyến Trường Sơn.
• Tháp báo ân & tháp chuông: Biểu tượng tri ân sâu sắc, âm vang như lời nhắc nhở các thế hệ mai sau.
• Bia đá lịch sử & khuôn viên cây xanh: Tạo nên không gian tĩnh lặng, hòa quyện cùng thiên nhiên.

Gần khu đền là Cầu đường sắt Long Đại dài 178m, từng là cây cầu đường sắt dài nhất Đông Nam Á vào những năm 1970, nay trở thành điểm dừng chân lý tưởng với khung cảnh sông núi hữu tình.

Bắt đầu hành trình về nguồn tại vùng đất giàu truyền thống lịch sử Quảng Bình, khu Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn – bến phà Long Đại là điểm dừng chân ý nghĩa dành cho những ai muốn tìm về ký ức hào hùng của dân tộc.

Vị trí & di chuyển: Khu đền tọa lạc tại xã Trường Ninh (trước đây là Hiền Ninh), huyện Quảng Ninh, cách trung tâm Đồng Hới khoảng 30km về phía Nam. Du khách có thể dễ dàng tiếp cận theo tuyến Đường Hồ Chí Minh nhánh Đông.

• Xe máy/ô tô cá nhân: Di chuyển theo Quốc lộ 1A, sau đó rẽ vào đường Hồ Chí Minh.

Thời gian tham quan lý tưởng: Khu đền mở cửa miễn phí từ 7h00 đến 17h00 hằng ngày. Vào các dịp như 27/7, 30/4 hay 2/9, nơi đây thường diễn ra các hoạt động tưởng niệm trang trọng, thu hút đông đảo du khách và người dân.

Kinh nghiệm tham quan

• Ăn mặc lịch sự, giữ thái độ trang nghiêm khi dâng hương.
• Dành thời gian đọc bia đá và tìm hiểu câu chuyện lịch sử tại khu đền.
• Có thể kết hợp tham quan Cầu đường sắt Long Đại và ngắm cảnh sông Long Đại.
• Chuẩn bị nước uống, kem chống nắng; thời điểm mùa khô sẽ thuận tiện hơn cho việc di chuyển.
• Có thể kết hợp khám phá Núi Thần Đinh, chùa Non hoặc các di tích khác trên tuyến đường Hồ Chí Minh.

Nơi đây không chỉ là điểm đến tham quan mà còn là không gian lắng đọng, giúp mỗi người thêm thấu hiểu và trân trọng những giá trị lịch sử thiêng liêng.

Đền tưởng niệm không chỉ là không gian tri ân các anh hùng liệt sĩ mà còn là một “địa chỉ đỏ” có giá trị trong việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Khi đến đây, du khách không chỉ dừng lại ở việc tham quan cảnh quan, mà còn có cơ hội lắng lại, suy ngẫm về giá trị của hòa bình, về lòng biết ơn và đạo lý hướng về cội nguồn. Công trình chính là minh chứng sinh động cho truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Trong hành trình khám phá Quảng Bình, việc kết hợp trải nghiệm thiên nhiên tại Phong Nha – Kẻ Bàng với du lịch lịch sử – tâm linh tại khu vực Long Đại sẽ mang đến một hành trình trọn vẹn, giàu chiều sâu và ý nghĩa.

Đến Long Đại, người ta không chỉ tìm thấy sự thanh tịnh trong tâm hồn mà còn được sống lại những trang sử hào hùng. Du khách có thể thắp một nén hương thơm tại đền chính, đọc những vần thơ khắc trên bia đá, lắng nghe những câu chuyện về một thời lửa đạn. Bước chân ra ngoài, cảnh quan sông Long Đại thơ mộng và chiếc cầu đường sắt cổ kính sẽ mang đến những cảm xúc lắng đọng. Từ Long Đại, du khách còn có thể kết nối hành trình đến với núi Thần Đinh linh thiêng, chùa Non cổ kính, hay những di tích khác trên con đường Hồ Chí Minh huyền thoại, như Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, để thêm hiểu, thêm yêu những trang sử hào hùng của dân tộc.

Đền tưởng niệm liệt sĩ bên bến phà Long Đại không chỉ là nơi tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn và tinh thần "uống nước nhớ nguồn." Với không gian linh thiêng, cảnh sắc nên thơ và chiều sâu lịch sử đầy xúc động, nơi đây là điểm dừng chân không thể thiếu cho những ai khát khao tìm hiểu về hành trình giữ nước và giữ hồn của dân tộc.