Hội quán Phúc Kiến: Hành trình tìm về vẻ đẹp kiến trúc Hoa kiều giữa lòng Hội An

Hội quán Phúc Kiến, còn gọi là Hội quán Phước Kiến hoặc chùa Kim Sơn, có tiền thân là một ngôi miếu nhỏ thờ tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu – vị thần bảo hộ sông nước và thương nhân, được vớt từ bờ biển Hội An vào năm 1697. Ban đầu, công trình được dựng hoàn toàn bằng gỗ đơn sơ bởi cộng đồng người Hoa gốc Phúc Kiến di cư đến Hội An buôn bán và định cư từ cuối thế kỷ 17. Đây là thời kỳ Hội An là thương cảng sầm uất, thu hút thương nhân từ Trung Quốc, Nhật Bản và các nước phương Tây.

Đến năm 1757, sau khi mua lại từ nhóm người Hoa khác, cộng đồng Phúc Kiến đã trùng tu lớn, thay thế bằng gạch và mái ngói, biến nó thành hội quán chính thức để thờ tự và sinh hoạt cộng đồng. Qua nhiều lần sửa chữa, đặc biệt với sự đóng góp của Hoa kiều, hội quán ngày càng khang trang, trở thành biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng. Năm 1990, Hội quán Phúc Kiến được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, góp phần vào diện mạo đô thị cổ Hội An. Lịch sử hình thành này không chỉ phản ánh hành trình di cư của người Hoa mà còn minh chứng cho sự hòa quyện văn hóa tại thương cảng xưa.

Hội quán Phúc Kiến nằm tại số 46 đường Trần Phú, phường Cẩm Châu, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam – ngay trung tâm phố cổ, dễ dàng tiếp cận từ các điểm lân cận như Chùa Cầu hay Nhà cổ Tấn Ký. Nếu xuất phát từ Đà Nẵng (cách khoảng 30km), du khách có thể chọn các phương tiện sau:

• Xe máy hoặc ô tô cá nhân: Đi theo đường Võ Nguyên Giáp (hướng biển Mỹ Khê), tiếp tục Trường Sa, rẽ vào Lạc Long Quân, Hai Bà Trưng, rồi Nguyễn Công Trứ. Từ đây, đi Nguyễn Trường Tộ, Lê Lợi, rẽ trái Phan Châu Trinh và dừng tại Trần Phú. Thời gian di chuyển khoảng 45-60 phút, lý tưởng cho ai thích ngắm cảnh dọc bờ biển.
• Xe buýt hoặc taxi: Xe buýt Đà Nẵng - Hội An khởi hành từ bến xe trung tâm Đà Nẵng, giá khoảng 20.000-30.000 VNĐ/lượt. Taxi hoặc Grab khoảng 300.000-400.000 VNĐ/chiều.
• Từ sân bay Đà Nẵng: Thuê xe đưa đón hoặc đi taxi trực tiếp đến Hội An (khoảng 40km).

Giờ mở cửa: 7h-17h hàng ngày. Nên đi bộ hoặc thuê xích lô để khám phá, tránh xe máy trong khu vực cấm

Kiến trúc Hội quán Phúc Kiến mang đậm phong cách Trung Hoa cổ điển, nhưng đã hòa quyện tinh tế với yếu tố Việt Nam, tạo nên sự giao thoa văn hóa độc đáo. Tổng thể theo bố cục chữ "Tam", kéo dài từ đường Trần Phú đến Phan Chu Trinh, sâu khoảng 120m, với diện tích lên đến 2.000m². Các yếu tố Hoa nổi bật bao gồm mái cong vút, họa tiết rồng phượng uốn lượn tượng trưng cho quyền lực và may mắn, cùng các bức phù điêu gốm sứ sống động kể chuyện lịch sử Phúc Kiến.

Sự giao thoa với văn hóa Việt thể hiện qua mái ngói âm dương, bờ nóc cong cong và các chi tiết như "củng ba phương" đỡ mái, kết hợp với búp sen thả từ xà nhà, những nét đặc trưng của kiến trúc Việt cổ. Các hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng mang triết lý Á Đông về hạnh phúc con người, phản ánh sự hòa nhập giữa cộng đồng Hoa kiều và cư dân địa phương. Toàn bộ công trình không chỉ là kiệt tác nghệ thuật mà còn là minh chứng cho sự kết nối văn hóa giữa hai dân tộc qua hàng thế kỷ.

Bước vào Hội quán Phúc Kiến, du khách sẽ bị cuốn hút bởi các hạng mục kiến trúc tinh xảo, được sắp xếp theo thứ tự: cổng – sân – hồ nước – cây cảnh – nhà Đông Tây – chính điện – sân sau – hậu điện.

• Cổng Tam Quan: Uy nghi với mái chồng diêm, khảm sành sứ, đầu đao trang trí rồng uốn lượn, tượng trưng cho "thiên – địa – nhân". Hai bên là cổng ông Nhật – bà Nguyệt, đại diện âm dương.
• Sân trước và tiểu cảnh: Rộng rãi với hòn non bộ cá chép hóa rồng (vượt Vũ Môn), biểu tượng kiên trì và thành công, cùng cây cảnh xanh mát tạo phong thủy hài hòa.
• Nhà Đông Tây và tiền đình: Nơi trưng bày bàn đá cổ – chỗ họp bàn thương mại xưa, cùng các bức phù điêu kể chuyện lịch sử.
• Chính điện: Linh thiêng với tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu, Quan Thế Âm Bồ Tát, Thần Tài, và mô hình thuyền gặp nạn. Nổi bật là vòng hương lớn cháy cả tháng.
• Hậu điện: Thờ Lục Tánh (6 vị tiền hiền), 3 bà Chúa Sanh Thai và 12 bà mụ bảo hộ con cái.

Ngoài ra, hội quán lưu giữ hiện vật quý như chuông đồng, trống đồng, lư hương và 14 bức hoành phi. Mỗi hạng mục đều chạm trổ tinh xảo, tạo nên không gian trang nghiêm.

Hội quán Phúc Kiến là chốn linh thiêng bậc nhất Hội An, nơi "cầu gì được nấy" theo niềm tin dân gian. Chính điện thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu – vị thần bảo hộ sông nước, thương nhân vượt biển cùng Thiên Lý Nhãn và Thuận Phong Nhĩ. Hậu điện thờ Lục Tánh (6 vị tiền hiền), Thần Tài cầu tài lộc, và 12 bà mụ cùng 3 bà Chúa Sanh Thai bảo vệ con cái, hiếm muộn.

Tín ngưỡng thể hiện qua các lễ hội: Nguyên Tiêu (15/1 Âm lịch), Vía Lục Tánh (16/2), Vía Thiên Hậu (23/3), với múa lân, dâng hương, cúng chay. Du khách thường thắp vòng hương lớn, ghi điều ước để cầu sức khỏe, bình an. Nơi đây không chỉ là trung tâm tâm linh của cộng đồng Hoa mà còn lan tỏa đến người Việt, thể hiện triết lý Á Đông về hạnh phúc con người.

Thời điểm lý tưởng nhất để tham quan Hội quán Phúc Kiến là mùa khô từ tháng 2 đến tháng 8, khi thời tiết nắng ráo, dễ dàng di chuyển và chụp ảnh. Tránh mùa mưa (tháng 9-12) vì đường ngập, ảnh hưởng trải nghiệm.

Đặc biệt, ghé thăm vào các lễ hội: Nguyên Tiêu (15/1 Âm lịch) để cầu an lành, Vía Lục Tánh (16/2), hoặc Vía Thiên Hậu (23/3) với hoạt động sôi nổi như múa lân, cúng tế. Lúc này, hội quán đông đúc, tràn đầy năng lượng văn hóa. Nên đến sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh đám đông, và kết hợp với ngày rằm mồng một hàng tháng khi không khí tâm linh mạnh mẽ nhất.

Để chuyến tham quan Hội quán Phúc Kiến diễn ra thuận lợi và trọn vẹn, du khách nên lưu ý các điểm quan trọng sau:

• Trang phục: Ưu tiên quần áo lịch sự, kín đáo; tránh trang phục quá ngắn hoặc hở hang để phù hợp với không gian tâm linh.
• Vé tham quan: Mua vé Phố cổ Hội An ngay tại cổng vào; vé đã bao gồm quyền tham quan Hội quán Phúc Kiến.
• Thời gian lý tưởng: Đi sớm từ 7h–9h sáng để tránh đông người, dễ chụp ảnh đẹp.
• Check-in & trải nghiệm: Chụp ảnh tại cổng Tam Quan, sân cá chép hóa rồng; tham gia thắp hương cầu an, rút xăm vào dịp đầu năm.
• Điểm tham quan lân cận: Kết hợp ghé Nhà cổ Phùng Hưng, Chùa Cầu (bán kính khoảng 500m).
• Ăn uống: Thưởng thức cao lầu, mì Quảng tại các quán địa phương gần hội quán.
• Ứng xử & chuẩn bị: Giữ gìn vệ sinh, hạn chế nói to; mang theo nước uống vì thời tiết Hội An khá nóng.
• Di chuyển: Nếu đi theo nhóm, có thể chọn tour du lịch Hội An trọn gói từ Đà Nẵng để thuận tiện về lịch trình và thuyết minh.

Khám phá Hội quán Phúc Kiến, du khách không chỉ dừng lại ở việc chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc cổ đặc sắc, mà còn cảm nhận rõ chiều sâu lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của cộng đồng người Hoa giữa lòng Hội An. Trải qua nhiều thế kỷ, hội quán vẫn giữ nguyên giá trị nguyên bản, trở thành minh chứng sống động cho thời kỳ giao thương hưng thịnh và sự giao thoa văn hóa độc đáo tại Phố Hội. Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm đến vừa mang ý nghĩa tâm linh, vừa giàu giá trị kiến trúc và lịch sử, Hội quán Phúc Kiến Hội An chắc chắn là lựa chọn không thể bỏ qua trong hành trình khám phá di sản miền Trung.