Hội quán Phúc Kiến: Hành trình tìm về vẻ đẹp kiến trúc Hoa kiều giữa lòng Hội An

Hoi quan Phuc Kien (còn gọi là Phước Kiến Hội Quán – Kim Sơn Tự) tọa lạc tại số 46 đường Trần Phú, ngay trung tâm Pho co Hoi An, tỉnh Quảng Nam. Công trình ra đời trong bối cảnh thương cảng Hội An thế kỷ XVII bước vào thời kỳ hưng thịnh, trở thành điểm giao thương quan trọng của khu vực Đông Nam Á.

Theo ghi chép và truyền thuyết dân gian, khoảng năm 1697, nơi đây ban đầu chỉ là một ngôi miếu nhỏ lợp tranh mang tên Kim Sơn Tự do người dân địa phương dựng lên để thờ Phật. Tương truyền, một pho tượng linh thiêng (gắn với tín ngưỡng Phật giáo hoặc Thiên Hậu Thánh Mẫu) đã trôi dạt vào bờ biển Hội An; người dân sau đó đã dùng vàng trên tượng để góp phần xây dựng miếu thờ.

Khi cộng đồng thương nhân người Hoa gốc Phúc Kiến – một trong những nhóm di cư sớm và đông nhất tại Hội An – đến đây lập nghiệp, họ đã mua lại ngôi miếu và cải tạo thành hội quán phục vụ nhu cầu tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng. Đến năm 1757, bang Phúc Kiến tiến hành trùng tu quy mô lớn, xây dựng lại công trình bằng gạch, mái ngói kiên cố như diện mạo hiện nay và chính thức đổi tên thành Phước Kiến Hội Quán.

Trong các giai đoạn sau, hội quán tiếp tục được tu bổ đáng kể, đặc biệt vào những năm 1970–1974 với việc xây dựng cổng ngoài, hồ nước và lát sân. Năm 1990, công trình được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, khẳng định giá trị kiến trúc và lịch sử đặc biệt. Không chỉ là nơi thờ cúng linh thiêng, Hội quán Phúc Kiến còn từng là trung tâm hội họp, tương trợ của cộng đồng Hoa kiều Phúc Kiến – những thương nhân đã góp phần quan trọng vào sự phồn thịnh của thương cảng Hội An. Công trình vì thế trở thành minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa văn hóa Việt – Hoa và cả ảnh hưởng Nhật Bản trong không gian phố cổ.

Hội quán Phúc Kiến nằm tại số 46 đường Trần Phú, phường Cẩm Châu, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là thành phố Đà Nẵng) Nếu xuất phát từ Đà Nẵng (cách khoảng 30km), du khách có thể chọn các phương tiện sau:

• Xe máy hoặc ô tô cá nhân: Đi theo đường Võ Nguyên Giáp (hướng biển Mỹ Khê), tiếp tục Trường Sa, rẽ vào Lạc Long Quân, Hai Bà Trưng, rồi Nguyễn Công Trứ. Từ đây, đi Nguyễn Trường Tộ, Lê Lợi, rẽ trái Phan Châu Trinh và dừng tại Trần Phú. Thời gian di chuyển khoảng 45-60 phút, lý tưởng cho ai thích ngắm cảnh dọc bờ biển.
• Xe buýt hoặc taxi: Xe buýt Đà Nẵng - Hội An khởi hành từ bến xe trung tâm Đà Nẵng, giá khoảng 20.000-30.000 VNĐ/lượt. Taxi hoặc Grab khoảng 300.000-400.000 VNĐ/chiều.
• Từ sân bay Đà Nẵng: Thuê xe đưa đón hoặc đi taxi trực tiếp đến Hội An (khoảng 40km).

Thông tin tham quan

• Giờ mở cửa: 7h00 – 17h00 hàng ngày.
• Nên đi bộ hoặc thuê xích lô để khám phá khu vực phố cổ, vì nhiều khung giờ hạn chế xe máy lưu thông.

Với vị trí trung tâm và giao thông thuận tiện, Hội quán Phúc Kiến là điểm dừng chân lý tưởng trong hành trình khám phá di sản Hội An.

Kiến trúc Hội quán Phúc Kiến mang đậm phong cách Trung Hoa cổ điển, nhưng đã hòa quyện tinh tế với yếu tố Việt Nam, tạo nên sự giao thoa văn hóa độc đáo. Tổng thể theo bố cục chữ "Tam", kéo dài từ đường Trần Phú đến Phan Chu Trinh, sâu khoảng 120m, với diện tích lên đến 2.000m². Các yếu tố Hoa nổi bật bao gồm mái cong vút, họa tiết rồng phượng uốn lượn tượng trưng cho quyền lực và may mắn, cùng các bức phù điêu gốm sứ sống động kể chuyện lịch sử Phúc Kiến.

Sự giao thoa với văn hóa Việt thể hiện qua mái ngói âm dương, bờ nóc cong cong và các chi tiết như "củng ba phương" đỡ mái, kết hợp với búp sen thả từ xà nhà, những nét đặc trưng của kiến trúc Việt cổ. Các hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng mang triết lý Á Đông về hạnh phúc con người, phản ánh sự hòa nhập giữa cộng đồng Hoa kiều và cư dân địa phương. Toàn bộ công trình không chỉ là kiệt tác nghệ thuật mà còn là minh chứng cho sự kết nối văn hóa giữa hai dân tộc qua hàng thế kỷ.

Bước vào Hội quán Phúc Kiến, du khách sẽ bị cuốn hút bởi các hạng mục kiến trúc tinh xảo, được sắp xếp theo thứ tự: cổng – sân – hồ nước – cây cảnh – nhà Đông Tây – chính điện – sân sau – hậu điện.

• Cổng Tam Quan: Uy nghi với mái chồng diêm, khảm sành sứ, đầu đao trang trí rồng uốn lượn, tượng trưng cho "thiên – địa – nhân". Hai bên là cổng ông Nhật – bà Nguyệt, đại diện âm dương.
• Sân trước và tiểu cảnh: Rộng rãi với hòn non bộ cá chép hóa rồng (vượt Vũ Môn), biểu tượng kiên trì và thành công, cùng cây cảnh xanh mát tạo phong thủy hài hòa.
• Nhà Đông Tây và tiền đình: Nơi trưng bày bàn đá cổ – chỗ họp bàn thương mại xưa, cùng các bức phù điêu kể chuyện lịch sử.
• Tiền điện và chính điện: Cửa gỗ lim dày nặng khắc “Quốc thái dân an”, vì kèo chồng rường giả thủ chạm trổ chim hoa lá tinh vi. Bàn thờ chính tôn thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu – vị thần bảo hộ biển cả), hai bên là Thiên Lý Nhãn và Thuận Phong Nhĩ. Phía trước có bàn thờ Quan Âm Bồ Tát. Đặc biệt, bên phải chính điện là mô hình thuyền buôn lớn (dài 2m) – biểu tượng cho những chuyến hải trình của thương nhân Hoa kiều, với đôi mắt vẽ hai bên mạn thuyền để “nhìn đường vượt sóng”.
• Hậu điện: Thờ Lục Tánh Vương Gia (6 vị anh hùng Phúc Kiến từng chống Thanh), Thần Tài, 3 bà Chúa Sanh và 12 bà Mụ – những vị thần bảo hộ sinh nở và tài lộc.

Ngoài ra, hội quán lưu giữ hiện vật quý như chuông đồng, trống đồng, lư hương và 14 bức hoành phi. Mỗi hạng mục đều chạm trổ tinh xảo, tạo nên không gian trang nghiêm.

Hội quán Phúc Kiến được xem là một trong những địa điểm tâm linh linh thiêng bậc nhất tại Hội An, gắn liền với quan niệm dân gian “cầu bình an – cầu tài lộc – cầu con cái”. Trung tâm chính điện thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu – vị thần bảo hộ sông nước và thương nhân vượt biển, đi cùng hai vị hộ pháp Thiên Lý Nhãn và Thuận Phong Nhĩ. Phía sau là hậu điện thờ Lục Tánh Tiên Hiền (6 vị tiền hiền có công lập bang), Thần Tài – biểu tượng của tài lộc, cùng khu thờ 12 Bà Mụ và 3 Bà Chúa Sanh Thai, nơi nhiều gia đình đến cầu tự và cầu bình an cho con trẻ.

Đời sống tín ngưỡng nơi đây thể hiện rõ qua các lễ hội truyền thống như:

• Lễ Nguyên Tiêu (15 tháng Giêng Âm lịch)
• Vía Lục Tánh (16/2 Âm lịch)
• Vía Thiên Hậu (23/3 Âm lịch)

Trong những dịp này, không khí trở nên trang nghiêm nhưng rộn ràng với múa lân, dâng hương và các nghi lễ cúng chay. Du khách thường thắp vòng hương lớn, gửi gắm điều ước về sức khỏe, bình an và thịnh vượng. Không chỉ là trung tâm tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa tại Hội An, Hội quán Phúc Kiến còn lan tỏa giá trị văn hóa – tâm linh đến người Việt, phản ánh triết lý Á Đông về sự hòa hợp, hạnh phúc và niềm tin vào điều thiện lành.

Thời điểm lý tưởng nhất để tham quan Hội quán Phúc Kiến là mùa khô từ tháng 2 đến tháng 8, khi thời tiết nắng ráo, dễ dàng di chuyển và chụp ảnh. Tránh mùa mưa (tháng 9-12) vì đường ngập, ảnh hưởng trải nghiệm.

Đặc biệt, ghé thăm vào các lễ hội: Nguyên Tiêu (15/1 Âm lịch) để cầu an lành, Vía Lục Tánh (16/2), hoặc Vía Thiên Hậu (23/3) với hoạt động sôi nổi như múa lân, cúng tế. Lúc này, hội quán đông đúc, tràn đầy năng lượng văn hóa. Nên đến sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh đám đông, và kết hợp với ngày rằm mồng một hàng tháng khi không khí tâm linh mạnh mẽ nhất.

Để chuyến tham quan Hội quán Phúc Kiến diễn ra thuận lợi và trọn vẹn, du khách nên lưu ý các điểm quan trọng sau:

• Trang phục: Ưu tiên quần áo lịch sự, kín đáo; tránh trang phục quá ngắn hoặc hở hang để phù hợp với không gian tâm linh.
• Vé tham quan: Mua vé Phố cổ Hội An ngay tại cổng vào; vé đã bao gồm quyền tham quan Hội quán Phúc Kiến.
• Thời gian lý tưởng: Đi sớm từ 7h–9h sáng để tránh đông người, dễ chụp ảnh đẹp.
• Check-in & trải nghiệm: Chụp ảnh tại cổng Tam Quan, sân cá chép hóa rồng; tham gia thắp hương cầu an, rút xăm vào dịp đầu năm.
• Điểm tham quan lân cận: Kết hợp ghé Nhà cổ Phùng Hưng, Chùa Cầu (bán kính khoảng 500m).
• Ăn uống: Thưởng thức cao lầu, mì Quảng tại các quán địa phương gần hội quán.
• Ứng xử & chuẩn bị: Giữ gìn vệ sinh, hạn chế nói to; mang theo nước uống vì thời tiết Hội An khá nóng.
• Di chuyển: Nếu đi theo nhóm, có thể chọn tour du lịch Hội An trọn gói từ Đà Nẵng để thuận tiện về lịch trình và thuyết minh.

Khám phá Hội quán Phúc Kiến, du khách không chỉ dừng lại ở việc chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc cổ đặc sắc, mà còn cảm nhận rõ chiều sâu lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của cộng đồng người Hoa giữa lòng Hội An. Trải qua nhiều thế kỷ, hội quán vẫn giữ nguyên giá trị nguyên bản, trở thành minh chứng sống động cho thời kỳ giao thương hưng thịnh và sự giao thoa văn hóa độc đáo tại Phố Hội. Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm đến vừa mang ý nghĩa tâm linh, vừa giàu giá trị kiến trúc và lịch sử, Hội quán Phúc Kiến Hội An chắc chắn là lựa chọn không thể bỏ qua trong hành trình khám phá di sản miền Trung.