Chùa Cầu Hội An: Biểu tượng phố cổ & Lịch sử hơn 400 năm

Chùa Cầu Hội An nằm ngay tại trung tâm phố cổ Hội An, nay thuộc thành phố Đà Nẵng. Cụ thể, cây cầu bắc qua một nhánh nhỏ của sông Hoài (thuộc hệ thống sông Thu Bồn), nối liền hai con phố Nguyễn Thị Minh Khai và Trần Phú. Vị trí này khiến Chùa Cầu trở thành "trái tim" của khu di sản, dễ dàng tiếp cận từ các điểm tham quan khác như Hội Quán Quảng Đông hay Nhà Cổ Tấn Ký. Nếu bạn di chuyển từ trung tâm Đà Nẵng, chỉ mất khoảng 30-40 phút bằng xe máy hoặc ô tô, với khoảng cách chừng 30km. Hội An cách sân bay Đà Nẵng khoảng 45km, và bạn có thể đi taxi hoặc xe buýt để đến đây. Lưu ý, để vào phố cổ, bạn cần mua vé tham quan (khoảng 120.000 VND/người lớn), bao gồm quyền truy cập Chùa Cầu và các di tích khác. Vị trí chiến lược này không chỉ giúp cây cầu trở thành điểm check-in nổi bật mà còn là nơi lý tưởng để ngắm dòng sông Hoài yên bình, đặc biệt vào những ngày lễ hội thả đèn hoa đăng.

Lịch sử Chùa Cầu Hội An bắt nguồn từ cuối thế kỷ 16, đầu thế kỷ 17 (khoảng năm 1593-1595), khi Hội An là một thương cảng quốc tế sầm uất bậc nhất Đông Nam Á. Cây cầu được xây dựng bởi cộng đồng thương nhân người Nhật Bản đang sinh sống và buôn bán tại đây, nhằm kết nối khu phố Nhật Bản với khu phố Trung Quốc. Ban đầu, đây là một cây cầu gỗ đơn giản, nhưng sau đó được nâng cấp với mái che và chùa nhỏ để thờ tự. Hội An lúc bấy giờ là điểm giao thương quan trọng giữa Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu, với hàng hóa như tơ lụa, gia vị và đồ gốm sứ được trao đổi nhộn nhịp. 

Đến thế kỷ 18, khi người Nhật rút lui do chính sách bế quan tỏa cảng của Mạc phủ Tokugawa, cây cầu dần mang dấu ấn Việt Nam hơn, trở thành biểu tượng của sự thịnh suy lịch sử. Năm 1999, Chùa Cầu cùng phố cổ Hội An được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới, khẳng định giá trị lịch sử vượt thời gian của nó. Hơn 400 năm qua, cây cầu không chỉ chứng kiến sự thay đổi của Hội An mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của di sản văn hóa Việt Nam.

Tên gọi chính thức ban đầu của Chùa Cầu là "Lai Viễn Kiều", do chúa Nguyễn Phúc Chu đặt năm 1719, nghĩa là "cầu đón khách phương xa", phản ánh vai trò kết nối các cộng đồng quốc tế tại Hội An. Người dân địa phương gọi là Chùa Cầu vì giữa cầu có một ngôi chùa nhỏ thờ Bắc Đế Trấn Vũ – vị thần bảo hộ chống thiên tai, lũ lụt theo tín ngưỡng Việt Nam.

Theo truyền thuyết, cây cầu được xây để trấn yểm con quái vật Namazu (cá trê khổng lồ trong thần thoại Nhật Bản), vốn gây động đất và thiên tai. Ý nghĩa tâm linh sâu sắc nằm ở việc cây cầu đại diện cho sự hài hòa giữa trời đất, con người và thiên nhiên. Hai đầu cầu có tượng chó và khỉ – biểu tượng cho năm con giáp mà cây cầu được khởi công và hoàn thành (năm Tuất và năm Thân theo lịch Nhật). Ngoài ra, tấm bia đá "Lai Viễn Kiều" và các yếu tố phong thủy như hình cong cầu vồng giúp trấn thủy, mang lại bình an cho cư dân. Ngày nay, Chùa Cầu còn là nơi cầu nguyện cho sức khỏe và may mắn, đặc biệt trong các lễ hội như Tết Nguyên Đán hay Rằm tháng Giêng.

Kiến trúc Chùa Cầu Hội An được đánh giá là một trong những công trình độc đáo bậc nhất tại phố cổ, thể hiện rõ sự tinh tế trong tư duy xây dựng và thẩm mỹ của cư dân thương cảng xưa. Những nét đặc trưng nổi bật của Chùa Cầu có thể được nhìn nhận rõ qua các yếu tố sau:

• Thiết kế cầu mái che độc đáo: Cầu dài khoảng 18 m, rộng 3 m, uốn cong mềm mại như hình cầu vồng, được nâng đỡ bởi hệ thống trụ gỗ chắc chắn, vừa đảm bảo công năng giao thông vừa mang giá trị thẩm mỹ cao.
• Chất liệu và mái lợp truyền thống: Toàn bộ kết cấu cầu làm từ gỗ lim quý, mái lợp ngói âm dương, trang trí hoa văn rồng – phượng chạm khắc tinh xảo, biểu trưng cho quyền lực, may mắn và sự thịnh vượng.
• Không gian chùa giữa cầu: Ở trung tâm là ngôi chùa nhỏ thờ Bắc Đế Trấn Vũ, mang phong cách kiến trúc Việt cổ, kết hợp hài hòa với yếu tố Nhật Bản như cột trụ vuông vức và mái cong nhẹ.
• Biểu tượng linh vật hai đầu cầu: Đôi tượng chó và khỉ bằng gỗ đặt ở hai đầu, tượng trưng cho sự canh giữ, đồng thời phản ánh quan niệm khởi đầu – kết thúc theo triết lý Á Đông.
• Không gian nội thất trang nghiêm: Bên trong chùa bài trí giản dị nhưng tôn nghiêm, với bàn thờ và tượng gỗ được chạm khắc tỉ mỉ, thể hiện tay nghề tinh xảo của nghệ nhân xưa.

Chính sự kết hợp hài hòa giữa giao thông, tín ngưỡng và nghệ thuật kiến trúc đã tạo nên giá trị độc nhất cho Chùa Cầu Hội An – một kiệt tác còn sót lại từ thời kỳ thương cảng phồn thịnh. Dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, công trình vẫn giữ được vẻ cổ kính, trầm mặc, như lặng lẽ kể lại câu chuyện lịch sử kéo dài hơn bốn thế kỷ giữa lòng phố cổ.

Chùa Cầu Hội An là minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa Việt - Nhật - Hoa. Ban đầu do người Nhật xây dựng, cầu mang phong cách kiến trúc Nhật Bản với hình dáng cong và trụ gỗ vững chãi, phản ánh kỹ thuật đóng tàu và xây dựng của họ. Ảnh hưởng Trung Quốc thể hiện qua họa tiết rồng phượng, ngói âm dương và các yếu tố phong thủy như trấn yểm quái vật. Còn văn hóa Việt Nam hòa quyện qua ngôi chùa thờ Bắc Đế Trấn Vũ và các chi tiết chạm khắc địa phương. Cây cầu không chỉ là nơi kết nối hai khu phố Nhật và Hoa mà còn tượng trưng cho sự hòa hợp giữa các cộng đồng thương nhân ngoại quốc với người Việt. Các họa tiết như hoa văn sóng nước (Nhật), lan can chạm trổ (Hoa) và tượng thờ (Việt) tạo nên một tổng thể hài hòa, độc đáo. Ngày nay, dấu ấn này vẫn được bảo tồn, giúp du khách hiểu hơn về lịch sử đa văn hóa của Hội An – một thương cảng từng là "cầu nối" giữa Đông và Tây.

Để chuyến tham quan Chùa Cầu Hội An diễn ra trọn vẹn và đáng nhớ, du khách nên lưu ý một số kinh nghiệm thực tế dưới đây nhằm tối ưu thời gian, trải nghiệm và những khoảnh khắc ghi hình đẹp nhất:

• Thời điểm tham quan lý tưởng: Nên đến vào sáng sớm (7:00–9:00) hoặc chiều muộn (16:00–18:00), khi thời tiết mát mẻ, ánh sáng dịu nhẹ và phố cổ chưa quá đông đúc.
• Vé tham quan phố cổ: Vé vào phố cổ khoảng 120.000 VNĐ/người, cho phép bạn đi bộ qua Chùa Cầu, tham quan không gian chùa và ngắm nhìn dòng sông Hoài yên bình.
• Trang phục khi vào chùa: Ưu tiên quần áo lịch sự, kín đáo, thể hiện sự tôn trọng không gian tâm linh và di tích lịch sử.

Góc chụp ảnh đẹp:

• Chụp toàn cảnh Chùa Cầu từ bờ sông đối diện, đặc biệt vào hoàng hôn khi đèn lồng bắt đầu thắp sáng.
• Ban đêm, cầu được chiếu sáng lung linh, rất phù hợp cho ảnh đêm.
• Sử dụng ống kính góc rộng để bắt trọn đường cong mềm mại của cầu, hoặc zoom cận cảnh các chi tiết như tượng chó – khỉ để tạo điểm nhấn.
• Với những ai yêu nhiếp ảnh nghệ thuật, có thể thử chụp từ thuyền trên sông Hoài (khoảng 100.000 VNĐ/chuyến).

Lưu ý khi tham quan

• Tránh chen lấn, giữ gìn vệ sinh chung và tôn trọng không gian di tích.
• Kết hợp lịch trình: Có thể ghé thăm thêm chợ Hội An, các nhà cổ và hội quán lân cận để hành trình phong phú hơn.
• Thời điểm lễ hội: Nếu đến vào Rằm tháng 7 hoặc dịp Tết, du khách sẽ được hòa mình vào không khí lễ hội rực rỡ với đèn hoa đăng, mang đậm bản sắc phố cổ.

Với những kinh nghiệm trên, chuyến tham quan Chùa Cầu Hội An không chỉ dừng lại ở việc “ghé thăm”, mà còn trở thành hành trình cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp văn hóa, lịch sử và nhịp sống chậm rãi của di sản giữa lòng phố cổ.

Trải qua hơn 400 năm lịch sử, Chùa Cầu Hội An không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là biểu tượng tinh thần của phố cổ, nơi kết tinh giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của thương cảng Hội An xưa. Mỗi chi tiết kiến trúc, mỗi nhịp cầu trầm mặc đều kể lại câu chuyện về sự giao thoa văn hóa Việt – Nhật – Hoa và nhịp sống chậm rãi, bình yên đã làm nên linh hồn của di sản thế giới này. Để hành trình khám phá Chùa Cầu Hội An và phố cổ trở nên trọn vẹn, thuận tiện và giàu trải nghiệm, du khách có thể lựa chọn tour du lịch Hội An trọn gói cùng Sovaba Travel. Với lịch trình khoa học, dịch vụ chuyên nghiệp và đội ngũ hướng dẫn viên am hiểu lịch sử – văn hóa địa phương, Sovaba Travel giúp bạn không chỉ “đi tham quan” mà còn hiểu sâu và cảm nhận đúng giá trị của từng di tích, từ Chùa Cầu, các nhà cổ đến những làng nghề truyền thống.