Khám phá phố cổ Bao Vinh: Vẻ đẹp trầm mặc với 300 năm ở Huế

Phố cổ Bao Vinh là một trong những khu phố cổ hiếm hoi còn sót lại ở Huế, với lịch sử hình thành từ thế kỷ 17 dưới thời Chúa Nguyễn. Nằm bên dòng sông Hương và sông Đông Ba, nơi đây từng là thương cảng sầm uất bậc nhất Đàng Trong, kết nối giao thương với Trung Quốc, Nhật Bản, châu Âu và Ấn Độ. Hàng hóa như lụa tơ tằm, gấm vóc, ngà voi, sành sứ được trao đổi nhộn nhịp, góp phần làm nên sự phồn thịnh của kinh đô Huế xưa.

Đến thế kỷ XVIII–XIX, Bao Vinh bước vào giai đoạn cực thịnh. Không chỉ nổi tiếng với hoạt động buôn bán, nơi đây còn được biết đến như trung tâm của nhiều nghề thủ công truyền thống: khảm trai, sơn mài, mộc, làm quan tài hay gạch ngói. Thế nhưng, biến cố lịch sử năm 1885 khi kinh thành Huế thất thủ đã khiến thương cảng dần suy tàn, nhường chỗ cho cảng Đông Ba trỗi dậy. Cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, những học giả phương Tây như R. Morineau vẫn nhắc đến Bao Vinh như “thương cảng của Huế”, nhưng ánh hào quang xưa đã lùi dần vào dĩ vãng.

Ngày nay, Bao Vinh không còn dáng vẻ phồn hoa buôn bán nhưng vẫn lưu giữ nét trầm mặc hiếm có, với những ngôi nhà cổ hơn 200 năm tuổi đứng lặng lẽ bên dòng sông. Từ một cảng thị sôi động, Bao Vinh trở thành không gian hoài niệm, ít bị thương mại hóa như Hội An hay phố cổ Hà Nội. Đến với nơi này, du khách không chỉ tìm thấy một góc Huế xưa, mà còn nghe được những câu chuyện về dòng họ Phạm những người khai khẩn và gây dựng vùng đất Bao Vinh từ thuở ban đầu.

Phố cổ Bao Vinh nằm tại xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 3-4 km về phía đông bắc. Vị trí đắc địa bên sông Hương và sông Đông Ba khiến nơi đây dễ dàng tiếp cận từ các điểm du lịch nổi tiếng như Đại Nội Huế (cách 5 km), chùa Thiên Mụ (7 km) hay cầu Trường Tiền (3 km).

Để di chuyển: Từ trung tâm Huế bằng đường bộ: Đi qua cầu Trường Tiền, rẽ phải vào đường Trần Hưng Đạo, sau đó rẽ trái vào Huỳnh Thúc Kháng, men theo sông Đông Ba đến cuối đường Đào Duy Anh mở rộng. Thời gian khoảng 10-15 phút bằng xe máy hoặc ô tô.

Phố cổ cách các điểm du lịch nổi tiếng như Đại Nội Huế hay chùa Thiên Mụ chỉ khoảng 5-10km, dễ dàng kết hợp trong lịch trình du lịch Huế 1-2 ngày.

Kiến trúc nhà cổ ở Bao Vinh là sự hòa quyện độc đáo giữa phong cách Việt Nam truyền thống, ảnh hưởng Hoa kiều và kiến trúc Pháp thuộc. Hầu hết các ngôi nhà là kiểu nhà rường gỗ (nhà tứ giác), với khung gỗ chắc chắn từ mít hoặc kiền kiền, mái ngói liệt cổ kính và tường đá hoặc gỗ sơn màu vàng đỏ. Một số nhà mang phong cách "nhà bánh ú" – hình vuông, thuận tiện cho buôn bán, chịu ảnh hưởng Pháp từ thế kỷ 19.

Ví dụ, nhà ông Lê Quang Chấc (xây năm 1916) hay nhà bà Phan Thị Diệu Liên (150 năm tuổi) là những minh chứng sống động. Nhà bà Liên là ngôi nhà gỗ hai tầng duy nhất, với hiên rộng và trang trí họa tiết Hoa – Việt. Sự giao thoa này xuất phát từ lịch sử thương mại, khi thương nhân nước ngoài mang theo phong cách kiến trúc mới.

Một số đặc điểm nổi bật:

• Nhà tứ giác (kiểu Pháp): Xây dựng đầu thế kỷ 20, hai tầng, phù hợp cho thương mại, với tường đá và gỗ kết hợp.
• Nhà bánh ú: Kết hợp Đông-Tây, tường sơn vàng hoặc đỏ rực, tạo điểm nhấn thẩm mỹ.
• Đình làng và chùa: Đình làng Bao Vinh với tường rêu phủ, màn che phai màu; chùa Thiên Giang Tự với chuông đồng từ thời Gia Long (1803).

Hiện nay, nhiều nhà cổ đang xuống cấp do mối mọt và ngập lụt, nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp trầm mặc, khiến du khách như lạc vào quá khứ.

Phố cổ Bao Vinh mang không gian trầm mặc, yên bình, khác hẳn sự nhộn nhịp của Huế trung tâm. Bên sông Hương, khu phố nép mình với những con ngõ nhỏ, nhà cổ nhuốm màu thời gian và cây đa cổ thụ. Nhịp sống chậm rãi: Dân địa phương dạo bộ, buôn bán nhỏ lẻ tại chợ Bao Vinh, tiếng rèn sắt vang vọng từ xóm nghề rèn hơn 100 năm tuổi.

Âm thanh búa đe từ các lò rèn (khoảng 28 hộ với hơn 40 lao động) góp phần tạo nên không khí hoài cổ. Không có quán xá hiện đại chen chúc, chỉ có cà phê Mắt Biếc với không gian phim ảnh, giúp du khách thư giãn. Vẻ đẹp này đặc biệt rõ nét vào hoàng hôn, khi ánh nắng phản chiếu trên sông Đông Ba, mang lại cảm giác thơ mộng và tĩnh lặng.

Phố cổ Bao Vinh mang đến những trải nghiệm văn hóa chân thực, không quá đông đúc. Dưới đây là các điểm nổi bật:

• Đình làng Bao Vinh: Nằm ngay lối vào làng, với hai cây đa cổ thụ, là nơi thờ tổ họ Phạm và tổ chức lễ hội hàng năm vào ngày 7/12 âm lịch. Đây là biểu tượng văn hóa, nơi du khách có thể tìm hiểu về nghi thức thờ cúng địa phương.
• Chùa Thiên Giang Tự: Ngôi chùa hơn 200 năm tuổi, với sân vườn yên tĩnh, chuông đồng cổ và lịch sử gắn liền với các vị vua Nguyễn như Minh Mạng, Tự Đức. Lý tưởng cho những ai muốn tìm sự bình yên.
• Chợ Bao Vinh: Chợ địa phương nhỏ xinh, sôi động nhất vào sáng sớm (7-10h) hoặc Tết, bán hoa giấy Thanh Tiên, tượng Táo quân và đặc sản địa phương. Đây là nơi trải nghiệm cuộc sống hàng ngày của người dân Huế.
• Bến đò ngang: Đi đò qua sông Đông Ba (10.000-20.000 VND/người) để ngắm cảnh phố cổ từ xa, kết nối với các làng lân cận như Tiên Nộn, Thanh Tiên.
• Cà phê Mắt Biếc: Quán cà phê vintage lấy cảm hứng từ phim "Mắt Biếc", với nội thất hoài cổ, giá đồ uống 30.000-60.000 VND. Nơi check-in yêu thích của giới trẻ.

Đến với phố cổ Bao Vinh, du khách có thể dành thời gian dạo bộ ngắm hoàng hôn bên sông Hương, khi những tia nắng cuối ngày nhuộm vàng cả một khung trời yên ả. Một trải nghiệm thú vị khác là thuê thuyền xuôi theo dòng sông Đông Ba, kết hợp ghé thăm làng nghề Thanh Tiên nổi tiếng với nghệ thuật làm hoa giấy rực rỡ sắc màu. Nếu may mắn đến vào dịp Tết hoặc ngày 7/12 âm lịch, bạn còn có cơ hội hòa mình vào lễ hội truyền thống của địa phương, để cảm nhận trọn vẹn không khí văn hóa dân gian đã gắn bó với mảnh đất này suốt hàng trăm năm.

Khám phá phố cổ Bao Vinh là hành trình ngược dòng ký ức để tìm về một Huế trầm mặc, nơi lưu giữ câu chuyện hơn 300 năm lịch sử thăng trầm. Giữa nhịp sống hiện đại, Bao Vinh vẫn giữ được nét yên bình, giản dị và gợi cho du khách nhiều suy ngẫm về một thời phồn hoa đã xa. Nếu bạn muốn hiểu hơn về văn hóa, con người và những di sản đặc sắc của xứ Huế, hãy truy cập sovaba.travel để tham khảo các tour du lịch Huế đa dạng. Ở đó, bạn sẽ tìm thấy không chỉ những hành trình khám phá phố cổ, mà còn nhiều trải nghiệm văn hóa độc đáo, đưa bạn đến gần hơn với linh hồn của vùng đất cố đô.