Một đêm ở chợ đình Bích La: Lễ hội đón lộc đầu năm kỳ bí và linh thiêng

Với bề dày lịch sử gần 500 năm, làng Bích La ngũ giáp (gồm các thôn Nam, Đông, Trung, Thượng, Hậu) luôn tự hào về truyền thống văn hóa phong phú. Lễ hội Chợ đình Bích La ra đời từ hàng trăm năm trước, gắn liền với truyền thuyết về thần Kim Quy - biểu tượng của sự may mắn và thịnh vượng.

Theo truyền thuyết, trước đình làng Bích La có một hồ nước trong xanh, nơi sinh sống của một con rùa vàng. Mỗi năm, vào sáng mùng 3 Tết, nếu rùa vàng nổi lên mặt nước, đó là điềm báo cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Tuy nhiên, vào một năm, rùa vàng không xuất hiện, dân làng gặp thiên tai, mùa màng thất bát. Từ đó, người dân tổ chức lễ cầu thần Kim Quy, đánh trống, khua chiêng, gõ mõ để "thức tỉnh" rùa vàng, hình thành nên phiên chợ độc đáo mang tên Chợ đình Bích La.

Lễ hội Chợ đình Bích La không chỉ là một sự kiện tâm linh mà còn là biểu tượng của tinh thần cộng đồng, nơi người dân và du khách gặp gỡ, trao đổi và cầu mong một năm mới an lành. Phiên chợ này mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và khát vọng về một cuộc sống thịnh vượng. Đặc biệt, lễ hội đã được UBND tỉnh Quảng Trị công nhận là Di tích Văn hóa phi vật thể cấp tỉnh vào năm 1996 và hiện đang được đề xuất công nhận là Di tích Văn hóa cấp quốc gia.

Khác với chợ ngày thường, chợ đình Bích La chỉ họp từ chiều mồng 2 đến trưa mồng 3 Tết. Điểm nhấn là khoảng canh tư (khoảng 3 giờ sáng), khi:

• Đèn đuốc sáng trưng quanh hồ đình.
• Tiếng trống chiêng vang vọng gọi Thần Kim Quy.
• Hàng ngàn người dân và du khách thập phương đổ về chen chân xin lộc.

Đặc trưng mua bán “lộc” độc đáo:

• Người bán không nói thách, vì mục đích là ban lộc chứ không phải kiếm lời.
• Người mua không trả giá, thể hiện lòng thành tâm cầu may đầu năm.
• Hàng hóa chủ yếu là sản vật “cây nhà lá vườn”: bánh đa, kẹo lạc, rau củ, trái cây, mật ong, đặc sản Quảng Trị… do chính tay bà con làm ra.

Không khí vừa linh thiêng, vừa ấm áp tình làng nghĩa xóm. Nhiều người mua “cành lộc” mang về nhà thờ cúng hoặc biếu người thân như lời chúc phúc cả năm.

Lễ hội Chợ đình Bích La được chia thành ba phần chính: Lễ, Hội, và Chợ, tạo nên một không gian văn hóa đa dạng và hấp dẫn.

Phần lễ

Đây là phần trang nghiêm nhất, diễn ra vào rạng sáng mùng 3 Tết, khi các vị cao niên trong làng thực hiện nghi lễ dâng hương, cầu nguyện và tạ ơn các bậc tiền nhân tại đình làng. Điểm nhấn là nghi thức cầu thần Kim Quy, tái hiện hình ảnh rùa vàng nổi lên mặt hồ, biểu tượng cho sự may mắn và thịnh vượng. Du khách sẽ được chứng kiến không gian linh thiêng với tiếng trống, chiêng, mõ và ánh sáng từ đèn đuốc, tạo nên một bầu không khí huyền bí và thành kính.

Phần hội

Phần hội mang đến không khí sôi động với các hoạt động văn hóa và trò chơi dân gian:

• Nghệ thuật bài chòi truyền thống: Các tiết mục biểu diễn đậm chất văn hóa miền Trung.
• Trò chơi dân gian: Nhảy bao bố, kéo co, đấu cờ tướng, cờ vua, bắt cá, gói bánh chưng.
• Thi viết chữ đẹp: Du khách có thể xin chữ thư pháp mang về làm lộc đầu năm.
• Văn nghệ ngũ giáp: Các tiết mục ca múa nhạc do người dân Bích La biểu diễn, thể hiện tinh thần đoàn kết và niềm tự hào quê hương.

Nếu bạn đang lên kế hoạch tham gia lễ hội Chợ đình Bích La vào Tết Nguyên đán, dưới đây là một số lưu ý để có trải nghiệm trọn vẹn:

• Thời gian: Lễ hội bắt đầu từ chiều tối mùng 2 Tết (khoảng 18h-19h) và kéo dài đến rạng sáng mùng 3 Tết. Hãy đến sớm để tận hưởng không khí nhộn nhịp và tham gia các hoạt động.
• Địa điểm: Đình làng Bích La Đông, xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Từ thành phố Đông Hà, bạn có thể di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô, khoảng 10-15 km.
• Trang phục: Thời tiết đầu xuân ở Quảng Trị thường se lạnh, đặc biệt vào ban đêm. Hãy mang theo áo ấm và giày thoải mái để dễ dàng di chuyển.
• Chuẩn bị tâm lý: Lễ hội thu hút rất đông người, vì vậy hãy kiên nhẫn khi tham gia các hoạt động đông đúc như mua lộc hay xin chữ thư pháp.
• Tôn trọng văn hóa địa phương: Khi tham gia phần lễ, hãy giữ thái độ thành kính, đặc biệt trong nghi thức cầu thần Kim Quy.

Lễ hội Chợ đình Bích La không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là một hành trình trở về cội nguồn, nơi du khách có thể cảm nhận được hơi thở của truyền thống và lòng thành kính của người dân Quảng Trị. Với những nghi lễ trang nghiêm, hoạt động sôi nổi và phiên chợ độc đáo, lễ hội là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn khám phá văn hóa Việt Nam trong dịp Tết Nguyên đán.