Quốc Học Huế – Ngôi trường hơn 120 năm tuổi giữa lòng cố đô

Trường Quốc Học Huế nằm tại số 12 đường Lê Lợi, nay thuộc phường Thuận Hóa, thành phố Huế, nép mình bên bờ Nam sông Hương và đối diện Bia Quốc Học. Chỉ cách cầu Trường Tiền khoảng 1 km, ngôi trường nằm giữa một trong những cung đường đẹp và giàu dấu ấn nhất của Cố đô.

Từ đây, du khách có thể dễ dàng kết hợp ghé thăm nhiều điểm nổi tiếng trong trung tâm Huế. Bạn có thể chọn taxi, xe máy hoặc thong thả tản bộ dọc đường Lê Lợi, nơi hàng cây xanh, dòng sông Hương và nhịp sống chậm rãi cùng tạo nên một hành trình rất đỗi Huế.

Ra đời từ dụ của vua Thành Thái ngày 17/9 năm Thành Thái thứ 8 (23/10/1896) và Nghị định ngày 18/11/1896 của Phủ Toàn quyền Đông Dương, Quốc Học Huế là một trong những ngôi trường Pháp – Việt đầu tiên tại Đông Dương. Thuở ban đầu, trường mang tên Pháp Tự Quốc Học Đường, đặt nền móng cho việc đào tạo lớp trí thức mới am hiểu tiếng Pháp, chữ Quốc ngữ và chữ Nho.

Trường được dựng trên nền Dinh Thủy sư, nơi từng huấn luyện thủy quân triều Nguyễn. Từ những ngôi nhà tranh vách đất thuở sơ khai, đến năm 1915, Quốc Học được xây dựng lại bằng gạch ngói kiên cố theo kiến trúc Pháp, đánh dấu bước chuyển mình thành một trường trung học.

Qua những biến thiên của lịch sử, tên trường nhiều lần thay đổi, nhưng dấu ấn Quốc Học vẫn được gìn giữ:

• 1896–1936: Quốc Học

• 1936–1954: Trường Trung học Khải Định

• 1955–1956: Trường Trung học Ngô Đình Diệm

• Từ 1956 đến nay: Quốc Học, hiện là Trường THPT chuyên Quốc Học – Huế

Không chỉ là nơi truyền trao tri thức, Quốc Học còn là cái nôi của nhiều thế hệ trí thức và nhân tài, góp phần làm nên truyền thống hiếu học của đất thần kinh. Ngày 26/3/1990, trường được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia; đến 31/12/2020, chính thức được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt. Hơn một thế kỷ trôi qua, những bức tường đỏ vẫn lặng lẽ đứng bên dòng Hương Giang, lưu giữ câu chuyện về một ngôi trường đã đi cùng những bước chuyển mình của Huế và đất nước.

Điểm dễ nhận ra nhất ở Quốc Học Huế là những dãy nhà gạch đỏ sẫm nổi bật dưới tán cây xanh. Công trình được xây dựng lại vào năm 1915, thay cho những ngôi nhà tranh ban đầu, mang theo nhiều nét của kiến trúc Pháp nhưng vẫn có những chi tiết gần với kiến trúc truyền thống Việt Nam.

Các dãy nhà có hành lang dài, cột trụ chắc chắn, cửa sổ vòm và mái ngói, tạo nên vẻ bề thế nhưng không quá nặng nề. Sắc đỏ của tường gạch cũng dần trở thành hình ảnh quen thuộc, gắn với ký ức của nhiều thế hệ học sinh Quốc Học. Cổng trường gây ấn tượng với kết cấu tam quan hai tầng, mái ngói mang dáng dấp kiến trúc truyền thống. Khuôn viên rộng hơn 10.000 m², nhiều cây cổ thụ phủ bóng quanh sân trường. Ở trung tâm là tượng đồng Nguyễn Tất Thành, được đặt từ năm 1989–1990.

Vào những ngày nắng, ánh sáng xuyên qua tán cây, đổ xuống những bức tường đỏ và hành lang cũ. Chính những góc nhỏ ấy tạo nên vẻ đẹp rất riêng của Quốc Học Huế – trầm, xanh và mang đậm dấu ấn thời gian.

Hơn một thế kỷ hoạt động, Quốc Học Huế đã ghi tên mình vào lịch sử giáo dục Việt Nam qua nhiều thế hệ học sinh sau này trở thành những nhân vật có ảnh hưởng trong chính trị, khoa học và văn hóa. Trong số đó có Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh, từng học tại Quốc Học trong niên khóa 1908–1909. Cùng thời kỳ lịch sử sau này, ngôi trường còn gắn với những tên tuổi như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Bí thư Trần Phú, Hà Huy Tập, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Ngô Đình Diệm.

Ở lĩnh vực văn chương, Quốc Học từng là mái trường của những gương mặt nổi bật trong phong trào Thơ mới và văn học Việt Nam như Xuân Diệu, Huy Cận, Tố Hữu, Lưu Trọng Lư. Trong âm nhạc, có Trần Hoàn, Phạm Tuyên; trong khoa học và học thuật có Đào Duy Anh, Đặng Văn Ngữ, Tạ Quang Bửu, Nguyễn Thúc Hào.

Điều làm nên vị thế của Quốc Học không nằm ở một vài cái tên. Đó là cả một truyền thống được nối tiếp qua nhiều thế hệ học sinh, từ những trí thức đầu thế kỷ XX đến các thế hệ đạt thành tích cao trong các kỳ thi quốc gia và Olympic quốc tế. Hơn 120 năm, danh sách những người từng học dưới mái trường đỏ ấy vẫn là một phần đáng nhớ trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

Quốc Học Huế vẫn là một ngôi trường đang giảng dạy, vì vậy chuyến ghé thăm sẽ trọn vẹn hơn khi du khách giữ sự yên tĩnh và tôn trọng không gian học tập.

• Giá vé: Miễn phí.

• Thời gian nên ghé: Buổi chiều, khoảng 13h45–17h15 vào các ngày trong tuần hoặc Chủ nhật. Buổi sáng thường có tiết học nên không thuận tiện cho việc tham quan.

Khi vào trường, nên ăn mặc lịch sự, xin phép bảo vệ, hạn chế chụp ảnh ở khu vực đang có lớp học và không làm ảnh hưởng đến học sinh. Du khách có thể gửi xe tại khu vực gần Bảo tàng Hồ Chí Minh hoặc các điểm trông giữ xe lân cận. Nếu muốn tìm những góc đặc trưng nhất, hãy dành thời gian ở cổng trường màu đỏ, dãy hành lang cổ, tượng Nguyễn Tất Thành và những khoảng sân nhiều cây xanh hướng về phía sông Hương.

Khoảng sáng sớm hoặc chiều muộn thường cho ánh sáng dịu, dễ lên ảnh đẹp. Từ khoảng tháng 3 đến tháng 8, thời tiết nhìn chung thuận lợi hơn cho việc tham quan và chụp ảnh.

Trường Quốc Học Huế không chỉ là một ngôi trường học, mà còn là biểu tượng rực rỡ của trí tuệ, văn hóa và lịch sử Việt Nam. Sở hữu kiến trúc giao thoa tinh tế giữa Đông – Tây, bề dày hơn 120 năm lịch sử và vị trí thơ mộng bên bờ sông Hương, nơi đây mang đến cho du khách một hành trình khám phá vừa cổ kính, vừa lãng mạn. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các điểm đến hấp dẫn, ẩm thực đặc trưng và kinh nghiệm tham quan Huế, hãy tham khảo ngay Cẩm nang du lịch Huế tại Sovaba để hoàn thiện chuyến đi của mình.