Tào phớ Hội An: Thức quà dân dã đánh thức vị giác mọi du khách

Tào phớ, còn gọi là đậu hũ, tào hũ hay tàu phở, là món ăn có nguồn gốc từ Trung Quốc, du nhập vào Việt Nam qua cộng đồng người Hoa từ hàng trăm năm trước. Ở Hội An – một thương cảng sầm uất thế kỷ 16-17 với sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ – món ăn này nhanh chóng hòa quyện vào đời sống hàng ngày của người dân địa phương. Theo các cụ cao niên và những người làm nghề lâu năm, tào phớ Hội An xuất phát từ cộng đồng người Hoa, với tên gọi "tào phù" trong tiếng Quảng Đông, nghĩa là đậu hũ tương, lấy cảm hứng từ đặc điểm món ăn được nấu chín giống như hồ.

Tại Hội An, món ăn này ban đầu được gọi là "đậu hũ" – tên gọi quen thuộc và gần gũi với người dân địa phương. Gần đây, để phục vụ du lịch, tên "tào phớ" trở nên phổ biến hơn, đặc biệt ở khu phố cổ. Trước đây, tào phớ được bán dạo khắp phố phường bằng gánh hàng rong, kèm tiếng rao quen thuộc, góp phần tạo nên bức tranh sinh động của phố Hội. Ngày nay, dù hình thức bán hàng thay đổi với xe đẩy hoặc quán cố định, món ăn vẫn giữ vị thế là "thức quà dân dã" gắn bó với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ.

Làm tào phớ Hội An không quá phức tạp, nhưng đòi hỏi sự khéo léo để đạt độ mềm mịn và thơm ngon. Dưới đây là công thức cơ bản cho khoảng 4-6 người ăn, dựa trên phương pháp truyền thống ở phố Hội.

Nguyên liệu chính:

• 200g đậu nành khô (chọn loại hạt to, đều, không sâu mọt).
• 1-2 lít nước sạch.
• 5-10g bột bình tinh hoặc thạch cao (phụ gia đông đặc, dùng lượng vừa phải để tránh đắng).
• Nước đường: 200g đường tán hoặc đường bát vàng từ Quảng Ngãi/Đại Lộc, 1-2 củ gừng tươi giã nhỏ, một ít bột năng (nếu muốn sánh).

Các bước thực hiện:

• Chuẩn bị đậu nành: Phơi đậu dưới nắng 1-2 lần để khô ráo, xay bể hạt (khạp), bóc vỏ, ngâm nước khoảng 2 tiếng. Vo sạch 3 lần nước để loại tạp chất.
• Xay và lọc: Xay nhuyễn đậu với nước (tỷ lệ 1:5), lọc qua vải sạch để lấy nước cốt (sữa đậu nành). Nấu sôi sữa đậu, khuấy đều để tránh khét.
• Đông đặc: Hòa bột bình tinh/thạch cao với ít nước ấm, đổ từ từ vào sữa đậu còn nóng (khoảng 80-90°C). Khuấy nhẹ theo một chiều, đậy nắp để đông trong 30-45 phút. Bí quyết là tỷ lệ phụ gia phải chính xác để đậu mịn, không lởm chởm.
• Nấu nước đường: Thắng đường với nước đến khi keo lại, thêm gừng giã nhỏ để tạo vị cay ngọt, thơm. Có thể thêm lá nếp hoặc nước cốt dừa nếu thích biến tấu.
• Hoàn thiện: Múc đậu vào tô, chan nước đường. Ăn nóng hoặc thêm đá bào cho mát lạnh.

Lưu ý: Toàn bộ quy trình thủ công, sử dụng dụng cụ sành sứ để giữ nhiệt. Nếu làm sai tỷ lệ, đậu có thể không đông hoặc bị chua. Ở Hội An, người dân thường đựng đậu trong hũ sành bọc rơm để giữ nóng khi bán dạo.

Ở Hội An, tào phớ có mặt khắp nơi, từ gánh hàng rong ven đường đến những quán nhỏ cố định, giá chỉ khoảng 10.000 – 30.000 đồng/chén. Món ăn này luôn đông khách nhờ vị ngọt nhẹ, dễ ăn và rất hợp để ăn chơi khi dạo phố. Dưới đây là những quán tào phớ được cả du khách lẫn người dân địa phương thường xuyên lui tới:

• Tào phớ Cô Mai: số 1 Nguyễn Hoàng, mở cửa từ khoảng 17h15 đến 23h. 
• Tào phớ, chè Cô Nga: 36 Bạch Đằng, bán từ 16h đến 21h.
• Chè Hạt Sen Phố Cổ: 1 Hoàng Văn Thụ, mở cửa từ 9h đến 21h.
• Tào phớ Bình: 36 Phan Chu Trinh, thường bán vào buổi chiều tối. 
• Chè, tào phớ Bà Thọ: 1 Nguyễn Huệ, mở cửa từ 7h đến 22h.
• Tàu hũ Singapore Yummy: 97 Lê Hồng Phong, phường Tân An, thường bán cả ngày.

Danh sách trên giúp bạn dễ dàng chọn được một quán tào phớ phù hợp khẩu vị khi dạo quanh Hội An, dù là thích vị truyền thống hay biến tấu hiện đại.

Tào phớ Hội An nổi bật với màu trắng đục mịn màng, tan ngay trên đầu lưỡi, kết hợp nước đường ngọt thanh từ đường địa phương và vị cay ấm từ gừng tươi. Một số phiên bản hiện đại thêm topping như trân châu, thạch đen, nước cốt dừa hoặc long nhãn, tạo sự đa dạng nhưng vẫn giữ hồn cốt dân dã. Khác với tào phớ miền Bắc (thanh mát hoa nhài) hay miền Nam (béo ngậy cốt dừa), phiên bản Hội An cân bằng giữa ngọt – cay – thơm, phù hợp ăn quanh năm: nóng ấm bụng mùa đông, mát lạnh giải nhiệt mùa hè.

Về lợi ích sức khỏe, tào phớ là nguồn protein thực vật dồi dào từ đậu nành, giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất. Nó hỗ trợ tiêu hóa nhờ gừng, giảm cholesterol, tốt cho tim mạch và da dẻ. Với calo thấp (khoảng 100-150kcal/chén), đây là món ăn lành mạnh, giúp no lâu mà không tăng cân, lý tưởng cho du khách sau những bữa ăn thịnh soạn ở phố Hội.

Tào phớ ở Hội An không phải là món khiến người ta phải tìm kiếm hay lên kế hoạch trước, nhưng lại dễ trở thành thứ được nhớ đến sau chuyến đi. Một chén tào phớ nhỏ, ăn nhanh bên lề phố, nghỉ chân vài phút rồi tiếp tục dạo chơi, vậy là đủ. Vị mát, ngọt vừa, không nặng bụng, phù hợp với mọi lứa tuổi và mọi thời điểm trong ngày. Điều khiến tào phớ Hội An đáng nhớ không nằm ở sự khác biệt quá rõ ràng, mà ở cảm giác quen thuộc và dễ chịu nó mang lại. Giữa những món ăn nổi tiếng, đông đúc và nhiều lựa chọn, tào phớ vẫn giữ được chỗ đứng riêng nhờ sự đơn giản và ổn định trong hương vị. Khi rời Hội An, có thể bạn sẽ quên tên một con phố hay một quán ăn cụ thể, nhưng cảm giác ngồi ăn chén tào phớ mát lạnh giữa không gian yên bình của phố cổ lại rất dễ đọng lại. Chính những trải nghiệm nhỏ như vậy đã góp phần tạo nên sức hút lâu dài cho ẩm thực Hội An – không phô trương, không cầu kỳ, nhưng đủ để người ta muốn quay lại thêm một lần nữa.