Phố cổ Hội An: Di sản văn hóa thế giới trường tồn cùng thời gian

Phố cổ Hội An có nguồn gốc từ thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên, khi vùng đất này là một phần của Vương quốc Champa với tên gọi Lam Ấp Phố – một thương cảng sơ khai. Đến thế kỷ 15-16, dưới thời Đại Việt, Hội An bắt đầu hình thành như một cảng thị quan trọng nhờ vị trí chiến lược ven sông Thu Bồn, gần cửa biển. Năm 1527, dưới triều nhà Lê, Mạc Đăng Dung lên ngôi, dẫn đến sự phân chia Bắc-Nam, và chúa Nguyễn Hoàng đã khai phá Đàng Trong, biến Hội An thành thương cảng quốc tế sầm uất bậc nhất Đông Nam Á.

Đến thế kỷ 17-18, Hội An đạt đỉnh cao thịnh vượng với sự hiện diện của thương nhân Nhật Bản, Trung Quốc, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Ấn Độ. Phố Nhật Bản được hình thành năm 1617 với hơn 1.000 cư dân Nhật, để lại dấu ấn như Chùa Cầu. Người Hoa cũng lập các hội quán, góp phần tạo nên sự đa dạng văn hóa. Tuy nhiên, đến thế kỷ 19, do sông Thu Bồn bị bồi lấp và cảng Đà Nẵng nổi lên, Hội An suy thoái, nhưng chính sự "ngủ quên" này đã giúp bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc cổ. Ngày nay, với hơn 1.107 tòa nhà gỗ từ thế kỷ 17-18, Hội An là "bảo tàng sống" về một thương cảng Á Đông xưa cũ.

Bản sắc văn hóa Hội An là sự hòa quyện đa tầng giữa truyền thống Việt Nam và ảnh hưởng ngoại lai, tạo nên một "bảo tàng sống" về lối sống đô thị cổ. Cư dân địa phương vẫn duy trì cuộc sống chậm rãi, gắn bó với sông nước và làng nghề như mộc Kim Bồng, làng gốm Thanh Hà hay làng rau Trà Quế. Họ giữ gìn phong tục như hô hát bài chòi, hát bả trạo và các lễ hội dân gian, phản ánh tinh thần cộng đồng và tôn giáo đa dạng (Phật giáo, thờ Thánh Mẫu, Quan Công).

Đời sống hàng ngày ở Hội An mang tính "sống động" với chợ quê, quán xá dân dã và không gian mở, nơi du khách có thể hòa mình vào văn hóa phi vật thể. Người dân Hội An nổi tiếng hiếu khách, coi di sản là tài sản chung, góp phần bảo tồn qua các hoạt động như tắt đèn thắp lồng hàng tháng. Điều này không chỉ giữ gìn bản sắc mà còn tạo nên sức hút du lịch, giúp du khách trải nghiệm sự bình yên giữa nhịp sống hiện đại.

Phố cổ Hội An nổi bật với hơn 1.000 di tích kiến trúc, kết hợp hài hòa giữa phong cách Việt, Hoa, Nhật và Pháp. Chùa Cầu là biểu tượng, xây dựng năm 1593 bởi người Nhật, với kiến trúc gỗ cong độc đáo và ngôi chùa nhỏ thờ Bắc Đế Trấn Võ. Nhà cổ Tấn Ký (số 101 Nguyễn Thái Học) hơn 200 năm tuổi, minh chứng cho lối sống thương gia với không gian buôn bán phía trước và thờ tự phía sau.

Hội quán Phúc Kiến (số 46 Trần Phú) là công trình lớn nhất, xây năm 1697, với kiến trúc sành sứ tinh xảo, thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu. Nhà cổ Phùng Hưng (số 4 Nguyễn Thị Minh Khai) hơn 100 năm, mang phong cách Hoa Hạ với cột gỗ chạm khắc. Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh lưu giữ di vật từ thế kỷ 2, giúp hiểu về nguồn gốc Champa. Những công trình này không chỉ đẹp về kiến trúc mà còn kể chuyện lịch sử, lý tưởng cho tour tham quan (vé vào cửa khoảng 80.000 VND cho khách Việt, bao gồm 5 điểm).

Qua các thời kỳ, Hội An đã chuyển mình từ cảng Champa (thế kỷ 2-15) với di tích giếng cổ và mộ chum Sa Huỳnh, đến thời Đại Việt (thế kỷ 15-16) khi Nguyễn Hoàng biến nơi đây thành trung tâm thương mại Đàng Trong. Thời hoàng kim (thế kỷ 17-18) chứng kiến sự bùng nổ giao thương, với phố Nhật và phố Hoa hình thành, xuất khẩu lụa, gốm và trầm hương.

Thế kỷ 19 đánh dấu suy tàn do bồi lấp sông và sự trỗi dậy của Đà Nẵng, nhưng giữ nguyên kiến trúc. Thời thuộc địa (thế kỷ 20), ảnh hưởng Pháp xuất hiện qua các nhà phố hai tầng. Sau năm 1999, Hội An hồi sinh như di sản du lịch, với quản lý bảo tồn nghiêm ngặt, chống lũ lụt và đô thị hóa. Ngày nay, nó là biểu tượng văn hóa Việt Nam, thu hút hàng triệu du khách hàng năm.

Du lịch Hội An sẽ chưa trọn vẹn nếu bạn bỏ lỡ những trải nghiệm mang đậm dấu ấn văn hóa – lịch sử – đời sống bản địa dưới đây. Mỗi hoạt động không chỉ mang tính tham quan mà còn giúp du khách chạm sâu vào “linh hồn” của phố cổ.

Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi du lịch Hội An

• Dạo phố cổ Hội An về đêm: Tản bộ dưới ánh đèn lồng lung linh, hòa mình vào không gian cổ kính và thả hoa đăng trên sông Hoài để cầu bình an (giá thuyền khoảng 150.000 VND).
• Tham quan làng nghề truyền thống: Ghé làng gốm Thanh Hà (vé 30.000 VND) để tự tay nặn gốm, tìm hiểu quy trình làm gốm thủ công lâu đời.
• Đạp xe khám phá làng rau Trà Quế: Trải nghiệm cuộc sống nông dân, học cách trồng rau hữu cơ và nấu món ăn địa phương (tour trải nghiệm khoảng 500.000 VND).
• Thưởng thức show thực cảnh “Ký Ức Hội An”: Mãn nhãn với sân khấu ngoài trời hoành tráng, tái hiện lịch sử Hội An bằng vũ đạo, âm nhạc và ánh sáng hiện đại (vé từ 600.000 VND).
• Khám phá chợ đêm Nguyễn Hoàng: Mua sắm quà lưu niệm đặc trưng như đèn lồng Hội An, đồ thủ công mỹ nghệ, trà thảo mộc.

Lưu ý để chuyến đi Hội An thêm trọn vẹn

• Nên mua vé tham quan Phố cổ Hội An (80.000 VND) để vào 5 di tích tiêu biểu, vừa tiết kiệm chi phí vừa hiểu sâu hơn về giá trị di sản.
• Tránh mùa mưa (thường từ tháng 9–11) để việc di chuyển, tham quan và trải nghiệm ngoài trời thuận lợi hơn.

Từ những khoảnh khắc lãng mạn bên sông Hoài đến trải nghiệm văn hóa bản địa chân thực, Hội An không chỉ là điểm đến mà còn là nơi lưu giữ cảm xúc, một di sản sống đồng hành cùng thời gian.

Thời điểm lý tưởng nhất là mùa khô từ tháng 2-4, khi thời tiết mát mẻ (20-25°C), ít mưa, phù hợp dạo phố và chụp ảnh. Tháng 5-8 nắng ấm (25-35°C), lý tưởng cho biển An Bàng gần đó. Tránh tháng 9-12 (mùa mưa lũ), dù phố cổ lúc này mang vẻ thơ mộng nhưng dễ ngập úng.

Nếu muốn trải nghiệm lễ hội, đến vào rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu) hoặc tháng 8 (Trung Thu) để ngắm đèn lồng và hoa đăng. Du lịch cao điểm tháng 4-7 có thể đông đúc, nên đặt phòng sớm; mùa thấp điểm tháng 1-3 yên bình hơn, giá rẻ.

Ẩm thực Hội An là một phần không thể tách rời của di sản văn hóa nơi đây, nơi hương vị truyền thống bản địa hòa quyện tinh tế với dấu ấn giao thoa Đông – Tây. 

Những món ăn đặc trưng không thể bỏ lỡ khi khám phá ẩm thực Hội An

• Cao lầu Hội An: Món ăn biểu tượng với sợi mì dai – giòn đặc trưng từ bột gạo ngâm tro củi, ăn kèm thịt xá xíu, tóp mỡ và rau sống Trà Quế tươi mát (giá khoảng 30.000 – 50.000 VND).
• Mì Quảng: Nổi bật với nước dùng đậm đà nấu từ tôm, gà hoặc ếch, ăn cùng bánh tráng nướng, đậu phộng rang và nhiều loại topping phong phú.
• Cơm gà Hội An: Sử dụng gà ta xé phay, cơm nấu bằng nước luộc gà nên dẻo thơm, kết hợp rau răm, hành tây và nước trộn đậm vị.
• Bánh mì Phượng (2B Phan Châu Trinh): Được truyền thông quốc tế vinh danh là “bánh mì ngon nhất thế giới”, hấp dẫn với nhân pate, thịt nướng, chả, rau thơm và nước sốt riêng biệt.
• Các món ăn vặt dân dã: Không thể bỏ qua bánh ướt thịt nướng, hoành thánh chiên, chè mè đen – những món ăn giản dị nhưng đậm chất Hội An.

Nên ăn tại các quán địa phương lâu năm như quán Bà Buội (cao lầu) để cảm nhận hương vị truyền thống đúng chuẩn, giá cả phải chăng và không gian gần gũi.

Phố cổ Hội An trở nên đặc biệt cuốn hút nhờ hệ thống lễ hội và sự kiện văn hóa truyền thống diễn ra quanh năm, phản ánh rõ nét đời sống tinh thần và bản sắc cộng đồng cư dân phố cổ.

Các lễ hội và sự kiện văn hóa tiêu biểu tại Phố cổ Hội An

• Lễ hội đèn lồng Hội An (ngày 14 Âm lịch hằng tháng): Toàn bộ khu phố cổ tắt đèn điện, thay bằng ánh đèn lồng lung linh và hoạt động thả hoa đăng trên sông Hoài – biểu tượng của sự bình an và lãng mạn.
• Tết Nguyên Tiêu – rằm tháng Giêng: Diễn ra với các nghi lễ cúng bái truyền thống, trò chơi dân gian, hô hát bài chòi, mang đậm không khí lễ hội đầu năm.
• Lễ hội Cầu Ngư (tháng 2 Âm lịch): Sự kiện văn hóa tín ngưỡng quan trọng của cư dân ven biển, tôn vinh nghề cá với múa lân, nghi lễ truyền thống và đua thuyền sôi động.
• Tết Trung Thu Hội An (rằm tháng 8 Âm lịch): Phố cổ rực rỡ sắc màu với đèn lồng, múa lân, phá cỗ, thu hút đông đảo trẻ em và du khách.
• Sự kiện Giao lưu văn hóa Hội An – Nhật Bản (tháng 12): Tái hiện mối giao thương lịch sử thông qua biểu diễn nghệ thuật, trang phục truyền thống và hoạt động giao lưu văn hóa.

Phố cổ Hội An không chỉ là một di sản được bảo tồn trên bản đồ UNESCO, mà còn là một di sản sống, nơi thời gian dường như trôi chậm để gìn giữ những giá trị văn hóa, kiến trúc và đời sống đã bền bỉ tồn tại qua nhiều thế kỷ. Từ những con phố rêu phong, dòng sông Hoài thơ mộng, đến ẩm thực, lễ hội và nhịp sinh hoạt thường nhật của người dân, tất cả đã tạo nên một Hội An vừa trầm mặc, vừa đầy sức sống. Để hành trình khám phá Phố cổ Hội An – Di sản văn hóa thế giới trường tồn cùng thời gian trở nên trọn vẹn, việc lựa chọn một đơn vị tổ chức tour uy tín là yếu tố vô cùng quan trọng. Sovaba Travel mang đến các tour du lịch Hội An được thiết kế chuyên sâu, kết hợp tham quan di sản, trải nghiệm văn hóa bản địa, ẩm thực đặc trưng và nhịp sống chậm đúng chất phố cổ. Với đội ngũ hướng dẫn viên am hiểu lịch sử – văn hóa và lịch trình tối ưu, Sovaba Travel không chỉ đưa bạn đi tham quan, mà còn giúp bạn hiểu và cảm nhận sâu sắc giá trị thực sự của Hội An.