Về Huế ghé thăm Điện Kiến Trung – Nơi lưu giữ nét kiêu sa của triều Nguyễn

Nằm ở phía Bắc Tử Cấm Thành, trên trục Dũng đạo xuyên qua trung tâm Hoàng thành Huế, Điện Kiến Trung tọa lạc tại vị trí từng dành riêng cho sinh hoạt của nhà vua. Công trình nằm phía sau Cung Khôn Thái, thuộc khu vực phường Phú Xuân, thành phố Huế, là một điểm dừng chân nổi bật trong hành trình khám phá Đại Nội.

Từ trung tâm thành phố, du khách di chuyển khoảng 2,7 km để đến Đại Nội, sau đó vào Hoàng thành qua Cửa Ngọ Môn hoặc các cổng dành cho khách tham quan và tiếp tục đi theo hướng dẫn trong khu di tích. Vì Điện Kiến Trung nằm sâu bên trong Tử Cấm Thành, bạn nên dành thời gian dạo bước qua những lớp không gian cung đình để cảm nhận rõ hơn vẻ trang nghiêm của chốn hoàng gia xưa.

Lịch sử Điện Kiến Trung là hành trình qua nhiều lần kiến tạo, đổi thay và đổ vỡ, gắn liền với những bước chuyển của triều Nguyễn trong thế kỷ XIX và XX. Trước khi mang diện mạo lộng lẫy như ngày nay, khu đất này từng hiện diện những công trình kiến trúc nối tiếp nhau, mỗi công trình lưu giữ một dấu ấn riêng của chốn hoàng cung.

Năm 1827, dưới triều vua Minh Mạng, Lầu Minh Viễn được xây dựng tại đây với kết cấu gỗ ba tầng, cao khoảng 15,8 m. Từng được xếp vào Thần Kinh nhị thập cảnh – hai mươi thắng cảnh tiêu biểu của Kinh đô Huế, lầu là nơi nhà vua ngắm cảnh, hóng mát. Tuy nhiên, đến năm 1876, dưới thời vua Tự Đức, công trình bị triệt giải do xuống cấp. Đến năm 1913, trên nền kiến trúc cũ, vua Duy Tân cho dựng Lầu Du Cửu. Ba năm sau, khi vua Khải Định lên ngôi, công trình được đổi tên thành Lầu Kiến Trung. Tên gọi ấy gắn với ý nghĩa kiến tạo và sự ngay thẳng, chính trực. Từ năm 1921 đến 1923, nhà vua cho phá bỏ kiến trúc cũ để xây dựng lại toàn bộ tòa điện, với sự tham gia của các kiến trúc sư, kỹ sư người Pháp cùng Bộ Công triều đình. Sự kết hợp giữa phong cách kiến trúc Á Đông và phương Tây đã tạo nên diện mạo khác biệt cho Điện Kiến Trung, phản ánh rõ nét xu hướng kiến trúc cung đình trong giai đoạn giao thời.

Sau khi hoàn thành, điện trở thành nơi sinh hoạt và làm việc thường nhật của vua Khải Định. Ngày 6/11/1925, nhà vua băng hà tại đây. Sang triều Bảo Đại, công trình tiếp tục được tu sửa, bổ sung nhiều tiện nghi theo lối sống phương Tây, trở thành nơi sinh hoạt riêng của nhà vua cùng Hoàng hậu Nam Phương và các hoàng tử, hoàng nữ. Ngày 4/1/1936, Thái tử Bảo Long chào đời tại chính tòa điện này, ghi thêm một dấu mốc đặc biệt vào lịch sử hoàng gia.

Điện Kiến Trung cũng chứng kiến một trong những thời khắc mang tính bước ngoặt của chế độ quân chủ Việt Nam. Ngày 29/8/1945, vua Bảo Đại tiếp xúc với phái đoàn Chính phủ lâm thời tại đây để bàn về việc thoái vị. Từ không gian từng gắn với đời sống riêng của hoàng đế, Điện Kiến Trung trở thành địa điểm in dấu những chuyển động lớn lao của lịch sử dân tộc.

Năm 1947, chiến tranh khiến công trình bị phá hủy gần như hoàn toàn, chỉ còn nền móng cùng một số dấu tích. Vẻ lộng lẫy của tòa điện dần lùi vào ký ức, để lại khoảng trống trong diện mạo kiến trúc Hoàng thành Huế suốt nhiều thập niên. Công tác nghiên cứu phục dựng được triển khai từ khoảng năm 2013; đến tháng 2/2019, dự án chính thức khởi công với tổng kinh phí hơn 123 tỷ đồng.

Sau gần năm năm thi công, Điện Kiến Trung hoàn thành việc phục dựng và mở cửa đón khách vào dịp Tết Giáp Thìn 2024. Từ những dấu tích còn sót lại sau chiến tranh, công trình đã trở về với dáng vẻ uy nghi, rực rỡ, góp thêm một mảnh ghép quan trọng vào bức tranh kiến trúc cung đình Huế. Hôm nay, mỗi bước chân qua tòa điện như đưa du khách trở lại một thời kỳ lịch sử nhiều biến động, nơi vẻ đẹp hoàng gia và những dấu mốc của đất nước cùng hiện diện trong một không gian di sản.

Công trình Điện Kiến Trung ghi dấu một thời kỳ kiến trúc chuyển mình, khi nghệ thuật cung đình truyền thống tiếp nhận những ảnh hưởng từ phương Tây, tạo nên diện mạo vừa uy nghi, vừa mới mẻ. Từ sắc vàng hoàng gia, những mảng khảm sành sứ rực rỡ đến hệ thống ban công và cửa sổ cầu kỳ, mỗi chi tiết đều góp phần tái hiện gu thẩm mỹ tinh tế của chốn hoàng cung đầu thế kỷ XX.

Điện Kiến Trung có kết cấu hai tầng, cao khoảng 14 m, gồm tiền điện, không gian nội thất và khu vườn cảnh phía trước. Mặt tiền hướng Nam, mở ra khuôn viên được quy hoạch theo bố cục hình học, tạo nên tổng thể hài hòa giữa công trình và cảnh quan. Trên nền tường vàng nổi bật, hệ thống cửa sơn đỏ tạo điểm nhấn mạnh mẽ, làm tôn lên vẻ rực rỡ của tòa điện giữa không gian Hoàng thành.

Những dấu ấn kiến trúc nổi bật tại Điện Kiến Trung:

• Ba cầu thang đắp rồng: Dẫn lên thềm điện, những hình tượng rồng được chạm tạo công phu thể hiện quyền uy hoàng đế trong mỹ thuật phương Đông. Bố cục cầu thang cân xứng với mặt tiền, tạo nên vẻ bề thế cho công trình.

• Hệ thống cửa hiên sơn đỏ: Các cửa được bố trí theo nhịp điệu cân đối trên mặt tiền tầng chính. Sắc đỏ nổi bật trên nền tường vàng, tạo nên diện mạo đặc trưng của kiến trúc cung đình thời kỳ này.

• Nghệ thuật khảm sành sứ nhiều màu: Những mảnh gốm sứ và thủy tinh được ghép thành họa tiết rồng, phượng, hoa lá cùng các mô-típ trang trí hình học. Kỹ thuật khảm công phu tạo nên những mảng màu sinh động, thể hiện trình độ mỹ thuật tinh xảo dưới triều vua Khải Định.

• Mái ngói hoàng lưu ly và chi tiết phương Tây: Sắc vàng của mái ngói hoàng gia kết hợp với ban công, lan can và hệ cửa mang dáng dấp kiến trúc châu Âu đầu thế kỷ XX, tạo nên vẻ ngoài khác biệt so với nhiều cung điện truyền thống trong Đại Nội.

• Không gian nội thất thời Bảo Đại: Những thay đổi về tiện nghi và cách bài trí phản ánh lối sống của hoàng gia trong giai đoạn chuyển tiếp, khi các yếu tố hiện đại từ phương Tây dần hiện diện trong sinh hoạt cung đình.

Sức hấp dẫn của Điện Kiến Trung nằm ở sự kết hợp có chủ đích giữa kết cấu hiện đại và nghệ thuật trang trí truyền thống. Bê tông cốt thép tạo nên bộ khung vững chắc, trong khi các mảng khảm sành sứ, phù điêu và hoa văn cung đình mang đến vẻ mềm mại, giàu tính nghệ thuật. Tổng thể công trình vừa giữ được sự trang nghiêm của chốn hoàng gia, vừa phản ánh những thay đổi trong tư duy kiến trúc và thẩm mỹ vào những năm cuối triều Nguyễn.

Trong không gian thâm nghiêm của Tử Cấm Thành, Điện Kiến Trung lưu giữ những dấu ấn đặc biệt của một triều đại đã đi qua thời vàng son. Nằm trên trục Dũng đạo cùng những công trình tiêu biểu như Điện Thái Hòa, Điện Cần Chánh, Điện Càn Thành và Cung Khôn Thái, tòa điện mang trong mình vẻ đẹp của kiến trúc cung đình buổi giao thời. Những đường nét truyền thống hòa cùng dấu ấn phương Tây đã tạo nên diện mạo riêng, phản chiếu những đổi thay trong đời sống hoàng gia và lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX. 

Điện Kiến Trung từng chứng kiến nhiều dấu mốc gắn với hoàng gia, từ sự kiện vua Khải Định băng hà năm 1925, sự ra đời của Thái tử Bảo Long năm 1936 đến cuộc tiếp xúc giữa vua Bảo Đại và phái đoàn Chính phủ lâm thời ngày 29/8/1945 để bàn việc thoái vị. Tại nơi từng gắn với những nghi thức và sinh hoạt riêng của hoàng đế, lịch sử đã chuyển sang một trang mới, khép lại chế độ quân chủ tồn tại suốt nhiều thế kỷ ở Việt Nam.

Hành trình trở về quá khứ tại Điện Kiến Trung sẽ thêm phần trọn vẹn nếu bạn nắm rõ những thông tin cần thiết về vị trí, giá vé, giờ mở cửa và một vài lưu ý nhỏ.

• Vị trí: Điện Kiến Trung nằm trong khu vực Đại Nội Huế, rất thuận tiện để kết hợp tham quan các công trình khác.
• Giá vé và giờ mở cửa: Vé vào tham quan Điện Kiến Trung đã bao gồm trong giá vé vào Đại Nội Huế (200.000 đồng/người lớn). Giờ mở cửa từ 6h30 đến 17h30 (mùa hè) và 7h00 đến 17h00 (mùa đông).
• Lưu ý: Du khách có thể thuê cổ phục tại nhà Hữu Vu (sau Điện Thái Hòa) hoặc tại tầng 1 của Điện Kiến Trung để có những bức ảnh check-in độc đáo. Khi tham quan, hãy lưu ý giữ gìn vệ sinh và không tác động đến các hiện vật trưng bày để bảo tồn giá trị lịch sử của di tích.

Hy vọng những kinh nghiệm trên sẽ giúp bạn có một hành trình khám phá Điện Kiến Trung thật đáng nhớ và ý nghĩa, để không chỉ chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiến trúc mà còn cảm nhận trọn vẹn những giá trị lịch sử mà nơi đây lưu giữ.

Việc phục dựng thành công Điện Kiến Trung không chỉ là một nỗ lực lớn trong công tác bảo tồn di sản mà còn là một món quà ý nghĩa dành cho du khách. Đến Huế, đừng quên ghé thăm Điện Kiến Trung để chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiêu sa và lắng nghe những câu chuyện lịch sử đang được "kể" lại trên từng phiến gạch, từng họa tiết tinh xảo của cung điện này. Để hành trình về cố đô thêm phần lãng mạn và trọn vẹn, hãy để chúng tôi dẫn lối bạn đi qua những miền di sản, lắng nghe hơi thở của thời gian và cảm nhận vẻ đẹp của đất Thần Kinh. Những tour du lịch Huế của chúng tôi sẽ là người bạn đồng hành tin cậy, giúp bạn dệt nên những kỷ niệm khó quên, không chỉ tại Điện Kiến Trung mà còn trên khắp nẻo đường kinh thành xưa.