Chùa Bà Mụ Hội An: Biểu tượng văn hóa và tín ngưỡng của người dân phố Hội

Chùa Bà Mụ nằm ngay trung tâm Phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là thành phố Đà Nẵng), cực kỳ thuận lợi cho du khách khám phá.

• Địa chỉ chính xác: Số 675 đường Hai Bà Trưng, Phường Minh An, TP. Hội An.
• Vị trí nổi bật: Nằm trên trục đường Hai Bà Trưng, cách Chùa Cầu chỉ khoảng 300-400m (khoảng 5-7 phút đi bộ). Từ Hội quán Phúc Kiến hoặc các tuyến phố chính trong Phố cổ, bạn chỉ cần đi thẳng theo đường Hai Bà Trưng là đến ngay.

Hướng dẫn đường đi chi tiết:

• Nếu đi bộ từ Chùa Cầu: Đi theo hướng đường Nguyễn Thị Minh Khai hoặc Hai Bà Trưng, rẽ phải vào Hai Bà Trưng, đi thẳng khoảng 400m. Cổng tam quan sẽ hiện ra bên tay phải với màu sắc rực rỡ nổi bật giữa phố cổ.
• Từ bãi đỗ xe Phố cổ: Đi theo đường Trần Phú - rẽ vào Hai Bà Trưng - đi thẳng đến số 675.
• Nếu đi xe máy hoặc ô tô: Từ Đà Nẵng, theo QL1A - Võ Chí Công - rẽ vào đường dẫn vào Hội An - đến đường Hai Bà Trưng. Nơi đây có chỗ gửi xe miễn phí hoặc giá rẻ gần di tích.

Vé vào cửa: Miễn phí hoàn toàn. Thời gian mở cửa thường từ sáng sớm đến chiều tối (khoảng 6h – 18h), phù hợp ghé thăm bất cứ lúc nào trong ngày, đặc biệt vào sáng sớm hoặc hoàng hôn để có không gian yên tĩnh và ánh sáng đẹp.

Chùa Bà Mụ thực chất là tên gọi dân gian của công trình kiến trúc tín ngưỡng Cẩm Hải nhị cung (gồm Cẩm Hà Cung và Hải Bình Cung), thuộc cộng đồng người Minh Hương và người Hoa tại Hội An.

• Nguồn gốc: Di tích có từ năm 1626, thời kỳ Phố cảng Hội An phồn thịnh. Ban đầu nằm ở vị trí khác, giáp ranh Cẩm Phô và Thanh Hà.
• Các lần trùng tu lớn: Năm 1848 và 1922, chùa được sửa chữa quy mô lớn do thời gian tàn phá nặng nề. Tấm bia đá năm 1922 vẫn còn lưu giữ thông tin về quá trình trùng tu.
• Vai trò lịch sử: Đây là nơi thờ Bà Mụ – vị thần bảo hộ sinh nở, bình an gia đình, trong tín ngưỡng dân gian Việt – Hoa. Với người dân Hội An xưa, đặc biệt là cộng đồng Minh Hương (hậu duệ người Minh di cư), chùa là nơi cầu mong con cháu sum vầy, cuộc sống êm ấm, thương thuyền buôn thuận lợi.

Ngày nay, dù chỉ còn lại phần cổng tam quan, di tích vẫn giữ giá trị biểu tượng, phản ánh sự giao thoa văn hóa Việt – Hoa – Nhật tại Phố cổ Hội An – di sản thế giới UNESCO.

Điều làm nên sức hút của Chùa Bà Mụ chính là cổng tam quan – hạng mục còn sót lại nguyên vẹn nhất sau các lần trùng tu.

• Phong cách kiến trúc: Kết hợp hài hòa hai tam quan của Cẩm Hà Cung và Hải Bình Cung, mang đậm dấu ấn Á Đông. Cổng được xây bằng gạch nung, lợp ngói âm dương, với các họa tiết chạm trổ tinh xảo: hoa sen, rồng phượng, mây trời.
• Cấu trúc nổi bật:
  • Bốn trụ biểu chính trang trí hoa văn cầu kỳ.
  • Hai bên tả hữu có cổng phụ mái che.
  • Màu sắc rực rỡ (đỏ, vàng, xanh) tạo điểm nhấn giữa không gian phố cổ trầm mặc.
• Không gian xung quanh: Sau khi trùng tu gần đây, khu vực có hồ sen, cây xanh, thảm cỏ, đường dạo bộ, hệ thống chiếu sáng, tạo nên khung cảnh thơ mộng, yên bình.

Cổng tam quan được nhiều du khách ví như “bức tranh sống” giữa lòng Hội An, đặc biệt đẹp khi chụp ảnh vào lúc sáng sớm hoặc chiều tà.

Không chỉ mang giá trị kiến trúc hay lịch sử, Chùa Bà Mụ còn giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của người dân phố Hội. Qua nhiều thế hệ, ngôi chùa đã trở thành nơi gửi gắm niềm tin, ước vọng và phản ánh rõ nét hệ giá trị văn hóa – tín ngưỡng đặc trưng của cộng đồng cư dân Hội An xưa.

• Tín ngưỡng thờ Bà Mụ: Bà Mụ đại diện cho các vị thần bảo hộ sinh nở, cầu tự, bình an gia đình, khác với các ngôi chùa thờ Phật truyền thống.
• Giá trị văn hóa: Thể hiện sự hòa quyện giữa tín ngưỡng dân gian Việt Nam và văn hóa người Hoa Minh Hương. Đây là minh chứng cho cộng đồng đa văn hóa tại Hội An qua các thế kỷ.
• Ý nghĩa hiện đại: Với người dân địa phương, chùa là nơi gửi gắm ước mơ về hạnh phúc gia đình, con cháu đề huề. Du khách đến đây không chỉ check-in mà còn cảm nhận được hơi thở tâm linh sống động của phố cổ.

Ngày nay, dù trải qua nhiều biến đổi của thời gian, giá trị văn hóa và tín ngưỡng của Chùa Bà Mụ vẫn được gìn giữ và tôn trọng, góp phần tạo nên chiều sâu di sản cho phố cổ Hội An – nơi tín ngưỡng dân gian và đời sống cộng đồng hòa quyện một cách bền chặt.

Tín ngưỡng tại Chùa Bà Mụ gắn liền với phong tục thờ cúng Bà Mụ, cầu mong sinh nở thuận lợi, con cái khỏe mạnh.

• Nghi lễ phổ biến: Người dân thường đến cúng lễ đơn giản với hoa tươi, trái cây, nước lọc. Không cầu kỳ như các lễ hội lớn.
• Phong tục cầu tự: Nhiều gia đình đến đây thắp hương, khấn vái cầu con cháu, đặc biệt là các cặp vợ chồng hiếm muộn.
• Lễ vía Bà Mụ: Thường diễn ra vào ngày 1/2 âm lịch tại các hội quán gần đó (như Phước Kiến), nhưng người dân vẫn ghé Chùa Bà Mụ để hành lễ quanh năm.
• Tín ngưỡng dân gian: Bà Mụ được xem là vị thần gần gũi, bảo vệ phụ nữ và trẻ em, thể hiện mong muốn cuộc sống bình yên của cư dân Hội An xưa và nay.

Dù không tổ chức lễ lớn thường xuyên, không gian chùa vẫn giữ được sự linh thiêng, khiến nhiều người trẻ vẫn duy trì thói quen ghé thăm và hành lễ.

Chùa Bà Mụ là điểm đến lý tưởng để kết hợp tâm linh, check-in và thư giãn giữa phố cổ.

• Check-in “nghìn like”: Cổng tam quan với màu sắc rực rỡ, hồ sen và cây xanh là background hoàn hảo cho ảnh sống ảo. Đặc biệt đẹp vào hoàng hôn khi đèn chiếu sáng.
• Dạo bộ thư giãn: Không gian yên bình với hồ nước, thảm cỏ, đường dạo, lý tưởng để ngồi ngắm cảnh, thiền định hoặc chụp ảnh nghệ thuật.
• Kết hợp khám phá: Ghé thăm sau khi đi Chùa Cầu, Hội quán Phúc Kiến hoặc dạo phố cổ. Buổi sáng sớm hoặc chiều muộn là thời điểm lý tưởng nhất.
• Cảm nhận tâm linh: Thắp hương, cầu bình an, một trải nghiệm gần gũi, giúp bạn hiểu hơn về đời sống tinh thần người dân Hội An.

Chùa Bà Mụ Hội An không chỉ là một di tích tâm linh cổ kính, mà còn là nơi lưu giữ niềm tin, bản sắc và đời sống tinh thần của người dân phố Hội qua bao thế hệ. Giữa nhịp sống chậm rãi của phố cổ, ngôi chùa hiện diện như một điểm tựa văn hoá, giúp du khách cảm nhận rõ hơn chiều sâu lịch sử và giá trị tín ngưỡng đặc trưng của vùng đất di sản. Nếu có dịp đến Hội An, bạn có thể kết hợp tham quan Chùa Bà Mụ trong hành trình khám phá phố cổ, ghé thăm Chùa Cầu, các nhà cổ, hội quán và thưởng thức ẩm thực địa phương đặc sắc. Để chuyến đi trọn vẹn và thuận tiện hơn, lựa chọn tour du lịch phố cổ Hội An có hướng dẫn viên am hiểu văn hoá sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn từng di tích, câu chuyện và nét sinh hoạt truyền thống khiến chuyến tham quan không chỉ là ngắm nhìn, mà là một hành trình trải nghiệm di sản đúng nghĩa.