Du lịch làng nghề Bao La: Trải nghiệm đan lát truyền thống ở Huế

Nằm nép mình bên bờ Bắc sông Bồ, làng nghề Bao La cách trung tâm thành phố Huế khoảng 12–15 km về phía Bắc. Theo địa giới hành chính hiện nay, làng thuộc xã Đan Điền, thành phố Huế; trước đây thuộc xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền. Dòng sông hiền hòa uốn quanh những cánh đồng xanh, những nếp nhà bình dị và con đường làng yên ả đã tạo nên khung cảnh đậm chất thôn quê, nơi nhịp sống dường như chậm lại theo từng mùa nắng mưa.

Từ trung tâm Huế, du khách đi theo Quốc lộ 1A về phía Bắc, qua khu vực Tứ Hạ (Hương Trà), sau đó rẽ vào tuyến đường dẫn đến làng Bao La. Từ khu vực Hương Trà, quãng đường còn lại khoảng 2 km. Không quá xa phố thị, Bao La là điểm dừng chân thích hợp cho những ai muốn tìm về không gian làng quê, lắng nghe câu chuyện nghề xưa và khám phá nét văn hóa thủ công đã gắn bó với người dân nơi đây qua bao thế hệ. Hành trình cũng có thể kết hợp với các điểm tham quan lân cận, để chuyến đi thêm phong phú và trọn vẹn.

Làng nghề đan lát Bao La đã bén rễ trên đất Huế từ hàng trăm năm trước, gắn với những bước chân khai phá và dựng xây xóm làng của cư dân vùng Quảng Điền. Theo những ghi chép về lịch sử địa phương, nghề đan lát xuất hiện từ thời các chúa Nguyễn, song hành cùng quá trình hình thành làng Bao La mới tại thôn Thủy Lập, xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền, bên bờ Nam phá Tam Giang. Từ Bao La cũ đến Bao La mới, tiếng chẻ tre, vót nan và nhịp tay đan lát đã trở thành âm thanh quen thuộc trong đời sống thường ngày. Tre nứa qua bàn tay người thợ hóa thành rổ, rá, nong, nia, thúng mủng, chõng tre, chiếc nôi nhỏ… những vật dụng bình dị từng hiện diện trong hầu khắp mỗi nếp nhà Việt.

Thuở đầu, đan lát chỉ là công việc tranh thủ lúc nông nhàn, khi ruộng đồng đã xong mùa cấy gặt. Thế nhưng, bằng sự khéo léo và óc sáng tạo, người Bao La dần làm nên những sản phẩm có tiếng, mỗi xóm lại gắn với một mặt hàng riêng. Xóm Chợ chuyên đan giần sàng, Xóm Đông làm thúng mủng, Xóm Chùa nổi tiếng với những chiếc rá, Xóm Đình và Hóp gắn bó với nghề làm rổ, còn Xóm Cầu chuyên đan nong nia. Sự phân công ấy không chỉ tạo nên nét riêng trong sinh hoạt sản xuất, mà còn cho thấy nghề đã ăn sâu vào nếp sống và trở thành niềm tự hào của từng xóm làng.

Trải qua những đổi thay của thời cuộc, nghề đan lát Bao La cũng có lúc đứng trước nguy cơ mai một. Năm 2007, Hợp tác xã Mây tre đan Bao La ra đời, mở thêm hướng đi cho những đôi tay vốn đã quen với tre nứa. Các sản phẩm được cải tiến về kiểu dáng, công năng, vừa giữ kỹ thuật đan truyền thống vừa đáp ứng thị hiếu thị trường và phục vụ khách du lịch. Năm 2008, Bao La được công nhận là “Làng nghề tiêu biểu Việt Nam”. Từ những vật dụng thân thuộc trong gian bếp, góc nhà, sản phẩm của làng dần tìm được chỗ đứng ở những thị trường xa hơn, mang theo danh tiếng và niềm tự hào của người dân Quảng Điền đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Từ những thân tre mộc mạc, người thợ Bao La đã tạo nên vô số vật dụng gắn bó với đời sống làng quê Việt. Thúng, mủng, rổ, rá, nong, nia, giần, sàng, lồng bàn hay chiếc nôi tre từng hiện diện trong mỗi gian bếp, sân nhà và mùa vụ đồng áng. Mỗi sản phẩm đều được đan cài từ những nan tre đã qua chẻ, vót, chuốt kỹ lưỡng, đòi hỏi sự khéo tay và độ chính xác trong từng mối đan. Nhờ vậy, sản phẩm Bao La nổi tiếng bởi độ bền chắc, kiểu dáng giản dị và tính ứng dụng cao.

Theo thời gian, những người thợ không dừng lại ở các mặt hàng truyền thống mà còn tìm cách đưa nghề đan lát đến gần hơn với đời sống hiện đại. Hiện nay, Hợp tác xã Mây tre đan Bao La phát triển hơn 500 mẫu mã, mở rộng từ đồ gia dụng đến sản phẩm trang trí và mỹ nghệ:

• Đồ trang trí: Đèn treo, chụp đèn, lẵng hoa, giỏ xách, khay tre với kiểu dáng đa dạng, phù hợp cho không gian sống và quán cà phê.

• Sản phẩm nội thất: Bàn ghế tre, giá sách và các món đồ trang trí, mang vẻ đẹp tự nhiên, gần gũi.

• Đồ mỹ nghệ: Những mô hình kiến trúc, di sản xứ Huế như cầu ngói Thanh Toàn, tháp Thiên Mụ, Phu Văn Lâu được tái hiện bằng kỹ thuật đan lát tinh tế.

• Sản phẩm phục vụ du lịch và xuất khẩu: Các mặt hàng thủ công được thiết kế riêng cho khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà hàng và thị trường quốc tế.

Một số sản phẩm của làng đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao, cho thấy nỗ lực nâng cao chất lượng và giá trị hàng thủ công truyền thống. Sử dụng nguyên liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường, sản phẩm Bao La cũng đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh đang được quan tâm. Từ chiếc rá tre quen thuộc đến chiếc đèn trang trí tinh xảo, mỗi món đồ đều mang theo dấu ấn của một nghề thủ công lâu đời, được người thợ gìn giữ và làm mới bằng đôi bàn tay tài hoa.

Ghé thăm Bao La, du khách có dịp bước vào không gian lao động mộc mạc của một làng nghề lâu đời, nơi tiếng chẻ tre, vót nan vẫn vang lên trong những xưởng đan nhỏ. Tại Hợp tác xã Mây tre đan Bao La, hành trình khám phá bắt đầu từ khu trưng bày sản phẩm và xưởng sản xuất, nơi du khách có thể tìm hiểu cách người thợ biến những thân tre thô thành vật dụng tinh xảo.

Theo chân các nghệ nhân, bạn sẽ được quan sát từng công đoạn: chọn tre, xử lý nguyên liệu, chẻ và vót nan, rồi đan cài thành hình. Mỗi thao tác đều đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn. Thú vị hơn, du khách còn có thể thử sức với một vài sản phẩm đơn giản như chiếc rổ nhỏ, lồng đèn hay vật dụng trang trí. Dưới sự hướng dẫn của người thợ, những nan tre tưởng chừng rời rạc dần kết nối thành hình, mang lại trải nghiệm gần gũi và đáng nhớ.

Sau khi tham quan, bạn có thể chọn mua những món đồ thủ công ngay tại làng để làm quà. Từ vật dụng gia đình đến sản phẩm trang trí, mức giá thường dao động từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng, tùy kiểu dáng và kích thước. Mỗi món quà nhỏ cũng là một cách góp phần ủng hộ người thợ và gìn giữ nghề truyền thống.

Du lịch làng nghề Bao La không chỉ mang lại thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn nghề truyền thống trước nguy cơ mai một do cạnh tranh từ sản phẩm công nghiệp. Bên cạnh đó cũng là hành trình để du khách trở về với cội nguồn văn hóa Việt Nam, nơi bạn không chỉ mua sắm mà còn mang về những kỷ niệm ý nghĩa từ bàn tay khéo léo của nghệ nhân Huế. Kết hợp với các điểm du lịch nổi tiếng như Đại Nội Huế hay phá Tam Giang, chuyến đi của bạn sẽ thêm phần trọn vẹn.