Nhà tù Lao Bảo được thực dân Pháp khởi công xây dựng vào năm 1908 trên khu đất rộng khoảng 10 ha tại thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Ban đầu, nơi đây được sử dụng để giam giữ tù thường phạm và các sĩ phu yêu nước tham gia phong trào chống Pháp. Đến giai đoạn 1928–1929, nhà tù được mở rộng với hai dãy Lao A và Lao B xây dựng bằng gỗ, lợp ngói. Mỗi dãy có kích thước khoảng 15 m chiều dài, 5 m chiều rộng và cao 2 m, có thể giam giữ khoảng 60 tù nhân. Về sau, quy mô nhà tù tiếp tục được mở rộng với các dãy nhà dài 30 m, rộng 6 m, mỗi gian có thể giam tới 180 tù nhân, đồng thời bổ sung khu biệt giam gồm 13 buồng dành cho những tù nhân bị xem là nguy hiểm. Trong suốt thời gian hoạt động, nơi đây từng giam giữ nhiều nhà cách mạng và nhân sĩ yêu nước nổi tiếng, tiêu biểu như Đại tướng Nguyễn Chí Thanh và nhà thơ Tố Hữu.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ của Việt Nam, nhà tù Lao Bảo đã bị bom đạn tàn phá một phần. Tuy vậy, đến nay di tích vẫn còn lưu giữ nhiều hiện vật và dấu tích lịch sử, góp phần tái hiện những năm tháng khắc nghiệt dưới chế độ thực dân. Di tích nằm cách Quốc lộ 9 khoảng 2 km và cách thành phố Đông Hà khoảng 80 km, hiện trở thành một địa điểm tham quan lịch sử – giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần bất khuất của dân tộc. Công tác trùng tu, bảo tồn vẫn đang được triển khai, tuy nhiên một số hạng mục đã xuống cấp, vì vậy du khách khi tham quan cần giữ gìn và tôn trọng không gian di tích.


