Ghé thăm nhà thờ tộc Nguyễn Tường – "Cái nôi" của những bậc tài danh văn chương

Nhà thờ tộc Nguyễn Tường nằm ngay giữa lòng phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là thành phố Đà Nẵng). Địa chỉ chính xác là số 8/2 đường Nguyễn Thị Minh Khai, thuộc phường Minh An. Nơi đây thường được người dân địa phương gọi thân mật là "Dinh Ông Lớn" – một tên gọi gợi nhớ về vị thế uy nghi của dòng họ trong lịch sử.

Vị trí này rất thuận lợi, chỉ cách các địa danh nổi tiếng như Chùa Cầu hay Nhà cổ Tấn Ký khoảng 500-700 mét, giúp du khách dễ dàng kết hợp tham quan trong hành trình khám phá phố cổ. Nhà thờ nằm trong một con hẻm nhỏ yên bình, tách biệt khỏi sự nhộn nhịp của khu trung tâm, mang đến không gian thanh tịnh để chiêm ngưỡng di sản. 

Nhà thờ tộc Nguyễn Tường được xây dựng vào năm 1806 dưới triều Gia Long, bởi các bậc tiền nhân của dòng họ Nguyễn Tường. Ban đầu, đây là nơi thờ tự tổ tiên và lưu giữ truyền thống gia tộc, với tên chữ là "Nguyễn Tường Từ Đường". Công trình trải qua hai lần trùng tu lớn vào năm 1909 và 2005, nhằm bảo tồn kiến trúc và giá trị văn hóa.

Lịch sử hình thành gắn liền với sự phát triển của dòng họ khoa bảng. Ông Nguyễn Tường Vân – vị Binh bộ Thượng thư dưới triều Minh Mạng – là nhân vật then chốt, người đã góp phần xây dựng và nâng tầm nhà thờ thành tư dinh của một đại quan triều Nguyễn. Với tuổi đời gần 220 năm, nhà thờ không chỉ là di tích lịch sử mà còn là minh chứng cho sự thịnh vượng của dòng họ từ thời Nguyễn Văn Huấn – ông tổ đời thứ nhất đến các thế hệ sau. Năm 2013, nhà thờ chính thức mở cửa đón khách tham quan, và đến năm 2023 đã kỷ niệm 10 năm hoạt động, trở thành điểm đến văn hóa độc đáo tại Hội An.

Kiến trúc nhà thờ mang phong cách nhà rường xứ Huế, với cấu trúc 3 gian 2 chái, chiều sâu 5 nhịp, sử dụng khung gỗ lim quý hiếm và chạm trổ tinh xảo. Nơi đây lưu giữ nhiều báu vật như sắc phong triều Nguyễn, thư tịch Hán Nôm, tranh vẽ và đồ cổ, phản ánh lối sống và giá trị tinh thần của người Việt xưa.

Dòng họ Nguyễn Tường là một trong những dòng họ khoa bảng nổi tiếng nhất Hội An, với truyền thống đỗ đạt và làm quan cao dưới triều Nguyễn. Tổ tiên đầu tiên là ông Nguyễn Văn Huấn, di cư từ Trung Hoa đến Hội An vào thế kỷ 18. Đến đời ông Nguyễn Tường Vân (1784-1842), dòng họ đạt đỉnh cao với chức vụ Binh bộ Thượng thư, và con trai ông là Nguyễn Tường Phổ (1807-1856) – vị tiến sĩ nổi danh.

Nhưng điều làm nên sức hút văn chương của dòng họ chính là thế hệ hậu duệ gắn liền với Tự Lực Văn Đoàn – nhóm văn sĩ tiên phong của văn học hiện đại Việt Nam. Các tên tuổi lớn bao gồm:

• Nhất Linh (Nguyễn Tường Tam): Nhà văn, nhà báo, người sáng lập Tự Lực Văn Đoàn, tác giả của "Đoạn Tuyệt" và "Hồn Bướm Mơ Tiên". Ông là cháu nội của Nguyễn Tường Phổ.
• Thạch Lam (Nguyễn Tường Lân): Nổi tiếng với truyện ngắn "Hai Đứa Trẻ" và "Hà Nội 36 Phố Phường", miêu tả tinh tế cuộc sống đô thị.
• Hoàng Đạo (Nguyễn Tường Long): Nhà văn, nhà báo với các tác phẩm phê phán xã hội như "Trước Vành Móng Ngựa".

Nhà thờ tộc Nguyễn Tường chính là "cái nôi" nuôi dưỡng tinh thần văn chương, nơi các bậc tài danh này từng gắn bó tuổi thơ và lấy cảm hứng cho sáng tác. Đến đây, bạn sẽ được nghe kể về hành trình từ khoa bảng truyền thống đến văn học hiện đại, làm phong phú thêm hiểu biết về lịch sử văn đàn Việt Nam.

Tham quan nhà thờ tộc Nguyễn Tường Hội An không chỉ là ngắm nhìn kiến trúc mà còn là hành trình khám phá chiều sâu văn hóa và lịch sử. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng bộ sưu tập quý giá: hơn 20 đạo sắc phong triều Nguyễn, thư tịch Hán Nôm cổ, tranh thủy mặc và đồ gốm sứ trăm năm tuổi.

Điểm đặc biệt là các buổi kể chuyện từ hậu duệ dòng họ, chia sẻ về cuộc đời các nhà văn Tự Lực Văn Đoàn và những bí mật lịch sử. Không gian yên bình với vườn cây xanh mát, kết hợp yếu tố giáo dục như triển lãm ảnh và tài liệu, khiến trải nghiệm trở nên sống động. Nếu may mắn, bạn có thể tham gia các sự kiện văn hóa như hội thảo văn học hoặc biểu diễn nghệ thuật dân gian. Vé vào cửa khoảng 50.000 - 100.000 VNĐ, và tour hướng dẫn viên sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về giá trị di sản.

Để chuyến tham quan diễn ra thuận lợi và thể hiện sự tôn trọng đối với không gian di tích, du khách nên lưu ý một số điểm quan trọng sau:

• Trang phục: Mặc lịch sự, tránh quần short ngắn hoặc áo hở vai, vì đây là nơi thờ tự.
• Giữ gìn vệ sinh: Không vứt rác bừa bãi, giữ im lặng để tôn trọng không gian thiêng liêng.
• Chụp ảnh: Được phép nhưng không dùng flash hoặc chạm vào hiện vật cổ.
• Phí tham quan: Chuẩn bị tiền lẻ cho vé và quyên góp nếu có.
• Thời gian: Tránh giờ trưa nắng nóng; mang theo nước uống và kem chống nắng.
• An toàn: Theo dõi thời tiết, đặc biệt mùa mưa; liên hệ ban quản lý nếu cần hướng dẫn viên (số điện thoại thường có trên website di sản Hội An).

Tuân thủ những lưu ý trên sẽ giúp bạn có một hành trình tham quan nhà thờ tộc Nguyễn Tường trọn vẹn, ý nghĩa và giàu giá trị văn hóa.

Tham quan nhà thờ tộc Nguyễn Tường, du khách không chỉ mang theo những hiểu biết sâu sắc về một dòng họ trí thức tiêu biểu mà còn cảm nhận rõ hơn chiều sâu văn hóa của phố cổ Hội An. Từ đây, bạn có thể dễ dàng tiếp tục khám phá các điểm đến giàu giá trị lịch sử lân cận như Chùa Cầu – biểu tượng hơn 400 năm tuổi của Hội An, nhà cổ Tấn Ký và Phùng Hưng với kiến trúc đặc trưng giao thoa Đông – Tây, hội quán Phúc Kiến linh thiêng, hay thong thả dạo bước bên sông Hoài để cảm nhận nhịp sống bình yên của phố cổ. Mỗi điểm dừng chân là một mảnh ghép hoàn chỉnh, giúp hành trình khám phá Hội An trở nên trọn vẹn, sâu lắng và đáng nhớ hơn.