Đèo Ngang nằm trên dãy Hoành Sơn (nhánh của Trường Sơn đâm ra biển Đông), dài khoảng 6–7 km, cao gần 250 m so với mực nước biển. Đây từng là ranh giới tự nhiên quan trọng và được lưu danh qua bài thơ “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan. Trên đỉnh đèo là Hoành Sơn Quan (còn gọi Cổng Trời), công trình cửa ải xây năm 1833 dưới triều Minh Mạng. Từ đây, bạn ngắm toàn cảnh núi – biển giao hòa, đặc biệt đẹp vào sáng sớm hoặc chiều tà. Đường lên đèo quanh co nhưng đã được nâng cấp, thuận tiện cho cả xe máy và ô tô. Nên dành 45–90 phút để dạo bộ, chụp ảnh và cảm nhận không khí trong lành.

Đèo Ngang không chỉ là một thắng cảnh mà còn là một chứng nhân lịch sử quan trọng. Nơi đây từng là ranh giới tự nhiên giữa Đại Việt và Chăm Pa, sau đó trở thành điểm phân định Đàng Trong – Đàng Ngoài. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đèo Ngang là một vị trí chiến lược, chứng kiến sự đấu tranh anh dũng của quân đội ta. Hoành Sơn Quan được xây dựng nhằm kiểm soát việc qua đèo, là một công trình kiến trúc cổ mang đậm dấu ấn thời gian. Dừng chân tại các điểm dừng trên đèo để chiêm ngưỡng toàn cảnh núi non trùng điệp và biển cả bao la. Đặc biệt, khung cảnh bình minh và hoàng hôn trên đèo mang một vẻ đẹp huyền ảo.


