Nhà vườn Bến Xuân - Nhà vườn nghệ thuật gắn liền với âm nhạc, thơ và triết lý sống Huế

Nằm trên đường Văn Thánh, phường Hương Hồ, thành phố Huế, Nhà vườn Bến Xuân nép mình bên dòng sông Hương, ở vị trí khá đặc biệt giữa chùa Thiên Mụ và Văn Thánh Huế. Không gian nơi đây không quá tách biệt với cảnh quan xung quanh mà ngược lại, dường như được đặt vào đúng chỗ để hòa cùng những công trình và khu vườn cổ vốn đã rất quen thuộc của vùng đất này.

Khuôn viên Nhà vườn Bến Xuân với diện tích khoảng 2.000–5.000 m², quay về hướng Nam, mở ra phía sông Hương. Nhìn từ mặt nước, những nếp nhà, cây xanh và cảnh quan xung quanh tạo thành một tổng thể khá hài hòa với Thiên Mụ – Văn Thánh, mang lại cảm giác yên tĩnh và có phần tách khỏi nhịp sống bên ngoài. Bến Xuân thường đón khách theo lịch hẹn, nhất là các đoàn văn hóa và khách quốc tế, vì vậy nếu muốn tham quan, bạn nên liên hệ trước để sắp xếp thời gian.

Một cách thú vị để đến Nhà vườn Bến Xuân là kết hợp hành trình trên sông Hương. Thay vì chỉ đi bằng đường bộ, ngồi thuyền xuôi theo dòng nước, nhìn những khu vườn và công trình cổ dần hiện ra hai bên bờ sẽ giúp cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp rất riêng của khu vực này.

Nhà vườn Bến Xuân không phải là một công trình được tạo nên trong ngày một ngày hai. Hơn mười năm, vợ chồng nghệ sĩ Camille Huyền và ông Trương Đình Ngộ đã dành nhiều tâm sức để dựng nên một không gian mang đậm tinh thần Huế. Ông Trương Đình Ngộ là người gốc Huế, từng có hơn 40 năm sinh sống tại Đức, Pháp và Thụy Sĩ. Những năm tháng xa quê mang đến cho ông góc nhìn của một người đã trải nghiệm văn hóa phương Tây, nhưng đồng thời cũng khiến ký ức về Huế trở thành nguồn cảm hứng để trở về và tạo dựng Bến Xuân.

Điều thú vị ở Nhà vườn Bến Xuân nằm ở cách chủ nhân lựa chọn xây dựng: không sao chép một ngôi nhà cổ, cũng không biến nơi đây thành một công trình hiện đại tách khỏi truyền thống. Thay vào đó là ý tưởng “bảo tồn thích nghi” giữ vẻ ngoài, vật liệu và tinh thần kiến trúc Huế, nhưng bên trong vẫn có sự tiện nghi phù hợp với cuộc sống hiện đại.

Để làm được điều đó, nhiều năm được dành cho việc tìm kiếm và phục hồi những vật liệu cũ. Ngói liệt, gạch cổ, gỗ, cửa cũ và đồ sứ có tuổi đời hàng trăm năm được sưu tầm từ nhiều nơi rồi đưa vào công trình. Có những viên gạch được cho là đã hơn 200 năm tuổi, từng thuộc về những ngôi nhà cổ hoặc tường thành cũ. Thay vì để những vật liệu ấy tiếp tục nằm lại trong những công trình đã xuống cấp, Bến Xuân trao cho chúng một đời sống mới.

Điều làm Nhà vườn Bến Xuân trở nên khác biệt không nằm ở một công trình riêng lẻ, mà ở cách kiến trúc, nghệ thuật và thiên nhiên được đặt cạnh nhau. Bước qua từng khu vực, du khách có thể bắt gặp những chi tiết rất Huế nhưng được thể hiện bằng một góc nhìn mới, từ nhà rường, cổng nghệ thuật cho đến khu vườn và không gian âm nhạc.

Ấn tượng đầu tiên là ba cổng nghệ thuật do nghệ sĩ Camille Huyền sáng tạo. Mỗi cổng mang một câu chuyện riêng. Cổng Sen nằm bên sông Hương, với phần mái gợi hình dáng một con thuyền đang trôi trên mặt nước, tạo cảm giác nhẹ và thoáng. Cổng Thiền Sư phía đường Văn Thánh lấy hình ảnh Đức Phật ngồi thiền trên hồ sen làm chủ đề, trong đó có ảnh hưởng từ ngôn ngữ điêu khắc của nghệ sĩ Điềm Phùng Thị. Còn Cổng Bút Tháp (cổng Om) gây chú ý với ký tự “Om” trong câu thần chú Om Mani Padme Hum được thể hiện bằng chữ Phạn.

Đi sâu vào bên trong là nhà chính, một ngôi nhà rường Huế kiểu 3 gian 2 chái, sử dụng mái ngói liệt, hệ cột kèo chạm trổ và cửa gỗ mít với những họa tiết hoa lá hóa rồng. Gian giữa vừa giữ không gian thờ và các chi tiết truyền thống, vừa được sử dụng để trưng bày tranh sơn dầu của Camille Huyền và tổ chức những buổi biểu diễn nghệ thuật. Bên cạnh đó còn có Cổ Lâu, thư viện và cây cầu gạch cổ dẫn sang nhà Nghinh Phong, công trình chịu ảnh hưởng kiến trúc thời Khải Định nằm bên hồ súng có cá vàng.

Nhưng có lẽ phải bước ra khu vườn mới cảm nhận rõ tinh thần của nhà vườn Huế. Cau, cây ăn quả theo mùa, bến nước, những khoảng xanh và khu vườn lúa hữu cơ không sử dụng hóa chất được sắp đặt vừa đủ để không gian có cảm giác tự nhiên. Những lối đi lát gạch Bát Tràng cổ, được giới thiệu có tuổi đời khoảng 300 năm, càng làm khu vườn mang màu thời gian. Một điểm đặc biệt khác của Bến Xuân là nhà hát cổ điển được xây theo dáng nhà rường Huế, sức chứa khoảng 60 người. Đây là nơi diễn ra các chương trình ca Huế, nhạc cổ điển, phổ thơ và giao lưu nghệ thuật, biến Bến Xuân từ một nhà vườn đơn thuần thành một không gian văn hóa có đời sống riêng.

Nhà vườn Bến Xuân không phải một không gian chuyên về Trịnh Công Sơn, nhưng nếu yêu nhạc Trịnh, bạn có thể dễ dàng tìm thấy ở nơi này những cảm xúc rất gần với thế giới âm nhạc của ông: dòng sông Hương, khu vườn xanh, ánh trăng, gió, sự tĩnh lặng và một nhịp sống chậm. Những hình ảnh ấy vốn đã quá quen thuộc trong văn hóa Huế và cũng thường xuất hiện trong những suy tư của Trịnh Công Sơn về tình yêu, con người, thân phận và cuộc đời.

Điểm thú vị của Bến Xuân Huế là âm nhạc không được đặt riêng trong một khán phòng rồi kết thúc khi buổi diễn khép lại. Nghệ sĩ Camille Huyền thường mang đến những chương trình kết hợp giữa thơ, ca khúc phổ thơ và nhạc cổ điển, trong đó có các tác phẩm phổ thơ Hàn Mặc Tử và âm nhạc của Cung Tiến. Cách thể hiện theo hướng art song tạo nên sự giao thoa khá rõ giữa âm nhạc phương Đông và phương Tây.

Tại nhà hát Bến Xuân, những chương trình hòa nhạc cổ điển, ca Huế, dân ca hay hát ru tiếp tục được đưa vào một không gian rất khác với sân khấu thông thường. Người nghe có thể thưởng thức âm nhạc trong một nhà rường, giữa khu vườn và gần dòng sông Hương – nơi cảnh vật xung quanh cũng góp phần tạo nên cảm xúc cho buổi diễn.

Nhà vườn Bến Xuân không chỉ là điểm tham quan mà còn là nơi mang đến những trải nghiệm văn hóa sâu sắc cho du khách. Dưới đây là một số hoạt động nổi bật mà bạn không nên bỏ lỡ khi ghé thăm:

• Tham quan kiến trúc và vườn: Dạo qua các cổng nghệ thuật, nhà rường, hồ nước và khu vườn xanh, khám phá những vật liệu cổ cùng cách bài trí đậm tinh thần Huế.

• Thưởng thức ẩm thực: Trải nghiệm các món ăn mang hương vị Huế, được chuẩn bị chỉn chu trong không gian nhà vườn thanh tĩnh.

• Đêm nhạc / hòa nhạc: Thưởng thức ca Huế, nhạc cổ điển, phổ thơ và âm nhạc Đông – Tây trong nhà hát mang kiến trúc nhà rường.

• Lưu ý: Nhà vườn Bến Xuân chủ yếu đón khách theo lịch hẹn, vì vậy nên liên hệ trước để sắp xếp thời gian tham quan hoặc tham dự các chương trình nghệ thuật.

Thông tin tham quan:

• Địa chỉ: Đường Văn Thánh, phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, Thừa Thiên Huế.

• Giờ mở cửa: 8:00 - 17:00 (khuyến khích liên hệ trước để sắp xếp lịch tham quan).

Thay vì bị mai một như nhiều nhà vườn Huế khác, Bến Xuân đã được thổi hồn trở lại, trở thành minh chứng sống động cho nỗ lực bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong nhịp sống đô thị hóa. Tour tham quan Nhà vườn cùng Sovaba Travel không chỉ đưa du khách đến một điểm du lịch nổi tiếng, mà còn mở ra hành trình khám phá hồn cốt văn hóa Huế. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai yêu nghệ thuật, thi ca và mong muốn trải nghiệm lối sống thanh tao, quý phái mà dân dã của người Huế. Trong không gian hòa quyện giữa kiến trúc truyền thống, âm nhạc, thơ ca và triết lý sống, tour Nhà vườn Bến Xuân mang đến cho du khách những cảm xúc vừa gần gũi vừa sâu lắng, khác biệt hẳn so với những chuyến tham quan thông thường.