Làng An Xá - Lệ Thủy - Quảng Bình: Quê hương Đại Tướng Võ Nguyên Giáp

Nằm bên dòng Kiến Giang hiền hòa, làng An Xá thuộc xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Đây là vùng quê đã đi vào ký ức của nhiều thế hệ không chỉ bởi vẻ đẹp bình dị của miền quê ven sông, mà còn bởi nơi đây là quê hương của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Từ trung tâm thành phố Đồng Hới, du khách di chuyển khoảng 40 km về phía Nam theo Quốc lộ 1A hoặc đường Hồ Chí Minh, đến khu vực thị trấn Kiến Giang rồi tiếp tục rẽ vào những con đường làng. Hành trình không quá xa, nhưng cảnh vật dọc đường dần thay đổi: phố xá nhường chỗ cho những cánh đồng lúa rộng mở, hàng cây xanh và nhịp sống chậm rãi đặc trưng của vùng đất Lệ Thủy. An Xá là một ngôi làng có lịch sử lâu đời, tiền thân là làng Kẻ Thá từ thời Trần. Qua hàng trăm năm, người dân nơi đây vẫn gắn bó với nghề nông, nghề dệt chiếu cói và gìn giữ những nét văn hóa đặc sắc của quê hương như hò khoan Lệ Thủy hay những mùa hội đua thuyền rộn ràng trên dòng Kiến Giang.

Giữa miền quê yên bình bên dòng Kiến Giang, Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp lặng lẽ lưu giữ những dấu vết gần gũi nhất về tuổi thơ của người con ưu tú quê hương Lệ Thủy. Ngôi nhà được dựng trên chính nền đất cũ – nơi cậu bé Võ Nguyên Giáp cất tiếng khóc chào đời, lớn lên giữa mái nhà quê bình dị trước khi bước ra khỏi làng An Xá để bắt đầu hành trình của một cuộc đời lớn lao. Ngôi nhà nguyên gốc hơn một trăm năm tuổi đã bị thực dân Pháp đốt cháy vào năm 1947. Đến năm 1977, gia đình và chính quyền địa phương phục dựng lại ngôi nhà theo đúng nếp kiến trúc truyền thống của vùng Lệ Thủy: nhà gỗ ba gian hai chái, mái ngói mộc mạc, giản dị như chính cuộc sống của một làng quê miền Trung. Bước vào bên trong, không gian với bàn thờ tổ tiên, bộ bàn ghế cũ, phản gỗ, tủ sách, chiếc rương hay những vật dụng quen thuộc của một gia đình nông thôn khiến người ta có cảm giác như thời gian đang chậm lại.

Cây khế cổ thụ vẫn đứng lặng qua bao mùa mưa nắng, hàng cau xanh vẫn vươn mình trước sân, bể nước vẫn nằm đó như những chứng nhân âm thầm của một miền tuổi thơ. Những hình ảnh giản dị ấy khiến câu chuyện về Đại tướng trở nên gần gũi hơn: trước khi trở thành vị Tổng Tư lệnh của một dân tộc, ông cũng từng là một cậu bé lớn lên giữa làng quê, dưới bóng cây, bên dòng sông và trong vòng tay của gia đình.

Ngay bên cạnh Nhà lưu niệm là Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, được khánh thành vào tháng 12/2024. Công trình mang dáng dấp kiến trúc truyền thống Việt Nam, tạo nên một không gian trang nghiêm để người dân và du khách tưởng nhớ, tri ân cuộc đời cùng những cống hiến lớn lao của Đại tướng.

Hai công trình nằm cạnh nhau như hai mạch ký ức nối liền quá khứ và hiện tại. Một bên là mái nhà nhỏ lưu giữ những tháng năm tuổi thơ bình dị, một bên là không gian tưởng niệm trang trọng dành cho một con người đã đi vào lịch sử. Vì thế, hành trình về An Xá không chỉ là chuyến tham quan một di tích, mà còn là khoảnh khắc để mỗi người chậm lại, lắng nghe câu chuyện về một cuộc đời vĩ đại đã bắt đầu từ một mái nhà mộc mạc bên dòng Kiến Giang.

Từ làng An Xá, du khách có thể kết hợp khám phá nhiều điểm đến mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa và thiên nhiên của vùng đất Lệ Thủy.

• Chùa An Xá: Ngôi chùa hơn 100 năm tuổi, di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, nằm gần nhà lưu niệm. Không gian yên tĩnh, kiến trúc cổ kính, từng gắn với hoạt động cách mạng.

• Suối khoáng nóng Bang (xã Kim Thủy): Cách không xa, nhiệt độ nước lên tới hơn 100°C, thích hợp tắm khoáng, thư giãn và trải nghiệm spa.

• Chùa Hoằng Phúc (xã Mỹ Thủy): Ngôi cổ tự hơn 700 năm tuổi, một trong những ngôi chùa cổ nhất miền Trung.

• Phá Hạc Hải, Bàu Sen: Cảnh quan sinh thái đẹp, hồ nước ngọt giữa đồi cát, phù hợp nghỉ dưỡng nhẹ.

• Lăng mộ và nhà thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh: Di tích lịch sử về vị tướng mở cõi phương Nam.

• Xa hơn một chút: Vũng Chùa – Đảo Yến (nơi an nghỉ cuối cùng của Đại tướng), hoặc kết hợp với các điểm nổi tiếng khác của Quảng Bình như Phong Nha – Kẻ Bàng.

Làng An Xá còn lưu giữ nghề dệt chiếu cói thủ công truyền thống. Du khách có thể ghé thăm làng nghề, quan sát những công đoạn làm chiếu và chọn mua sản phẩm mang đậm dấu ấn quê hương về làm quà.

Để chuyến tham quan làng An Xá trọn vẹn hơn, du khách nên lựa chọn đi vào buổi sáng hoặc chiều mát để thuận tiện di chuyển và tham quan. Dịp tháng 8, đặc biệt gần ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp 25/8, hoặc Quốc khánh 2/9 thường thu hút đông du khách và mang không khí trang nghiêm, sôi động hơn.

Khi đến Nhà lưu niệm và Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, du khách nên ăn mặc lịch sự, giữ trật tự và tôn trọng không gian thờ tự. Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về quê hương và tuổi thơ của Đại tướng, đừng ngại trò chuyện với người trông coi hoặc người dân địa phương.

Một chuyến đi trong ngày có thể kết hợp tham quan chùa Hoằng Phúc, suối khoáng nóng Bang hoặc khám phá thêm những nét bình dị của vùng quê Lệ Thủy. Đừng quên chuẩn bị nước uống, kem chống nắng và dành cho mình một chút thời gian để chậm rãi cảm nhận vẻ yên bình của làng quê bên dòng Kiến Giang.

Làng An Xá không chỉ là quê hương của Đại tướng mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường, và lòng nhân ái. Những giá trị ấy tiếp tục được thế hệ trẻ kế thừa, như lời bài hát: “Xuôi về tuổi ấu thơ, ra đi từ làng An Xá quê hương/ Ký ức xa mờ, dòng Kiến Giang lững lờ/ Gia phong cha ông bất khuất anh hùng…”.

Làng An Xá không chỉ là một điểm đến trên bản đồ du lịch Quảng Bình mà còn là nơi lưu giữ hồn cốt của một vùng đất giàu truyền thống cách mạng và văn hóa. Từ những con đường làng nhỏ bé, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã bước ra thế giới, để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử dân tộc. Hãy một lần ghé thăm An Xá, để cảm nhận hơi thở của quê hương, để tri ân vị tướng huyền thoại, và để thấy trái tim mình rung lên những nhịp đập tự hào về đất nước Việt Nam.