Lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn có nguồn gốc từ hơn 1.000 năm trước, bắt đầu từ mùa xuân năm Đinh Hợi (987) dưới triều đại Tiền Lê. Theo sử sách, vua Lê Đại Hành – vị anh hùng dân tộc đã đánh bại quân Tống – đã đích thân xuống đồng cày ruộng tại chân núi Đọi Sơn (nay thuộc xã Tiên Sơn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam). Hành động này không chỉ nhằm cầu mong mùa màng bội thu mà còn khuyến khích nhân dân chăm lo sản xuất nông nghiệp, coi nông nghiệp là nền tảng của đất nước.
Từ sự kiện lịch sử này, nghi thức "tịch điền" (vua cày ruộng) trở thành quốc lễ qua nhiều triều đại phong kiến Việt Nam, từ Lý, Trần đến Lê. Tuy nhiên, sau nhiều biến cố lịch sử, lễ hội dần mai một và chỉ được phục dựng lại từ năm 2009 tại chính quê hương vua Lê Đại Hành. Kể từ đó, lễ hội được tổ chức hàng năm ở cấp địa phương và quy mô lớn hơn mỗi 5 năm một lần, trở thành biểu tượng văn hóa của tỉnh Hà Nam. Đến nay, lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống trong bối cảnh hiện đại.
Lễ hội không chỉ tái hiện quá khứ mà còn kết nối với hiện tại, nhắc nhở thế hệ trẻ về vai trò của nông nghiệp trong sự phát triển bền vững của dân tộc.
