Khám phá Cầu Tràng Tiền: Vị trí, lịch sử xây dựng và hành trình hơn một thế kỷ

Cầu Tràng Tiền nằm ngay trung tâm thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam, bắc qua dòng sông Hương – con sông gắn liền với vẻ đẹp mộng mơ của vùng đất Cố đô. Cầu nối hai bờ sông Hương, với:

• Đầu phía Bắc: Thuộc phường Phú Hòa, gần khu vực chợ Đông Ba sầm uất, nơi lưu giữ nét văn hóa thương mại lâu đời của Huế.
• Đầu phía Nam: Thuộc phường Phú Hội, khu vực đang phát triển với nhiều hoạt động du lịch và văn hóa.

Với chiều dài 402,6 mét, cầu Tràng Tiền gồm 6 nhịp dầm thép hình vành lược, mỗi nhịp dài 67 mét, được thiết kế theo phong cách Gothic đặc trưng của Pháp, mang vẻ đẹp vừa cổ kính vừa thanh thoát. Vị trí chiến lược của cầu không chỉ giúp kết nối giao thông mà còn là điểm nhấn du lịch, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm.

Để dễ dàng di chuyển đến cầu, bạn có thể sử dụng các phương tiện như xe đạp (20.000–30.000 VNĐ/giờ), xe máy (120.000–150.000 VNĐ/ngày), xích lô (100.000–150.000 VNĐ/giờ) hoặc thậm chí trải nghiệm thuyền rồng trên sông Hương để ngắm cầu từ một góc nhìn độc đáo.

Lịch sử hình thành của Cầu Tràng Tiền có thể chia thành nhiều giai đoạn, bắt đầu từ những cây cầu sơ khai đến phiên bản thép hiện đại.

• Giai đoạn tiền thân (thế kỷ XV - XIX): Theo truyền thuyết và sử sách, từ thời vua Lê Thánh Tông (thế kỷ XV), đã có cây cầu làm bằng song mây gọi là Cầu Mây hoặc Cầu Mống, bắc qua sông Hương. Sau này, dưới triều Nguyễn, cầu được xây dựng bằng gỗ lim để phục vụ giao thông.
• Giai đoạn xây dựng hiện đại (cuối thế kỷ XIX): Vào cuối thế kỷ XIX, dưới triều vua Thành Thái, nhu cầu về một cây cầu vững chắc hơn dẫn đến việc xây dựng cầu thép đầu tiên ở Đông Dương. Đây là bước ngoặt, đánh dấu sự kết hợp giữa kỹ thuật phương Tây và nhu cầu địa phương.
• Giai đoạn chiến tranh và hậu chiến (thế kỷ XX): Cầu chịu nhiều thiệt hại từ thiên tai (lũ lụt 1904) và chiến tranh (1946, 1968), nhưng luôn được trùng tu để tồn tại.
• Giai đoạn hiện đại (từ 1990 trở đi): Sau trùng tu lớn năm 1991-1995, cầu trở thành biểu tượng du lịch với hệ thống chiếu sáng hiện đại từ năm 2002.

Qua các giai đoạn, Cầu Tràng Tiền không chỉ là công trình kỹ thuật mà còn phản ánh lịch sử biến động của Huế và Việt Nam.

Cầu Tràng Tiền được thiết kế và thi công bởi các công ty Pháp nổi tiếng. Cụ thể:

• Thiết kế ban đầu: Hãng Schneider et Cie et Letellier (Pháp) chịu trách nhiệm thiết kế và khởi công.
• Sửa chữa và mở rộng: Sau lũ lụt 1904, hãng Daydé et Pillé sửa chữa từ 1905-1907. Đến năm 1937-1939, hãng Eiffel (Anciens Etablissements Eiffel) thực hiện đại trùng tu và mở rộng dưới sự chỉ huy của kỹ sư Martin André.

Gustave Eiffel, cha đẻ của Tháp Eiffel, thường được nhắc đến gián tiếp qua công ty của ông, nhưng thiết kế chính là sản phẩm của đội ngũ kỹ sư Pháp. Việc thi công ban đầu sử dụng lao động địa phương dưới sự giám sát của người Pháp, phản ánh bối cảnh thực dân thời kỳ đó.

Trong hơn 120 năm tồn tại, cầu Tràng Tiền đã chứng kiến bao thăng trầm lịch sử, trải qua nhiều lần đổi tên, hư hại và trùng tu. Dưới đây là hành trình đầy biến động của cây cầu biểu tượng này:

Các lần đổi tên

Cầu Tràng Tiền đã mang nhiều tên gọi khác nhau, phản ánh những biến chuyển lịch sử của đất nước:

• 1899–1919: Cầu Thành Thái, theo tên vị vua ra lệnh xây dựng.
• 1919–1945: Cầu Clémenceau, đặt theo tên một thủ tướng Pháp trong thời kỳ thực dân.
• 1945: Cầu Nguyễn Hoàng, do chính quyền Trần Trọng Kim đổi tên để vinh danh vị chúa có công khai phá vùng Thuận Hóa.
• Sau 1975: Cầu chính thức mang tên Trường Tiền, xuất phát từ xưởng đúc tiền của triều Nguyễn nằm ở phía tả ngạn sông Hương. Tuy nhiên, do một lần trùng tu vào năm 1995, đơn vị thi công tự ý gắn bảng tên “Tràng Tiền”, dẫn đến việc cả hai tên Trường Tiền và Tràng Tiền được sử dụng song song cho đến nay.

Những lần hư hại và trùng tu

Cầu Tràng Tiền đã ba lần bị phá hủy và được phục hồi, thể hiện sự kiên cường trước dòng chảy lịch sử:

• Năm 1904: Chỉ sau 5 năm đưa vào sử dụng, một trận bão lớn trong năm Giáp Thìn đã khiến 4 nhịp cầu sụp xuống sông Hương. Đến năm 1906, cầu được trùng tu, thay mặt gỗ bằng bê tông cốt thép.
• Năm 1946: Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cầu bị giật sập theo chủ trương “tiêu thổ kháng chiến” để chặn bước tiến quân Pháp. Một cầu phao tạm thời được dựng để nối đôi bờ.
• Năm 1968: Trong sự kiện Tết Mậu Thân, cầu bị phá hủy nặng nề khi nhịp thứ 4 và trụ thứ 3 bị đánh sập bởi một tấn thuốc nổ. Sau đó, cầu được sửa chữa tạm thời và tiếp tục sử dụng cầu phao.

Đại trùng tu 1991–1995: Đây là lần trùng tu quy mô lớn do Công ty Cầu 1 Thăng Long thực hiện. Cầu được gia cố, nhưng một số thay đổi như loại bỏ các ban công ngắm cảnh và sơn màu ghi xám (thay vì màu nhũ bạc nguyên bản) đã gây tranh cãi. Đến năm 2017, các ban công được khôi phục theo thiết kế thời vua Bảo Đại, mang lại vẻ đẹp cổ kính vốn có.

Cầu Tràng Tiền không chỉ là cây cầu nối đôi bờ sông Hương, mà còn là một phần linh hồn của Huế – nơi lưu giữ ký ức, tình yêu và nỗi niềm của bao thế hệ. Hình ảnh “Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp, Anh qua không kịp, tội lắm em ơi” đã đi vào ca dao, trở thành biểu tượng thi ca, gợi nhớ đến sự gắn bó giữa con người xứ Huế và nhịp sống lặng lẽ bên dòng Hương Giang.

Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, cây cầu không ngừng được trùng tu và khoác lên mình diện mạo mới. Từ năm 2002, hệ thống chiếu sáng đổi màu hiện đại đã biến Tràng Tiền thành dải lụa lung linh trong đêm, khi tím mộng mơ, khi vàng ấm áp, lúc lại rực rỡ với đỏ và xanh. Vào mùa hè, sắc đỏ của hàng phượng vĩ hai bên cầu như hòa quyện cùng dòng sông, vẽ nên một bức tranh thủy mặc sống động, vừa cổ kính vừa lãng mạn.

Không chỉ mang giá trị văn hóa, Cầu Tràng Tiền còn là điểm dừng chân lý tưởng cho du khách. Từ khoảnh khắc hoàng hôn buông xuống, ánh nắng cam vàng phản chiếu trên mặt nước đến những đêm đèn màu lung linh, nơi đây đều là phông nền tuyệt đẹp để check-in. Dưới chân cầu, phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu sầm uất với những quầy hàng lưu niệm, nón lá, trầm hương và đặc sản Huế, mang đến cho du khách không chỉ một hành trình tham quan mà còn cả trải nghiệm văn hóa & ẩm thực đậm chất cố đô.

Cầu Tràng Tiền không chỉ là biểu tượng kiến trúc và lịch sử của Huế, mà còn là điểm nhấn gắn liền với đời sống, văn hóa và tâm hồn người dân nơi đây. Mỗi nhịp cầu cong soi bóng xuống dòng Hương Giang đều kể lại một phần câu chuyện hơn trăm năm của cố đô. Đến Huế, bạn không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của cây cầu trứ danh này mà còn có thể kết hợp tham quan nhiều điểm đến hấp dẫn khác như Đại Nội, chùa Thiên Mụ, lăng Tự Đức hay dạo thuyền trên sông Hương nghe ca Huế. Để hành trình trở nên trọn vẹn và thuận tiện hơn, du khách có thể lựa chọn tour du lịch Cầu Tràng Tiền kết hợp tham quan các địa điểm Huế, một lịch trình giàu trải nghiệm, đưa bạn đi sâu vào không gian cổ kính, thơ mộng và đậm chất di sản của thành phố.