Tết Nguyên Tiêu Hội An: Lễ hội Rằm Tháng Giêng lung linh giữa Phố Cổ Di Sản

Tết Nguyên Tiêu (Rằm tháng Giêng âm lịch) là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới. Theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm “Thiên quan tứ phước” – trời đất ban phúc lành, mở ra khởi đầu hanh thông và nhiều may mắn. Người dân Hội An vẫn quen gọi đây là “cái Tết sau Tết”, bởi không khí lễ hội rộn ràng như nối dài niềm vui đầu xuân.

Tại Hội An, Tết Nguyên Tiêu không chỉ đơn thuần là một nghi lễ tín ngưỡng mà còn thể hiện rõ sự giao thoa văn hóa đặc sắc của đô thị cổ. Lễ hội kết hợp truyền thống Việt với các hoạt động cầu an, cầu lộc; hòa quyện cùng nét văn hóa của cộng đồng người Hoa qua múa lân sư rồng, sinh hoạt hội quán và ẩm thực bang hội; đồng thời phản ánh dấu ấn của thương cảng quốc tế xưa với không gian đèn lồng và kiến trúc phố cổ. Năm 2023, lễ hội Tết Nguyên Tiêu tại Hội An chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (loại hình lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng). 

Lễ hội Tết Nguyên Tiêu ở Hội An có lịch sử hình thành từ rất sớm, được ghi chép trong tài liệu “Bảng kê các ngày lễ lệ của xã Minh Hương” năm 1765. Vào thời kỳ Hội An còn là thương cảng quốc tế sầm uất (thế kỷ XVI–XVIII), cộng đồng người Hoa thuộc các bang hội như Quảng Triệu, Triều Châu, Phúc Kiến… đã mang theo phong tục Nguyên Tiêu và dần hòa quyện cùng tín ngưỡng, tập quán của cư dân bản địa.

Trải qua hơn hai thế kỷ, lễ hội vẫn giữ nguyên những giá trị cốt lõi: tưởng nhớ tổ tiên, cầu mưa thuận gió hòa, mong xóm làng bình an và thịnh vượng. Ngày nay, Tết Nguyên Tiêu không chỉ diễn ra trong không gian Phố cổ Hội An mà còn lan tỏa đến các khu vực lân cận, trở thành điểm nhấn quan trọng trong đời sống văn hóa và du lịch của Quảng Nam cũ ( nay là thành phố Đà Nẵng).

Trong không gian cổ kính của Phố cổ Hội An, Lễ hội Rằm Tháng Giêng diễn ra với nhiều hoạt động đặc sắc, kết hợp giữa tín ngưỡng truyền thống và trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Nếu có dịp ghé thăm vào thời điểm này, bạn đừng bỏ lỡ những hoạt động nổi bật sau:

Thả hoa đăng trên sông Hoài

Đây là trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích nhất. Chỉ với 20.000 – 50.000 VNĐ, bạn có thể mua một chiếc đèn hoa đăng, gửi gắm lời cầu chúc bình an và thả xuống dòng sông Hoài. Hàng nghìn ánh đèn phản chiếu trên mặt nước tạo nên khung cảnh lung linh đặc trưng của Hội An mỗi đêm rằm.

Diễu hành lân sư rồng & rước Thiên Cẩu

Tiếng trống lân rộn ràng vang khắp các tuyến phố. Các màn múa lân sôi động cùng nghi thức rước Thiên Cẩu – biểu tượng tín ngưỡng dân gian, góp phần tạo nên không khí lễ hội đầy màu sắc.

Biểu diễn nghệ thuật truyền thống

Du khách có thể thưởng thức nhiều loại hình nghệ thuật đặc trưng như diễn xướng tuồng tại Đình Hội An, hô hát bài chòi dân gian tại khu vực An Hội hay các tiết mục nhạc lễ, múa hát Trung Hoa tại các hội quán người Hoa.

Nghi thức cúng tế cầu an – cầu lộc

Các địa điểm tâm linh như Chùa Cầu, Quan Công Miếu Hội An (Chùa Ông) thu hút đông đảo người dân và du khách đến dâng hương, cầu mong một năm mới thuận lợi, bình an. Không khí trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi, ấm áp tình cộng đồng.

Đêm phố cổ rực rỡ ánh đèn lồng

Vào đêm chính lễ, nhiều tuyến phố giảm ánh sáng điện, thay bằng lồng đèn lụa thủ công treo khắp các mái hiên. Không gian trở nên huyền ảo, tạo nên vẻ đẹp đặc trưng chỉ có ở Hội An.

Sự hòa quyện giữa nghi lễ truyền thống, nghệ thuật dân gian và không gian di sản đã tạo nên một Lễ hội Rằm Tháng Giêng vừa trang trọng vừa giàu cảm xúc, trải nghiệm khó quên đối với bất kỳ ai từng một lần tham dự.

Tết Nguyên Tiêu không chỉ là dịp hành hương và thưởng ngoạn cảnh đẹp, mà còn là thời điểm lý tưởng để khám phá bức tranh ẩm thực phong phú tại Hội An. Trong không gian lễ hội, du khách dễ dàng cảm nhận sự giao thoa hài hòa giữa ẩm thực Việt, Hoa và dấu ấn thương cảng xưa.

Những món ăn đặc trưng nên thử

• Ẩm thực Hoa: Heo quay, bánh bao, dimsum, mì trường thọ, xá xíu… thường xuất hiện tại các hội quán và khu vực cộng đồng người Hoa, mang hương vị đậm đà và ý nghĩa may mắn đầu năm.
• Ẩm thực Việt: Cao lầu, mì Quảng, bánh mì Phượng, chè bắp… là những món quen thuộc nhưng luôn hấp dẫn du khách nhờ hương vị đặc trưng miền Trung.
• Món ăn ngày lễ: Bánh chưng, bánh tét và đặc biệt là chè trôi nước Nguyên Tiêu – món ăn tượng trưng cho sự viên mãn, sum vầy và cầu chúc một năm mới thuận lợi.

Bạn có thể ghé Hội quán Phúc Kiến để tìm hiểu thêm về ẩm thực Hoa truyền thống, thưởng thức cao lầu tại quán Cao Lầu Thanh hoặc dùng chè tại quán Chè Bà Già bên sông Hoài. Phần lớn các địa điểm đều có mức giá hợp lý, không gian cổ kính và đậm chất Hội An.

Tết Nguyên Tiêu không chỉ là một ngày lễ truyền thống mà còn là dịp để cảm nhận trọn vẹn chiều sâu văn hóa của Hội An. Giữa ánh đèn lồng rực rỡ, tiếng trống lân vang vọng và dòng người thành kính cầu an, phố cổ hiện lên vừa trang nghiêm vừa đầy sức sống. Nếu muốn trải nghiệm một Hội An khác biệt so với những ngày thường, giàu bản sắc, đậm không khí lễ hội và chan chứa giá trị cộng đồng – Rằm Tháng Giêng chính là thời điểm lý tưởng. Một lần hòa mình vào đêm Nguyên Tiêu nơi phố cổ, bạn sẽ hiểu vì sao lễ hội này luôn để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người dân và du khách mỗi độ xuân về.