Khám phá nét đẹp truyền thống trong Lễ giỗ Tổ làng mộc Kim Bồng

Làng mộc Kim Bồng nằm tại thôn Trung Châu, xã Cẩm Kim, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng). Nằm bên dòng sông Thu Bồn thơ mộng, làng cách trung tâm phố cổ Hội An khoảng 3km về phía Tây, dễ dàng di chuyển bằng xe máy, xe đạp hoặc thuyền sông. Làng nghề này có lịch sử hơn 500 năm, hình thành từ thế kỷ 17 nhờ công lao của bốn vị tướng thời vua Lê Lợi (họ Nguyễn, Huỳnh, Phan, Trương), những người đã khai phá và phát triển nghề mộc tại đây. Nơi đây nổi tiếng với các sản phẩm chạm khắc gỗ tinh xảo, từ đồ nội thất đến tượng điêu khắc, góp phần vào di sản văn hóa Hội An – một di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Để thuận tiện cho việc theo dõi và sắp xếp lịch tham gia, thời gian tổ chức Lễ giỗ Tổ làng mộc Kim Bồng có thể tóm lược qua các thông tin chính sau:

• Thời điểm tổ chức: Diễn ra hằng năm vào ngày mùng 6 tháng Giêng Âm lịch, thường rơi vào khoảng tháng 2 Dương lịch tùy từng năm.
• Thời gian trong ngày: Lễ hội thường bắt đầu từ khoảng 7 giờ sáng.
• Thời lượng: Các hoạt động kéo dài đến chiều, bao gồm phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi động.

Với khung thời gian rõ ràng và không khí mang tính cộng đồng cao, Lễ giỗ Tổ làng mộc Kim Bồng là dịp phù hợp để người dân và du khách cùng tham dự, tìm hiểu nét sinh hoạt văn hóa truyền thống đặc trưng của làng nghề Kim Bồng.

Nghi thức chính của lễ hội diễn ra tại đình Tiền Hiền, với phần lễ trang nghiêm do các bô lão có tay nghề mộc cao chủ trì. Bắt đầu bằng lễ tế Âm Linh (tế linh hồn tổ tiên), dâng các mâm cúng gồm hoa quả, xôi, gà, rượu và các sản phẩm mộc tượng trưng. Sau đó là nghi thức "phạt mộc" – chặt khúc gỗ đầu năm, biểu tượng cho sự khởi đầu may mắn và khéo léo trong nghề nghiệp. Cuối phần lễ, ban phát lộc đầu năm cho người dân, cầu chúc sức khỏe, bình an và tay nghề tinh xảo.

Lễ giỗ Tổ mang giá trị văn hóa sâu sắc, là dịp để người dân Kim Bồng tôn vinh tổ nghề và tri ân các bậc tiền nhân đã xây dựng làng nghề từ thế kỷ 17. Về mặt tâm linh, lễ hội giúp cộng đồng cầu mong sự che chở từ tổ tiên, mang lại may mắn cho nghề mộc, nguồn sống chính của làng. Nó còn là cầu nối thế hệ, nơi các nghệ nhân cao tuổi giao lưu, truyền dạy kinh nghiệm cho lớp trẻ, góp phần bảo tồn di sản văn hóa Hội An.

Đối với người dân địa phương, lễ hội không chỉ là nghi thức mà còn là biểu tượng của bản sắc dân tộc, thúc đẩy kinh tế qua việc quảng bá sản phẩm mộc, thu hút du lịch và duy trì sự gắn kết cộng đồng.

Bên cạnh phần lễ, phần hội sôi động với nhiều hoạt động dân gian hấp dẫn dành cho du khách. Bạn có thể chiêm ngưỡng nghệ nhân trình diễn chạm khắc gỗ, đóng tàu thuyền, dệt chiếu hay đan thúng ngay tại chỗ. Trải nghiệm tự tay đục đẽo gỗ dưới sự hướng dẫn của thợ địa phương để tạo ra sản phẩm đơn giản như thìa gỗ hoặc tượng nhỏ.

Các trò chơi dân gian như hô hát bài chòi, bịt mắt đập niêu, cờ người, nhảy sạp và ô ăn quan sẽ mang đến không khí vui tươi. Đừng quên thưởng thức ẩm thực địa phương như mì Quảng, cao lầu, chè bắp hay sắn đập, được chế biến bởi phụ nữ làng trong trang phục áo bà ba truyền thống. Những hoạt động này không chỉ giải trí mà còn giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa làng nghề Việt Nam.

Để chuyến tham dự Lễ giỗ Tổ làng mộc Kim Bồng diễn ra thuận lợi và trọn vẹn, bạn có thể lưu ý một số kinh nghiệm sau:

• Thời gian tham gia: Nên đến làng Kim Bồng từ sớm vào sáng mùng 6 Âm lịch để theo dõi đầy đủ phần lễ trang nghiêm.
• Trang phục: Ưu tiên quần áo lịch sự, thoải mái, tránh trang phục quá cầu kỳ để dễ tham gia các hoạt động.
• Chuẩn bị cá nhân: Mang theo mũ, nón, kem chống nắng do thời tiết ban ngày có thể nắng nóng.
• Trải nghiệm kết hợp: Tham quan làng nghề mộc truyền thống để mua các sản phẩm gỗ chạm khắc làm quà lưu niệm.

Lễ giỗ Tổ làng mộc Kim Bồng không chỉ là một nghi lễ mang ý nghĩa tri ân tổ nghề, mà còn là không gian thể hiện rõ nét bản sắc văn hóa và tinh thần gắn kết của cộng đồng làng nghề truyền thống. Thông qua việc duy trì các nghi thức cổ truyền và hoạt động sinh hoạt cộng đồng, lễ giỗ Tổ góp phần gìn giữ giá trị nghề mộc Kim Bồng trong đời sống đương đại. Đối với du khách, đây là dịp phù hợp để tiếp cận chiều sâu văn hóa địa phương, hiểu hơn về lịch sử làng nghề và trải nghiệm một Hội An mang đậm dấu ấn truyền thống.