Vì sao Quảng Bình được mệnh danh là "Vương quốc Hang động"?

Quảng Bình là tỉnh sở hữu hệ thống hang động lớn nhất và phong phú nhất Việt Nam, với hơn 500 hang động được ghi nhận tính đến nay, vượt trội so với các tỉnh khác hay các khu vực miền Bắc. Hệ thống này chủ yếu tập trung tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, trải rộng trên diện tích hơn 123.000 ha, bao gồm các hang động đá vôi karst hình thành từ hàng triệu năm trước. Theo thống kê, Quảng Bình có khoảng 40 hang động đã được khai thác du lịch, từ những hang dễ tiếp cận như Động Phong Nha đến các hang mạo hiểm như Tú Làn hay Sơn Đoòng.

Hệ thống hang động ở đây không chỉ đa dạng về kích thước mà còn về loại hình: có hang ướt với sông ngầm, hang khô với thạch nhũ lấp lánh, và thậm chí hang chứa rừng nguyên sinh bên trong. Ví dụ, hệ thống Tú Làn bao gồm hơn 10 hang động nối liền, với tổng chiều dài hàng chục km, tạo nên một mạng lưới phức tạp. So với các hệ thống hang động khác ở Việt Nam, Quảng Bình nổi bật nhờ quy mô lớn và tính nguyên sơ, khiến nó trở thành "vương quốc" thực thụ, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm.

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là trái tim của “Vương quốc Hang động”, được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới hai lần: lần đầu năm 2003 với tiêu chí địa chất - địa mạo, và lần thứ hai năm 2015 với tiêu chí đa dạng sinh học và quá trình sinh thái. Khu vực này bao phủ hơn 123.000 ha, với hệ thống hang động karst nguyên vẹn nhất châu Á, kết nối với Vườn quốc gia Hin Nam No của Lào, tạo thành di sản liên biên giới.

Giá trị toàn cầu của Phong Nha - Kẻ Bàng nằm ở sự đa dạng: hơn 800 loài thực vật, 154 loài thú, và các hệ sinh thái độc đáo trong hang động. Đây là bảo tàng địa chất sống, với bằng chứng về lịch sử Trái Đất từ hàng triệu năm trước. Năm 2025, UNESCO đã phê duyệt điều chỉnh ranh giới, mở rộng bảo vệ và thúc đẩy du lịch bền vững. Đối với du khách, vườn quốc gia không chỉ là nơi khám phá hang động mà còn cơ hội học hỏi về bảo tồn môi trường.

Bên cạnh Sơn Đoòng - hang động lớn nhất thế giới với chiều dài 9km, rộng 150m và thể tích 38.5 triệu m³ - Quảng Bình còn sở hữu nhiều hang động nổi tiếng khác. Động Phong Nha, được mệnh danh "Thiên Nam đệ nhất động", có hệ thống sông ngầm dài nhất châu Á (13.969m), với thạch nhũ lung linh và dễ tiếp cận bằng thuyền.

Động Thiên Đường, hang khô dài nhất châu Á (31.4km), nổi bật với "cung điện thiên nhiên" thạch nhũ lấp lánh, cách Đồng Hới 60km. Hang Én, lớn thứ ba thế giới, là cửa ngõ vào Sơn Đoòng, với chiều dài 1.645m và bãi cắm trại bên trong. Hệ thống Tú Làn với các hang như Hang Tiên, Hang Ken mang vẻ đẹp nguyên sơ, kết hợp trekking và bơi lội. Những hang này không chỉ đẹp mà còn góp phần vào danh tiếng toàn cầu của Quảng Bình.

Du lịch hang động Quảng Bình bắt đầu phát triển mạnh từ năm 2013 với đề án thử nghiệm "Chinh phục Sơn Đoòng", mang lại doanh thu hàng tỷ đồng và thu hút du khách quốc tế. Đến nay, hơn 40 hang động được khai thác, doanh thu góp phần vào nền kinh tế địa phương.

Phát triển tập trung vào bền vững: giới hạn số lượng du khách (ví dụ, chỉ 1.000 người/năm cho Sơn Đoòng), sử dụng hướng dẫn viên địa phương và bảo vệ môi trường. Các công ty như Oxalis Adventure và Jungle Boss đã mở rộng tour mạo hiểm, kết hợp với du lịch sinh thái. Năm 2025, du lịch hang động tiếp tục là "mỏ vàng", với gần 40.000 du khách tham gia hàng năm, thúc đẩy Quảng Bình trở thành trung tâm du lịch khám phá thiên nhiên tầm cỡ thế giới.

Khám phá hang động Quảng Bình mang lại trải nghiệm đa dạng, từ dễ dàng đến mạo hiểm. Đối với du khách phổ thông, tour Động Phong Nha bằng thuyền sông Son (khoảng 150.000 VND/người) cho phép chiêm ngưỡng thạch nhũ mà không cần thể lực cao. Tour Động Thiên Đường với cầu thang gỗ dễ đi, phù hợp gia đình.

Với những ai thích mạo hiểm, tour Sơn Đoòng 6 ngày 5 đêm (giá khoảng 3.000 USD) bao gồm trekking, cắm trại trong hang và bơi sông ngầm, đòi hỏi sức khỏe tốt. Hệ thống Tú Làn cung cấp tour 1-3 ngày với bơi lội, leo núi và khám phá hang Tiên, Hang Ken. 

Lời khuyên: Chuẩn bị giày chống trượt, đèn pin, và chọn tour có hướng dẫn viên để an toàn. Mùa lý tưởng là tháng 2-8, tránh mưa lũ. Những trải nghiệm này không chỉ mang lại cảm giác phiêu lưu mà còn giúp du khách kết nối với thiên nhiên, hiểu hơn về bảo tồn.

Trong bối cảnh sáp nhập với Quảng Trị để hình thành Quảng Trị mới, danh xưng “Vương quốc Hang động” không hề bị lu mờ mà còn được đặt trong một không gian phát triển rộng lớn hơn, nơi thiên nhiên – lịch sử – địa chất cùng hội tụ, tạo nên bản sắc du lịch độc đáo cho toàn vùng Bắc Trung Bộ. Không chỉ sở hữu số lượng và chất lượng hang động hàng đầu thế giới, khu vực Quảng Bình (nay thuộc Quảng Trị mới) còn là minh chứng sống động cho quá trình kiến tạo kỳ vĩ của Trái Đất qua hàng trăm triệu năm. Quan trọng hơn, địa phương đang từng bước chuyển hóa lợi thế thiên nhiên này thành nền tảng phát triển du lịch bền vững, hài hòa giữa khai thác trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và bảo tồn lâu dài. Với những giá trị hiếm có ấy, “Vương quốc Hang động” Quảng Bình không chỉ là niềm tự hào của Việt Nam, mà còn trở thành trụ cột du lịch tầm vóc toàn cầu trong chiến lược phát triển của Quảng Trị mới, xứng đáng để mỗi du khách một lần khám phá trong đời.